کشاورزی کرمان با انرژی خورشیدی رونق می گیرد؛ عبور از ناترازی انرژی

کرمان رصد - کرمان- استفاده از پنل های خورشیدی در مزارع و باغ های کرمان یک راهکار عملیاتی برای عبور از ناترازی انرژی است.

کرمان- خبرگزاری مهر: تأمین پایدار برق چاه‌های کشاورزی، به‌ویژه در فصل گرم سال که باغ‌های پسته به آبیاری منظم نیاز دارند، به یکی از دغدغه‌های اصلی کشاورزان استان کرمان تبدیل شده است.
در سال‌های اخیر، ناترازی برق و اعمال محدودیت‌های مدیریت مصرف در ساعات اوج بار، روند آبیاری باغات را با چالش مواجه کرده و از سوی دیگر، فرصتی را برای حرکت به سمت استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر فراهم آورده است.
طبق گفته تولید کنندگان پسته قطعی برق در ساعاتی که باغ های پسته به آبیاری نیاز داشتند موجب کاهش بهره وری شده است و عملا استفاده از انرژی خورشیدی می تواند این مشکل را برطرف کند.
ضرورت تأمین برق پایدار در بخش کشاورزی
استان کرمان با دارا بودن سطح قابل‌توجهی از باغات پسته، نقش مهمی در تولید این محصول استراتژیک ایفا می‌کند.
بر اساس گفته کشاورزان، در تابستان روزانه حدود پنج ساعت برق چاه‌های کشاورزی قطع می‌شد و علاوه بر آن، برق روستا یا منطقه‌ای که موتورپمپ در آن قرار دارد نیز حدود دو ساعت قطع می‌شد.
این محدودیت‌ها در زمانی اعمال می‌شود که درختان پسته در مرحله حساس پر شدن و تشکیل محصول قرار دارند و نیاز آبی آن‌ها در بالاترین سطح است. ادامه این روند می‌تواند به کاهش کیفیت و کمیت محصول منجر شود.

راهکار عملیاتی و حمایت‌های دولتی برای رفع مشکل کشاورزان
استفاده از پنل‌های خورشیدی برای تأمین برق چاه‌های کشاورزی به عنوان یک راهکار عملی و پایدار مطرح شده است.
بر اساس مصوبه دولت، کشاورزانی که ۸۰ درصد انرژی برق خود را از طریق پنل‌های خورشیدی تأمین کنند، از جدول برنامه محدودیت‌های توزیع برق خارج می‌شوند و امکان فروش انرژی مازاد را نیز با شرایط مناسب خواهند داشت.
همچنین با دستور وزیر نیرو، برق چاه‌های کشاورزی که مجهز به پنل خورشیدی بوده و تولید برق خورشیدی داشته باشند، قطع نخواهد شد.
نمونه‌های عملی و پیشرفت طرح در رفسنجان
نخستین نیروگاه خورشیدی استان کرمان برای تأمین برق چاه‌های کشاورزی در رفسنجان نصب و به بهره‌برداری رسیده است.
فاز اول این نیروگاه با ظرفیت ۵۰۰ کیلووات در شهر جوادیه الهیه فلاح رفسنجان، روزانه بیش از ۳.۵ مگاوات برق از انرژی پاک خورشیدی تولید می‌کند.
این نیروگاه با اعتبار ۱۵ میلیارد تومان از محل آورده شخصی و بدون دریافت تسهیلات نصب شده و اعتبار تخصیص‌یافته در این طرح طی سه سال آینده قابل برگشت است.
در اقدامی دیگر، نخستین نیروگاه خورشیدی روی چاه‌های کشاورزی شهر سیریز زرند با ظرفیت ۳۰ کیلووات در قالب ۵۲ پنل ۵۵۰ وات نصب شده است.
همچنین در رفسنجان، پنل خورشیدی چاه موتور کشاورزی منظریه با اعتبار ۲۷ میلیارد ریال مورد بهره‌برداری قرار گرفت.
