کرمان رصد - ایرنا / تعویق پلسازی در میدان بیرمآباد در پی نگرانیها و تردیدهای کارشناسی، درخواستی است که انجمن مهندسین شهرساز و متخصصان امور شهری استان کرمان با ارسال نامهای به شهردار آن را مطرح کرده و تأکید کرده است که این پروژه تا بررسی کارشناسی ابعاد تاریخی، فرهنگی و ترافیکی طرح، کلنگزنی نشود.
شهرداری و شورای ششم شهر کرمان در واپسین ماههای فعالیت این دوره تصمیم گرفتهاند پلسازی جدیدی را در شهر آغاز کنند. اینبار، میدان بیرمآباد هدف اجرای این پروژهٔ کلان ترافیکی در کرمان است.
وضعیت ترافیکی میدان بیرمآباد که یکی از ورودیهای مهم شهر کرمان به حساب میآید نابسامان است و آنطور که گفته میشود، حوادث رانندگی متعددی در آن محدوده رخ میدهد.
در سالهای اخیر، مطالبهٔ جدی از سوی شهروندان کرمانی، بهویژه ساکنان محلههای آن محدوده از جمله سرآسیاب، برای سروسامان دادن به وضع این میدان وجود داشته است.
چهار سال پیش، در پاسخ به این خواستههای بهجا برای ساماندهی ترافیکی میدان بیرمآباد، طرح اصلاح هندسی اجرا شد که به دلیل اختلافنظر بر سر میزان اثرگذاری و موفقیت آن متوقف شد.
اکنون شهرداری کرمان قصد کرده است در این میدان پل بسازد؛ تصمیمی که طی روزهای اخیر با نگرانیها و تردیدهایی همراه بوده است.
این میدان در نزدیکی آثار مهم تاریخی و میراثی شهر کرمان واقع شده است که یکی از آنها باغ صفوی بیرمآباد است که پس از مدت زیادی تعطیلی، چهارشنبهٔ گذشته بازگشایی شد.
آنطور که مهری جوادی، سرپرست معاونت میراث فرهنگی کرمان چهارشنبهٔ گذشته گزارش داده است، شهرداری طرح مربوط به تقاطع غیرهمسطح میدان بیرمآباد را به میراث ارائه کرده و در جلسهٔ شورای فنی بررسی شده و دربارهٔ تأثیر این پروژه بر حریم منظری باغ بیرمآباد صحبتهایی مطرح و قرار شده است مشاور این طرح جزئیات بیشتری را ارائه کند و تغییراتی در آن انجام دهد.
جوادی در بخش دیگری از اظهاراتش با بیان اینکه پیشنهاد ما این است که روگذر در میدان بیرمآباد ساخته نشود و پروژه بهصورت زیرگذر باشد، افزود: «مشاور پروژهٔ بیرمآباد مواردی را درخصوص طرحی که دارند مطرح کرد و هنوز از طرف ما تصویب نشده است. قرار است جزئیات بیشتری از طرح بیاورند و نظرات میراث فرهنگی را هم لحاظ کنند؛ اما خودشان اطلاعرسانی کردند و گفتند روگذر احداث میشود.»
پیشنهاد میراث فرهنگی کرمان به شهرداری برای مداخلهٔ ترافیکی در میدان بیرمآباد، زیرگذرسازی است.
این اما یکی از نگرانیهای مربوط به طرح شهرداری برای میدان بیرمآباد است. دربارهٔ کارکردهای ترافیکی چنین روگذری نیز برخی کارشناسان ابراز تردید کردهاند.
شهردار کرمان اما هفتهٔ گذشته اعلام کرده است که طی روزهای آینده کلنگزنی پروژهٔ ساخت پل در این میدان را انجام خواهند داد.
در پی چنین شرایطی، انجمن مهندسین شهرساز استان کرمان نامهای به شهردار کرمان نوشته و در آن از محسن تویسرکانی خواسته است که فعلاً این پروژه را آغاز نکنند و اجازه دهند تا ابعاد مختلف آن بیشتر بررسی شود.
