کرمان رصد - دانش و فناوری به مهمترین پیشرانهای قدرت ملی تبدیل شدهاند؛ مؤلفههایی که استقلال کشورها را تضمین میکنند، اقتصادشان را قدرت میبخشند و جایگاه آنها را در معادلات جهانی ارتقا میدهند.
دانش و فناوری به مهمترین پیشرانهای قدرت ملی تبدیل شدهاند؛ مؤلفههایی که استقلال کشورها را تضمین میکنند، اقتصادشان را قدرت میبخشند و جایگاه آنها را در معادلات جهانی ارتقا میدهند.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، قدرت کشورها در جهان امروز، دیگر صرفاً با توان نظامی، وسعت سرزمین یا برخورداری از منابع طبیعی سنجیده نمیشود. دانش و فناوری به مهمترین پیشرانهای قدرت ملی تبدیل شدهاند؛ مؤلفههایی که استقلال کشورها را تضمین میکنند، اقتصادشان را قدرت میبخشند و جایگاه آنها را در معادلات جهانی ارتقا میدهند. از همین منظر، تأکید رهبر معظم انقلاب در چهارم آبان ۱۴۰۵ بر اینکه «ایران قوی بر پایه اقتدار علمی و فناوری استوار است»، ترسیم یک راهبرد تاریخی برای آینده ایران است: کشوری که نهتنها در برابر فشارها ایستادگی میکند، بلکه با تکیه بر دانش و توان داخلی، در ساختن نظم آینده جهان نیز نقشآفرین میشود.
ایران برای دستیابی به این جایگاه، سرمایهای ارزشمند در اختیار دارد: استعداد و هوش جوانان، پیشینه تمدنی و ظرفیتهای علمی و انسانی کمنظیر. اما استعداد بهتنهایی قدرت نمیآفریند. آنچه این سرمایه را به اقتدار ملی تبدیل میکند، حکمرانی کارآمد، سرمایهگذاری هدفمند و فراهمکردن میدان عمل برای نخبگان است. چالش امروز کشور، فقط تولید علم نیست؛ تبدیل دانش به فناوری، ثروت و قدرت حل مسئله است. در شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۶ سازمان جهانی مالکیت فکری نیز فاصله میان عملکرد ایران در ورودیها و خروجیهای نوآوری، ضرورت تقویت زیرساختها و سازوکارهای تبدیل دانش به ارزش اقتصادی را نشان میدهد.
نخستین گام، ساختن نظام آموزشی و پژوهشی خلاق و مسئلهمحور است. آینده اقتدار ایران از مدرسه، دانشگاه و آزمایشگاه آغاز میشود. حمایت جدی از علوم پایه، هوش مصنوعی، زیستفناوری، نانو و فناوریهای راهبردی، در کنار تقویت روحیه پرسشگری و مرزشکنی علمی، ضرورتی انکارناپذیر است. همزمان، حفظ سرمایه انسانی باید به یک اولویت ملی تبدیل شود؛ شایستهسالاری، امنیت شغلی، امکانات پژوهشی و حضور مؤثر نخبگان در تصمیمسازیها، از مهمترین شروط جلوگیری از هدررفت این سرمایه ارزشمند است.
گام دوم، پیوند واقعی دانشگاه با صنعت و اقتصاد است. دانشگاه نباید صرفاً تولیدکننده مدرک و مقاله باشد؛ باید به کانون حل مسائل کشور تبدیل شود. از بحران آب و انرژی و امنیت غذایی تا سلامت، حملونقل و صنایع پیشرفته، همه باید به میدان نقشآفرینی دانش و فناوری ایرانی تبدیل شوند. حمایت از شرکتهای دانشبنیان، تأمین مالی تجاریسازی ایدهها و تبدیل دستگاههای اجرایی و صنایع بزرگ به مشتری محصولات فناورانه داخلی، میتواند فاصله میان پژوهش و تولید را کاهش دهد. معیار موفقیت نیز فقط تعداد مقاله و اختراع نیست؛ باید دید دانش تا چه اندازه بهرهوری را افزایش داده، وابستگی را کاهش داده و زندگی مردم را بهبود بخشیده است.
البته اقتدار علمی به معنای انزوا نیست. ایران قوی باید در شبکه جهانی علم و فناوری حضور فعال داشته باشد، از ظرفیت همکاریهای بینالمللی بهره بگیرد و در عین تعامل با جهان، صاحب دانش، فناوری و قدرت انتخاب باشد. استقلال واقعی، نه در قطع ارتباط با جهان، بلکه در توانایی تولید، رقابت و انتخاب بدون وابستگی شکل میگیرد.
در نهایت، اقتدار ملی زمانی معنا و اعتبار واقعی پیدا میکند که مردم آثار آن را در زندگی خود لمس کنند؛ در اشتغال جوانان، رونق تولید، بهبود خدمات درمانی، امنیت غذایی، کاهش مشکلات اقتصادی و امید به آینده. علم و فناوری زمانی به قدرت ملی تبدیل میشوند که ثمره آنها از مرز دانشگاه و آزمایشگاه عبور کند و به خانه و زندگی مردم برسد.
ایران قوی، ایرانی است که به استعداد فرزندانش اعتماد کند، دانش را به فناوری، فناوری را به ثروت و ثروت را به رفاه و قدرت ملی تبدیل سازد؛ ایرانی که بهجای وابستگی به دستاوردهای دیگران، خود سازنده آینده باشد و در معادلات جهانی صاحب نقش و اثرگذاری شود. این مسیر، از اعتماد به توان ایرانی، حمایت از نخبگان و اصلاح حکمرانی میگذرد و مقصد آن چیزی جز استقلال، پیشرفت، عزت و سربلندی ایران نیست. اقتدار پایدار ایران از دانایی آغاز میشود و در توانایی ساختن آینده تجلی مییابد.
دکتر برمک بیات
کارشناس ارشد رسانه