این چاه موتور دارای ۱۰۰ خرده‌مالک و عمده‌مالک است که اعتبار اجرای طرح نیروگاه خورشیدی را پرداخت کردند.

تعاونی‌ها؛ راهکاری برای کاهش نرخ احداث نیروگاه های خورشیدی
برای کشاورزانی که توانایی مالی نصب پنل خورشیدی به صورت انفرادی را ندارند، راهکار ایجاد شرکت تعاونی‌هایی متشکل از ۱۰ یا ۲۰ پروانه چاه کشاورزی در نظر گرفته شده و چند موتورپمپ می‌توانند به صورت تجمیعی اقدام به نصب پنل خورشیدی کنند.
همچنین بخش تعاون استان کرمان با تشکیل ۱۲ تعاونی تولید برق از انرژی‌های پاک، زمینه تولید ۹۰ مگاوات برق را با پیش‌بینی سرمایه‌گذاری ۳ هزار و ۱۵۰ میلیارد تومان فراهم کرده است.
در قانون بودجه سال ۱۴۰۵، ۴۰ همت برای آبخیزداری و آبخوانداری و ۴۰ همت نیز برای برق و رفع ناترازی چاه‌های کشاورزی پیش‌بینی شده است.
تزریق ۳۰ هزار میلیارد تومانی به شریان انرژی کشاورزی
در حالی که تأمین انرژی پایدار به یکی از گلوگاه‌های اصلی تولید در بخش کشاورزی تبدیل شده است، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس در گفتگو با خبرنگار مهر از تخصیص اعتباری کلان در سند بالادستی کشور برای گذار به سمت انرژی‌های پاک خبر داد.
این اقدام، گامی بلند در جهت تضمین امنیت آبی و انرژی مزارع استان کرمان و صیانت از برند جهانی پسته این دیار محسوب می‌شود.
محمد جواد عسکری، با ترسیم افق جدیدی برای زیرساخت‌های کشاورزی، اعلام کرد که در دل برنامه هفتم توسعه، رقمی معادل ۳۰ همت «۳۰ هزار میلیارد تومان» به‌صورت ویژه برای تجهیز چاه‌های کشاورزی به پنل‌های خورشیدی و تأمین برق مستقل این واحدها پیش‌بینی شده است.
این تصمیم استراتژیک، پاسخی مستقیم به ناترازی انرژی در فصل‌های اوج مصرف و نیاز مبرم کشاورزان به پایداری شبکه برق است.
وی گفت: فراتر از مباحث زیرساختی انرژی، حفظ جایگاه بین‌المللی پسته نیازمند بازتعریف روش‌های تولید است.
عسکری، با تأکید بر شهرت جهانی پسته کرمان، خاطرنشان کرد: تداوم این برند معتبر، در گرو عبور از شیوه‌های سنتی و روی آوردن به راهکارهای نوین است.
وی احیا، اصلاح و بازسازی باغات فرسوده، مدیریت بهینه منابع آبی و بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان را ارکان اصلی این تحول دانست.
رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس از پیگیری جدی دغدغه‌های بهره‌برداران در خصوص چالش‌های ناشی از «مواد ۲۷ و ۲۸ قانون توزیع عادلانه آب» خبر داد و تصریح کرد: این پرونده مهم، به‌زودی و با حضور مستقیم وزیر نیرو مورد واکاوی و تعیین تکلیف خواهد شد.
وی اجرای گسترده طرح‌های آبخیزداری و توسعه سیستم‌های آبیاری نوین را از دیگر محورهای حیاتی مورد تأکید در این شورا برشمرد؛ اقداماتی که در مجموع، چارچوبی جامع برای تاب‌آوری بخش کشاورزی کرمان در برابر تنش‌های اقلیمی و اقتصادی فراهم می‌آورد.