در متن این نامه خطاب به شهردار کرمان آمده است: «پیرو تصمیم و مجوز شورای محترم اسلامی شهر کرمان مبنی بر احداث تقاطع غیرهمسطح در محدودهٔ فلکهٔ بیرمآباد، انجمن صنفی کارفرمایی مهندسین شهرساز و متخصصان امور شهری استان کرمان، ضمن درک ضرورت ساماندهی ترافیک و رفع مشکلات عبور و مرور در این محدوده، بر این باور است که موضوع حاضر واجد ابعاد و ملاحظاتی فراتر از یک مسئلهٔ صرفاً ترافیکی و اصلاح هندسی معابر است و اتخاذ تصمیم نهایی دربارهٔ آن مستلزم بررسی جامع آثار و پیامدهای مداخلهٔ پیشنهادی در بستر تاریخی، فرهنگی و طبیعی شهر کرمان است.»
در ادامهٔ این نامه آمده است: «واقعیت آن است که اجرای تقاطع غیرهمسطح پیشنهادی، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت بخشی از مسائل ترافیکی محدوده را مرتفع سازد، اما در صورت فقدان مطالعات جامع و ارزیابی پیامدها میتواند هزینههای سنگین و جبرانناپذیری در ابعاد شهرسازی، منظر شهری و حفاظت از میراث تاریخی و فرهنگی به همراه داشته باشد؛ از جمله مخدوششدن خوانایی، تشخص، پذیرندگی و کیفیت بصری یکی از مبادی ورودی مهم شهر، ایجاد گسست در ساختار فضایی و منظر طبیعی محدوده و خدشهدارشدن حرایم کالبدی و بصری عناصر ارزشمند تاریخی و فرهنگی.»
در نامهٔ انجمن مهندسین شهرساز استان کرمان یادآوری شده است: «نکتهٔ اساسی آن است که فلکه و باغ بیرمآباد را نمیتوان جدا از بستر تاریخی و فرهنگی پیرامون آن مورد مطالعه و مداخله قرار داد. این محدوده بخشی از یک پیوستار واجد ارزش تاریخی، طبیعی و فرهنگی در شهر کرمان است که در گسترهای از کوه شیوشگان تا مجموعهٔ قلعه دختر و قلعه اردشیر، باغ بیرمآباد، تخت درگاه قلیبیگ، بند مملکت و گنبد جبلیه امتداد مییابد. این عناصر، هر یک بهواسطهٔ ارزشهای تاریخی، طبیعی، معماری و فرهنگی خود و نیز به سبب روابط فضایی، بصری و معنایی میان آنها، در شکلگیری هویت و منظر تاریخی شهر کرمان نقش دارند. از این منظر، باغ بیرمآباد صرفاً یک محدودهٔ دارای مسئلهٔ ترافیکی نیست؛ بلکه بخشی از حافظهٔ تاریخی، هویت مکانی و منظر فرهنگی کرمان است. بنابراین هرگونه مداخلهٔ عمرانی در این پهنه باید با شناخت لایههای تاریخی، ارزشهای منظرین، پیوستگی فضایی و بصری عناصر واجد ارزش و همچنین رابطهٔ دیرینهٔ مردم با این مکان صورت پذیرد.»
نویسندگان این نامه تأکید کردهاند: «مسئلهٔ اصلی صرفاً انتخاب یک راهکار مهندسی برای عبور خودروها نیست؛ بلکه یافتن راهکاری است که ضمن حل معضل ترافیکی، تمامیت و پیوستگی منظر تاریخی فرهنگی این بخش از شهر را نیز حفظ کند.»
