عصر قم - عضو هیئت‌رئیسه مجلس خبرگان رهبری با اشاره به بیانات راهبردی فرمانده کل قوا این رهنمودها را بیانگر شجاعت، حکمت و تدبیر فرماندهی معظم کل قوا در مسیر تغییر محاسبات دشمن، افزایش هزینه تجاوز، تأمین امنیت ملی پایدار و جلوگیری از تکرار جنگ دانست.
آیت‌الله عباس کعبی عضو هیئت‌رئیسه مجلس خبرگان رهبری در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، با اشاره به بیانات راهبردی حضرت آیت‌الله امام سید مجتبی خامنه‌ای، فرمانده کل قوا، در دیدار فرماندهان نیروهای مسلح، این رهنمودها را بیانگر شجاعت، حکمت و تدبیر فرماندهی معظم کل قوا در مسیر تغییر محاسبات دشمن، افزایش هزینه تجاوز، تأمین امنیت ملی پایدار و جلوگیری از تکرار جنگ دانست.
وی با بیان اینکه تحقق این اهداف نیازمند مجموعه‌ای از الزامات و دستورالعمل‌های راهبردی و عملیاتی است، اظهار کرد: از مجموع بیانات فرمانده کل قوا می‌توان ۱۰ محور اساسی را استخراج کرد که نخستین آن، آمادگی رزمی هوشمندانه نیروهای مسلح در برابر هرگونه پیشامد و اقدام احتمالی دشمن است؛ آمادگی‌ای که با توجه به آیه شریفه «خُذُوا حِذْرَکُمْ» اقتضا می‌کند نیروهای مسلح در سطوح راهبردی، تاکتیکی و عملیاتی دچار غافلگیری نشوند.
بازدارندگی حداکثری و پاسخ فوری به تجاوز دشمن
عضو هیئت‌رئیسه مجلس خبرگان رهبری، بازدارندگی حداکثری را دومین دستورالعمل دانست و تصریح کرد: نباید دشمن تصور کند می‌تواند ضربه‌ای محدود وارد کند و با واکنشی محدود مواجه شود؛ بلکه دفاع مشروع باید به‌گونه‌ای باشد که هیچ‌گونه جرئت و رخنه‌ای برای تحقق اهداف تجاوزکارانه دشمن در زمین، هوا و دریا باقی نماند.
وی پاسخ فوری و اثرگذار را سومین محور برشمرد و افزود: به‌محض اقدام تجاوزکارانه دشمن، باید پاسخ متناسب و اثرگذار داده شود؛ پاسخی که علاوه بر دفاع مشروع، موجب تنبیه متجاوز و ایجاد بازدارندگی در برابر تکرار تجاوز شود.
آیت‌الله کعبی با اشاره به چهارمین دستورالعمل، یعنی عدم محدودیت جغرافیایی در قلمرو دفاع و پاسخ، خاطرنشان کرد: نیروهای مسلح باید آمادگی لازم را برای تعیین زمان، مکان و صحنه عملیات داشته باشند تا دشمن نتواند اهداف و ابعاد پاسخ را پیش‌بینی کند. در چنین شرایطی، دشمن در مناطق مختلف از جمله دریای مدیترانه و اقیانوس هند نیز امنیت نخواهد داشت.
وی به‌روزرسانی بانک اطلاعات و شناسایی دارایی‌های مادی و غیرمادی دشمن را پنجمین محور دانست و گفت: این اقدام موجب می‌شود ظرفیت انتخاب و اعمال پاسخ محدود نباشد و دشمن نتواند نوع و محل واکنش را پیش‌بینی کند.
تقویت معماری اطلاعاتی نظامی، ششمین دستورالعمل مورد اشاره این استاد حوزه بود. وی با تأکید بر اهمیت اطلاعات در میدان نظامی بیان کرد: دیده‌بانی، هماهنگی اطلاعاتی، انسجام میان نیروهای امنیتی و اطلاعاتی، به‌روزرسانی داده‌ها و تقسیم کار میان مجموعه‌های اطلاعاتی باید مورد توجه قرار گیرد.