کمبود برق در بخش کشاورزی با انرژی های نوین باید جبران شود
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی کرمان، در گفتگو با خبرنگار مهر با ترسیم افقی از چالش‌های پیش‌رو، کمبود برق را یکی از جدی‌ترین تهدیدات برای بهره‌برداران در سال آینده عنوان کرد.
سیدمحمدرضا ترابی موسوی، برای برون‌ رفت از این بن‌ بست، الگوی «تولید انرژی غیرمتمرکز» را پیشنهاد داد و گفت: تجهیز چاه‌های کشاورزی به پنل‌های خورشیدی، علاوه بر پایداری تولید، از یک امتیاز قانونی مهم برخوردار است؛ به‌ طوری‌که موتورپمپ‌های مجهز به این سامانه، از لحظه انعقاد قرارداد، از شمول طرح‌های مدیریت مصرف و قطع برق معاف خواهند شد.
وی، با اشاره به ایجاد مدل‌های مشارکتی افزود: کشاورزان می‌توانند با تشکیل شرکت‌های تعاونی متشکل از ۱۰ تا ۲۰ پروانه بهره‌برداری چاه، به‌صورت تجمیعی و با کاهش هزینه‌ها، اقدام به نصب نیروگاه‌های خورشیدی اشتراکی نمایند.
سرمایه گذاری در بخش انرژی خورشیدی جدی گرفته شود
در شرایطی که قطعی برق چاه‌های کشاورزی به یکی از جدی‌ترین دغدغه‌های پسته‌کاران کرمانی تبدیل شده و دولت به دنبال راهکارهای عملی برای عبور از این بحران است، محسن جلال پور رئیس سابق اتاق بازرگانی ایران در گفتگو با خبرنگار مهر، ضمن تشریح ریشه‌های ساختاری این معضل، استفاده از پنل‌های خورشیدی را گامی ضروری در مسیر افزایش بهره‌وری و کاهش وابستگی به انرژی ارزان توصیف کرد.

وی با اشاره به تجربه خود در بخش کشاورزی، به ریشه‌های ساختاری قطعی برق چاه‌های کشاورزی پرداخت و اظهار داشت: اقتصاد ایران طی چند دهه گذشته بر پایه وفور ظاهری انرژی شکل گرفته است؛ وفوری که بخش عمده آن ناشی از قیمت‌گذاری دستوری و پرداخت یارانه‌های سنگین بوده است.
وی با تأکید بر اینکه این سیاست بیش از آنکه صنعتی رقابت‌پذیر ایجاد کند، اقتصادی با مصرف بالای انرژی و آسیب‌پذیری بالا در برابر کمبود انرژی به وجود آورده است، افزود: پایین بودن قیمت انرژی، انگیزه بنگاه‌ها را برای نوسازی فناوری، افزایش بهره‌وری و مدیریت مصرف تضعیف کرده است.
این فعال اقتصادی و عضو انجمن پسته ایران در ادامه با اشاره به اینکه بخش قابل‌توجهی از باغات پسته استان کرمان به دلیل قطعی برق چاه‌ها در فصل گرم سال دچار خسارت می‌شود، تصریح کرد: امروز میزان برداشت ما به‌ طور متوسط در هکتار به کمتر از ۵۰۰ کیلو رسیده و این مسئله قیمت و هزینه تمام‌شده تولید را بالا برده است.
جلال پور، با بیان اینکه بهره‌وری پایین تولیدکنندگان ایرانی در مقابل رقبای آمریکایی، یکی از عوامل اصلی حذف تدریجی ایران از بازارهای جهانی است گفت: قطع برق، کمبود آب و بی‌کیفیتی سموم از چالش‌هایی است که پیش‌بینی می‌شود امسال تنها یک‌سوم محصول معمول در کشور برداشت شود.