انجمن صنفی کارفرمایی مهندسین شهرساز و متخصصان امور شهری استان کرمان، با تأکید بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع و میانرشتهای، چند پیشنهاد مشخص را خطاب به شهردار کرمان مطرح کرده است که در ادامه میخوانید:
«ضرورت بازنگری در مقیاس و چارچوب مطالعاتی طرح؛ موضوع ساماندهی ترافیکی فلکهٔ بیرمآباد باید در چارچوب مطالعات جامع منظر تاریخی فرهنگی محدوده و با توجه به پیوستگی تاریخی و فضایی آن از کوه شیوشگان تا مجموعهٔ قلعه دختر و سایر عناصر واجد ارزش پیرامونی بررسی شود. در این چارچوب، مطالعات تاریخی، میراث فرهنگی، معماری منظر، شهرسازی، مهندسی ترافیک، محیطزیست و بهویژه مطالعات فرهنگی و مردمشناختی و شناخت رابطهٔ مردم با این پهنه باید مبنای تصمیمگیری قرار گیرد.»
پیشنهاد دیگر مطرحشده با تأکید بر «ضرورت توجه به حرایم و تمامیت منظر عناصر تاریخی و طبیعی پیش از هرگونه مداخلهٔ اجرایی» به این صورت بیان شده است: «لازم است آثار طرح پیشنهادی بر حرایم قانونی و الزامات حفاظتی عناصر ثبتشده و واجد ارزش، از جمله کوه شیوشگان، باغ بیرمآباد، تخت درگاه قلیبیگ، بند مملکت، قلعههای اردشیر و دختر و گنبد جبلیه، از منظر کالبدی، بصری و منظرین بهصورت دقیق بررسی شود. بدیهی است ارزیابی صرفاً موضعی و محدود به محل احداث تقاطع برای سنجش پیامدهای چنین مداخلهای کفایت نمیکند.»
در ادامهٔ پیشنهادها آمده است: «ضرورت بررسی گزینههای جایگزین و راهکارهای کمهزینهتر و کممداخلهتر حل معضل ترافیکی محدوده باید از طریق مقایسهٔ علمی گزینههای مختلف، ارزیابی آثار و هزینههای اجرایی و اجتماعی و سنجش پیامدهای هر گزینه بر منظر تاریخی و فرهنگی صورت پذیرد. در این راستا، انجمن آمادگی دارد پیشنهادهای کارشناسی خود را در زمینهٔ اصلاحات هندسی، مدیریت ترافیک و ارائهٔ راهکارهای جایگزین، با هدف دستیابی به گزینهای کمهزینهتر، سریعالاجراتر و سازگارتر با ارزشهای تاریخی و فرهنگی محدوده ارائه کند.»
همچنین در نامهٔ انجمن مهندسین شهرساز استان کرمان خطاب به شهردار بر «بهرهگیری از ظرفیتهای کارشناسی و علمی استان و برگزاری نشست تخصصی» تأکید و ذکر شده است: «به محض اطلاع انجمن صنفی کارفرمایی مهندسین شهرساز و متخصصان امور شهری استان کرمان از تصمیم و برنامهریزی برای برگزاری مراسم کلنگزنی احداث تقاطع غیرهمسطح فلکهٔ بیرمآباد و با توجه به اهمیت و حساسیت موضوع و ضرورت بررسی ابعاد مختلف آن، جلسات کارشناسی و کارگروههای تخصصی متعددی با حضور صاحبنظران، متخصصان و کارشناسان حوزههای مرتبط برگزار کرد تا موضوع از جنبههای مختلف شهرسازی، ترافیک، معماری منظر، میراث تاریخی و فرهنگی مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.
