کرمان رصد - ایرنا / پژوهشگران با بررسی هسته‌های یخ قطب شمال کشف کرده‌اند که یک معدن مس در آمریکا، در اوایل قرن بیستم، سالانه هزاران تُن آرسنیک و سرب در هوا منتشر می‌کرده است؛ این آلودگی تا گرینلند (بیش از ۴ هزار کیلومتر دورتر) رسیده و میلیون‌ها نفر را در معرض خطر قرار داده است.
حدود یک قرن پیش، مجتمع معدن مس آناکوندا (Anaconda) در نزدیکی شهر بیوت (Butte) در ایالت مونتانا (در شمال غربی آمریکا، نزدیک مرز کانادا) مقادیر عظیمی آلودگی هوا به جَو می‌فرستاد. ذرات ریز آرسنیک و سایر فلزات سنگین توسط بادها بر فراز قطب شمال حمل می‌شدند و در نهایت همراه باران و برف به زمین برمی‌گشتند و در لایه‌های یخ، مانند صفحات یک کتاب تاریخ، ثبت می‌شدند.
اکنون آزمایشگاه هسته یخ مؤسسه تحقیقات بیابان (DRI)، یک مرکز پژوهشی در آمریکا، این بایگانی‌های طبیعی را تحلیل کرده است تا بهتر بدانیم این معدن چه مقدار آلودگی به سراسر آمریکای شمالی، از آمریکا تا کانادا، فرستاده و چه کسانی بیشترین آسیب را دیده‌اند. این پژوهش در مجله پایداری طبیعت/ Nature Sustainability منتشر شد و به سرپرستی جو مک‌کانل (Joe McConnell) و ناتان چِلمَن (Nathan Chellman) انجام گرفت.
پژوهشگران ۱۰ هسته یخ از گرینلند (بزرگ‌ترین جزیره جهان در شمال اقیانوس اطلس)، قطب شمال روسیه و شمال کانادا را بررسی کردند تا سطوح آرسنیک و سایر فلزات سنگین سمی را در طول انقلاب صنعتی دوم بازسازی کنند. نتیجه این بود که در دوره اوج آلودگی (حدود سال‌های ۱۸۸۶ تا ۱۹۱۸) سطوح این سموم حدود ۱۵ برابر سطح پیش از انقلاب صنعتی بوده است.
یکی از اعضای گروه پژوهشی به همراه یک مغزه یخی که به‌تازگی استخراج شده است، در جریان یک سفر میدانی به گرینلند.
از یک معدن تا گرینلند؛ چگونه آلودگی مرزها را درنوردید
پژوهشگران با اندازه‌گیری سطوح فلزات در یخ، ترکیب این داده‌ها با مدل‌های جَوی و تطبیق آن‌ها با سوابق تاریخی خود معدن، تخمین زدند که در طول دو تا سه دهه اوج تولید، سالانه حدود ۱۱ هزار تن آرسنیک و ۴ هزار و ۴۰۰ تن سرب منتشر می‌شده است.
مک‌کانل می‌گوید: تصورش سخت است که یک منبع آلودگی واحد، هرچند عظیم، بتواند عملاً کل آمریکای شمالی و گرینلند را در فاصله بیش از ۴ هزار کیلومتری تحت تأثیر قرار دهد.
بر اساس داده‌های سرشماری آمریکا و کانادا در سال‌های ۱۹۱۰ و ۱۹۱۱ میلادی، حدود ۵۰ میلیون و ۵۰۰ هزار آمریکایی و ۶۰۰ هزار کانادایی در معرض سطوحی از آرسنیک قرار داشتند که با خطر بالاتر سرطان ریه و سایر بیماری‌های جدی مرتبط است. افرادی که نزدیک معدن در مونتانا و بخش‌هایی از ایالت‌های وایومینگ و آیداهو (در غرب آمریکا) زندگی می‌کردند، نزدیک به ۳۰ سال در معرض سطوح آرسنیکی بودند که برابر یا بیشتر از آستانه توصیه‌شده سازمان جهانی بهداشت بود.
این مطالعه همچنین نشان داد که ۱ میلیون و ۴۰۰ هزار آمریکایی و کانادایی، از جمله همه ساکنان مونتانا و وایومینگ، در معرض سطوح بالای سرب قرار داشتند که به طور بالقوه با کاهش شناختی معادل حدود ۲.۶ واحد کاهش ضریب هوشی مرتبط است. پژوهش‌های سلامت عمومی ثابت کرده‌اند که هیچ سطحی از مواجهه با آرسنیک یا سرب بی‌خطر نیست.
یکی از پژوهشگران در حال تحلیل مغزه‌های یخی در آزمایشگاه هسته یخ مؤسسه تحقیقات بیابان
چرا آلودگی این‌قدر زیاد بود؟
ذوب‌کننده‌های مس (کارخانه‌هایی که سنگ مس را ذوب می‌کنند) از بزرگ‌ترین منابع آلودگی آرسنیک هستند. در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، هم‌زمان با برق‌رسانی سریع و رشد کاربردهای نظامی، تقاضا برای مس به‌شدت افزایش یافت؛ اما نکته مهم‌تر این است که چرا آلودگی در سال‌های بعد کاهش یافت.
پژوهش نشان داد که سطوح آلودگی آرسنیک پس از سال ۱۹۱۹ میلادی به طور چشمگیری کاهش یافت. دلیل آن، نصب رسوب‌دهنده‌های الکترواستاتیک (دستگاهی برای گرفتن ذرات آلاینده از دود) در ذوب‌کننده عظیم آناکوندا بود که انتشار فلزات سنگین را حدود ۶۵ درصد کاهش داد. اما مستندات تاریخی نشان می‌دهد که این فناوری سال‌ها قبل، در سال ۱۹۰۸ میلادی، ثبت اختراع شده بود و بسیاری از ذوب‌کننده‌ها در غرب آمریکا و کانادا به‌سرعت آن را پذیرفتند؛ با این حال، آناکوندا نصب آن را یک دهه به تأخیر انداخت.
در آن زمان، سیاست نظارتی مونتانا نصب سامانه‌های کاهش آلودگی را فقط در صورت سودآوربودن برای آلاینده الزامی می‌کرد. اگر این سامانه‌ها، ۱۰ سال زودتر نصب می‌شدند، می‌توانستند از انتشار اضافی ۶۰ هزار تن آرسنیک و ۲۴ هزار تن سرب در بیشتر آمریکای شمالی جلوگیری کنند.
مک‌کانل می‌گوید: والدین و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌های بسیاری از آمریکایی‌های امروزی در معرض این آلودگی فلزات سنگین بودند؛ بنابراین اثرات سلامتی آن چندان هم دور نیست و به نسل امروز هم می‌رسد.