وی با اشاره به راهکارهای عملی برای عبور از این وضعیت، استفاده از پنل‌های خورشیدی برای تأمین برق چاه‌های کشاورزی را یکی از مؤثرترین راه‌حل‌های موجود دانست و افزود: مزیت رقابتی آینده اقتصاد ایران باید مبتنی بر پایه بهره‌وری، نوآوری، فناوری، سرمایه انسانی و استفاده هوشمندانه از منابع طبیعی باشد.
وی با تأکید بر اینکه استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در بخش کشاورزی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است، افزود: برای تولیدات کشاورزی باید از منابع آبی تجدیدپذیر استفاده کنیم. ما تنها کشوری هستیم که ۹۰ درصد کشاورزی آبی داریم که این رقم عجیبی است.
رئیس سابق اتاق بازرگانی ایران در خصوص مزایای استفاده از پنل‌های خورشیدی در باغات پسته گفت: با نصب پنل خورشیدی روی چاه‌های کشاورزی، نه تنها مشکل قطعی برق در ساعات اوج مصرف برطرف می‌شود، بلکه کشاورزان می‌توانند از مزیت فروش انرژی مازاد به شبکه نیز بهره‌مند شوند.
جلال پور، با اشاره به مصوبه دولت که بر اساس آن کشاورزانی که ۸۰ درصد انرژی برق خود را از طریق پنل‌های خورشیدی تأمین کنند، از جدول برنامه محدودیت‌های توزیع برق خارج می‌شوند، این اقدام را گامی مهم در جهت تشویق کشاورزان به سرمایه‌گذاری در این حوزه توصیف کرد.
وی در پاسخ به این پرسش که چه موانعی پیش روی گسترش استفاده از پنل‌های خورشیدی در باغات پسته قرار دارد، با اشاره به هزینه‌های اولیه نصب و راه‌اندازی این پنل‌ها، تصریح کرد: برای کشاورزانی که توانایی مالی نصب پنل خورشیدی به صورت انفرادی را ندارند، راهکار تعاونی پیش‌بینی شده است و ایجاد شرکت تعاونی می‌تواند به کشاورزان خرد کمک کند تا به صورت تجمیعی اقدام به نصب پنل خورشیدی کنند.
وی همچنین با اشاره به اینکه در حال حاضر ۲۰۷۱ نیروگاه خورشیدی با ظرفیت ۶۳ مگاوات در شمال استان کرمان فعال هستند، ابراز امیدواری کرد که با تسهیل فرآیندهای اداری و ارائه تسهیلات بانکی مناسب، شاهد گسترش هرچه بیشتر این فناوری در سطح استان باشیم.
جلال پور، با تأکید بر اینکه توسعه استفاده از پنل‌های خورشیدی در چاه‌های کشاورزی، مسیری عملی برای تأمین برق پایدار، کاهش وابستگی به شبکه سراسری و افزایش بهره‌وری آب و انرژی در بخش کشاورزی محسوب می‌شود، خاطرنشان کرد: تجربه‌های موفق اخیر در رفسنجان و زرند نشان می‌دهد که این راهکار می‌تواند به الگویی برای سایر مناطق استان و کشور تبدیل شود.
وی ابراز امیدواری کرد که با همکاری دستگاه‌های اجرایی، جهاد کشاورزی و کشاورزان، شاهد گشایش درهای جدیدی در مسیر توسعه پایدار کشاورزی کرمان باشیم و طلای سبز این دیار، بار دیگر جایگاه خود را در بازارهای جهانی بازیابد.
توسعه استفاده از پنل‌های خورشیدی در چاه‌های کشاورزی استان کرمان، مسیری عملی برای تأمین برق پایدار، کاهش وابستگی به شبکه سراسری و افزایش بهره‌وری آب و انرژی در بخش کشاورزی محسوب می‌شود.
با وجود موانع مالی و نیاز به تسهیل فرآیندهای اداری، تجربه‌های موفق اخیر در رفسنجان و زرند نشان می‌دهد که این راهکار می‌تواند به الگویی برای سایر مناطق استان کرمان و کشور تبدیل شود.