وی تعمیق دکترین و تاکتیک دفاع بومی را هفتمین محور برشمرد و اظهار کرد: استفاده از روش‌های نامتقارن، ظرفیت‌های بومی انقلاب اسلامی و توانمندی‌های داخلی و منطقه‌ای می‌تواند قدرت دفاعی کشور را افزایش داده و محاسبات دشمن را با پیش‌بینی‌ناپذیری مواجه کند.
عضو هیئت‌رئیسه مجلس خبرگان رهبری، تقویت بنیه معنوی، مادی و انسانی نیروهای مسلح را هشتمین دستورالعمل دانست و افزود: نیروهای مسلح تنها با ابزار نظامی نمی‌جنگند، بلکه ایمان، معنویت، اراده، توکل، دعا و پشتیبانی مردمی نیز از پشتوانه‌های پیروزی رزمندگان است؛ همان‌گونه که در دوران دفاع مقدس، دعا، مناجات و ارتباط معنوی رزمندگان با خداوند نقش مهمی در تقویت روحیه آنان داشت.
وی حمایت ملی و مردمی از نیروهای مسلح را نهمین محور معرفی کرد و با اشاره به حضور مستمر مردم در صحنه، تأکید کرد: حفظ وحدت، انسجام اجتماعی و تولید مستمر قدرت مردمی می‌تواند پشتوانه‌ای مؤثر برای نیروهای مسلح باشد.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دهمین دستورالعمل را تأمین امنیت منطقه‌ای از طریق ایجاد قدرت بازدارنده دانست و گفت: ایران مقتدر می‌تواند ظرفیت‌های خود را برای تأمین امنیت منطقه به کار گیرد و زمینه انعقاد پیمان‌های جمعی امنیتی را فراهم کند؛ البته این امر مستلزم پایان دادن به نقش پایگاه‌های آمریکا در منطقه به‌عنوان منشأ تهدید و تجاوز است.
ضرورت تبدیل بازدارندگی به راهبرد جلوگیری از تکرار تجاوز
آیت‌الله کعبی در ادامه، درباره الزامات عملیاتی‌سازی پاسخ فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی، چند راهکار اصلی را مطرح کرد و گفت: نخستین راهکار، تغییر منطق بازدارندگی از تلافی صرف به جلوگیری از تکرار تجاوز است که با استناد به بیانات رهبر معظم انقلاب می توان گفت به این معنا که هدف تنها پاسخ به ضربه دشمن نباشد، بلکه قدرت دفاعی کشور به سطحی برسد که دشمن از تکرار تجاوز منصرف شود.
عضو هیئت‌رئیسه مجلس خبرگان رهبری، آمادگی هوشمندانه و انعطاف‌پذیر دفاعی را دومین راهکار تحقق این هدف برشمرد و با اشاره به الزامات آن گفت: نخستین اقدام در این زمینه، کاهش آسیب‌پذیری سامانه‌های دفاعی است. نیروهای جوان و دانشمند کشور باید با تلاش مستمر در حوزه‌هایی همچون سرورها، تراشه‌ها و فناوری‌های مرتبط با مقابله با سامانه‌های رادارگریز و هواپیماهای رادارگریز دشمن، زمینه کاهش آسیب‌پذیری توان دفاعی کشور را فراهم کنند.
وی افزایش تاب‌آوری و استمرار فعالیت مراکز حیاتی را سومین الزام آمادگی هوشمندانه دانست و تصریح کرد: مراکز حیاتی کشور در حوزه‌های دفاعی، امنیتی، اقتصادی، انتظامی، سیاسی و اجتماعی باید با تکیه بر اصول پدافند غیرعامل، توان استمرار فعالیت خود را در شرایط بحران حفظ کنند؛ چراکه دشمن در طراحی‌های جدید خود، اختلال در عملکرد این مراکز و کاهش تاب‌آوری کشور را دنبال می‌کند. ازاین‌رو، همه بخش‌های کشوری و لشکری باید برای حفظ آمادگی، استمرار فعالیت و افزایش تاب‌آوری مراکز حیاتی برنامه‌ریزی کنند.