در ادامهٔ این فرآیند کارشناسی و با هدف فراهمکردن زمینهٔ گفتوگوی تخصصی، تبادل دیدگاهها و بهرهگیری از نظرات صاحبنظران و متخصصان استان، انجمن اقدام به برنامهریزی برای برگزاری یک پنل تخصصی با موضوع بررسی ابعاد مختلف طرح احداث تقاطع غیرهمسطح فلکهٔ بیرمآباد کرده است. این نشست در روزهای آینده در تالار فرهنگ و هنر شهر کرمان برگزار خواهد شد. در این پنل تخصصی، آقایان دکتر جواد ابراهیمی، دکتر رضا ناصری، دکتر جمشید روستا، مهندس علیرضا حکاکزاده و مهندس پیمان سلیمانی روزبهانی بهعنوان اعضای متخصص و صاحبنظر انجمن حضور داشته و دیدگاهها و تحلیلهای کارشناسی خود را از مناظر مختلف ارائه خواهند کرد. همچنین بهمنظور بهرهمندی از ظرفیتهای مدیریتی، اجرایی و کارشناسی استان و ایجاد زمینهٔ تعامل و هماندیشی میان مجموعههای مسئول، دعوتنامههای مربوط به این نشست برای جنابعالی، اعضای محترم شورای اسلامی شهر کرمان و سایر مسئولان و مدیران شهری و استانی ارسال خواهد شد تا امکان حضور و مشارکت آنان در این گفتوگوی تخصصی فراهم شود.»
در ادامه آمده است: «بدیهی است نتایج این نشست و جمعبندی دیدگاههای کارشناسی مطرحشده میتواند بهعنوان مبنایی برای بررسی دقیقتر ابعاد گوناگون طرح، ارزیابی گزینههای جایگزین و ارائهٔ پیشنهادهای تخصصی در راستای دستیابی به راهکاری متناسب با نیازهای ترافیکی و ارزشهای تاریخی، فرهنگی و منظرین محدوده مورد استفاده قرار گیرد.»
نامهٔ انجمن مهندسین شهرساز استان کرمان اینطور به پایان رسیده است: «با عنایت به مراتب فوق و با توجه به اهمیت و حساسیت تاریخی، فرهنگی و منظرین این محدوده، انجمن صنفی کارفرمایی مهندسین شهرساز و متخصصان امور شهری استان کرمان از جنابعالی و اعضای محترم شورای اسلامی شهر کرمان درخواست دارد دستور فرمایید مراسم کلنگزنی و آغاز عملیات اجرایی احداث تقاطع غیرهمسطح فلکهٔ بیرمآباد تا زمان برگزاری نشست تخصصی، ارائهٔ نتایج و جمعبندی مباحث کارشناسی و فراهمشدن فرصت بررسی دیدگاههای متخصصان و گزینههای جایگزین به تعویق افتد. بدیهی است چنین درخواستی به معنای نادیدهگرفتن ضرورت حل مشکلات ترافیکی محدوده نیست؛ بلکه تأکیدی بر این اصل است که حل یک مسئلهٔ عملکردی و ترافیکی نباید به بهای آسیب به سرمایههای تاریخی، فرهنگی و طبیعی شهر کرمان تمام شود. فرصت کوتاه تأمل و بررسی کارشناسی در شرایط کنونی میتواند از تحمیل هزینههای سنگین مالی، کالبدی و هویتی در آینده جلوگیری کند.
امید است با تدبیر و حمایت جنابعالی، امکان بررسی همهجانبهٔ این موضوع و دستیابی به راهکاری فراهم شود که همزمان پاسخگوی نیازهای ترافیکی شهر و حافظ ارزشهای بیبدیل منظر تاریخی و فرهنگی کرمان باشد.»
این نامه با امضای سلمان ملکعباسی، رئیس هیئتمدیرهٔ انجمن صنفی کارفرمایی مهندسین شهرساز و متخصصان شهری استان کرمان، برای شهردار ارسال شده است.
با این وصف، باید منتظر ماند تا مشخص شود شورای شهر و شهرداری کرمان نسبت به مطالبات مردمی برای ساماندهی میدان بیرمآباد و هشدارهای تخصصی دربارهٔ تصمیمی که گرفتهاند چه واکنشی خواهند داشت.