آیت‌الله کعبی آمادگی برای مقابله با تهدیدات ترکیبی و چندحوزه‌ای را چهارمین الزام دانست و خاطرنشان کرد: دشمن در کنار اقدامات و تجاوزات نظامی، جنگ روانی، رسانه‌ای، ادراکی و شناختی را نیز دنبال می‌کند تا احساس پیروزی راهبردی و اقتدار ایجادشده در جامعه را به احساس شبه‌شکست تبدیل کند و حتی محاسبات برخی مسئولان و بخش‌هایی از افکار عمومی را تغییر دهد.
وی با تأکید بر اینکه مقاومت و اقتدار مستمر مانع تکرار تجاوز دشمن می‌شود، افزود: راهبرد کشور نباید بر جلب رضایت دشمن متجاوز استوار باشد، بلکه باید بر تولید مستمر قدرت و تقویت ظرفیت‌های بازدارنده متمرکز شود؛ چراکه این قدرت است که دشمن را از تکرار تجاوز منصرف می‌کند.
عضو هیئت‌رئیسه مجلس خبرگان رهبری، بهره‌گیری از فناوری‌های بومی و ظرفیت علمی کشور را پنجمین الزام آمادگی دفاعی دانست و بیان کرد: جنگ‌های جدید، جنگ‌های فناورانه و مبتنی بر فناوری‌های فرانوین هستند؛ بنابراین، باید توسعه نظام‌های امنیتی، محاسبات هوشمندانه، پردازش اطلاعات و بهره‌گیری از فناوری‌هایی همچون رایانش کوانتومی و ظرفیت‌های فیزیک کوانتومی در دستور کار قرار گیرد تا کشور در مواجهه با تهدیدات نوین از توان علمی و فناوری برتر برخوردار باشد.
وی ارتقای آموزش و توان تصمیم‌گیری فرماندهان را ششمین محور برشمرد و تأکید کرد: قدرت تصمیم‌گیری فرماندهی در میدان باید متناسب با تحولات و اقتضائات تهدیدات دشمن ارتقا یابد؛ چراکه تأخیر در تصمیم‌گیری و ترک فعل‌ها می‌تواند دشمن را در پیگیری اقدامات تجاوزکارانه جسورتر کند. فرماندهان باید توان اتخاذ تصمیم‌های بهنگام، شجاعانه و حکیمانه و عملیاتی‌کردن فرمان‌های فرمانده کل قوا را متناسب با شرایط میدان و با هماهنگی و همراهی ملت حاضر در صحنه تقویت کنند.
آیت‌الله کعبی حفظ انسجام و هماهنگی میان نیروهای مسلح را هفتمین الزام آمادگی هوشمندانه دانست و اظهار کرد: ضروری است هماهنگی میان بخش‌های مختلف نیروهای مسلح در سطوح راهبردی، عملیاتی، برنامه‌ریزی و آمادگی رزمی تقویت شود. همچنین باید با تقسیم کار و توزیع نقش، ظرفیت‌های مردمی و ملت حاضر در میدان نیز به شکلی منسجم در پشتیبانی از دفاع ملی به کار گرفته شود.
وی در ادامه، با تأکید بر ضرورت حفظ انسجام و هماهنگی میان نیروهای مسلح اظهار کرد: باید هماهنگی میان بخش‌های مختلف نیروهای مسلح را در سطوح راهبردی، عملیاتی، برنامه‌ریزی و آمادگی رزمی ارتقا دهیم و با تقسیم کار و توزیع نقش، ظرفیت‌های مردمی و ملت حاضر در میدان را نیز به‌صورت منسجم به کار بگیریم.
عضو هیئت‌رئیسه مجلس خبرگان رهبری با اشاره به مشارکت داوطلبانه مردم در پشتیبانی از نیروهای مسلح افزود: مردم به‌صورت خودجوش اقدام به تشکیل تیپ‌های رزمی و سازماندهی ظرفیت‌های مردمی کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که در یکی از استان‌های جنوبی بیش از ۱۶ تیپ، هرکدام با ظرفیت بیش از دو هزار نفر، تشکیل شده و برای پوشش میدانی و ایجاد خطوط دفاعی در برابر اقدامات دشمن سازماندهی شده‌اند. همچنین پیشکسوتان و نیروهای مردمی با استفاده از امکانات و توان خود، در این عرصه حضور یافته و حتی اقدام به ایجاد سنگرهای جدید کرده‌اند که این حضور شبانه‌روزی و داوطلبانه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
جهاد فی‌سبیل‌الله؛ مبنای فقهی تولید قدرت و بازدارندگی
وی در ادامه، با تبیین مبانی فقهی و علمی دستورالعمل‌های فرمانده کل قوا، جهاد فی‌سبیل‌الله را مبنای اصلی این راهبردها دانست و تصریح کرد: وجوب تولید قدرت، تبدیل ضعف به قدرت و تهدید به فرصت، دفاع مشروع، تنبیه متجاوز و انتقام و استیفای حقوق ملت ایران، همگی از جمله الزاماتی هستند که بر اساس آیات جهاد و دفاع قابل تبیین‌اند.
آیت‌الله کعبی با اشاره به ضرورت پیش‌بینی و پیشگیری از تهدیدات دشمن خاطرنشان کرد: هنگامی که کشور با تهدید مواجه است، باید این تهدیدات را در سطوح راهبردی، عملیاتی و تاکتیکی پیش‌بینی کرده و برای جلوگیری از تحقق آن‌ها تدابیر لازم را اتخاذ کند. پیش‌بینی و پیشگیری نیز باید بر پایه تولید مستمر قدرت در میدان و با اتکا به آیه شریفه «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّکُمْ» صورت گیرد.
وی با تبیین مفهوم «ارهاب عدو» در این آیه بیان کرد: ارهاب دشمن به معنای ایجاد قدرت بازدارنده و تهدیدزدایی است؛ به این معنا که متجاوز به‌گونه‌ای با قدرت مواجه شود که محاسباتش تغییر کند و از تکرار تجاوز دست بردارد. بنابراین، راهبرد تهدیدزدایی و تولید مستمر قدرت، ریشه در آموزه‌های قرآنی و روایی دارد.
عضو هیئت‌رئیسه مجلس خبرگان رهبری با تأکید بر اینکه آماده‌سازی و اعداد قدرت تنها یکی از حلقه‌های سامانه تولید قدرت است، افزود: تولید قدرت فرایندی جامع است که از آمادگی و سازماندهی آغاز می‌شود و با بسیج ظرفیت‌ها، طراحی، برنامه‌ریزی، ایجاد توانمندی، هماهنگی و حضور مؤثر در میدان استمرار می‌یابد. این فرایند باید به تولید قدرت بهنگام و متناسب با شرایط منجر شود.
وی این رویکرد را در چارچوب مفهوم «جهاد تمدنی» قابل تبیین دانست و اظهار کرد: جهاد تمدنی به معنای تولید قدرت در تمامی عرصه‌هاست؛ از قدرت فرهنگی و رسانه‌ای و توان روایت اول گرفته تا قدرت روانی، مقابله با جنگ ادراکی و ترکیبی، توان دفاعی، امنیتی و نظامی و همچنین قدرت سازماندهی و بسیج ظرفیت‌های ملی.
آیت‌الله کعبی در پایان تأکید کرد: تولید قدرت باید به‌گونه‌ای در همه این عرصه‌ها دنبال شود که زمینه تهدیدزدایی از دشمن، تأمین امنیت پایدار، شکل‌گیری بازدارندگی مستمر و دستیابی به بازدارندگی حداکثری فراهم شود.