کرمان رصد - عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: ما باید مولفههای هستهای را در بالاترین سطح حفظ کنیم تا اگر یک روزی تصمیم گرفتیم از توانمندی های خود استفاده کنیم، دیگر این داشته های مان را از دست نداده باشیم.
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: ما باید مولفههای هستهای را در بالاترین سطح حفظ کنیم تا اگر یک روزی تصمیم گرفتیم از توانمندی های خود استفاده کنیم، دیگر این داشته های مان را از دست نداده باشیم.

به گزارش خبرگزاری صداوسیما ، آقایان دکتر ابراهیم رضایی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی و دکتر ابراهیم متقی استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در برنامه گفتگوی ویژه خبری به بررسی ابعاد مختلف موضوع « تغییر دکترین هستهای؛ آری یا خیر» پرداختند. متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:
سوال: برنامه هستهای ایران طی سالهای گذشته بر مبنای بهرهمندی صلح آمیز از فناوری هستهای و استفاده از ظرفیتهای آن در حوزههای مختلف مثل انرژی، پزشکی، صنعت و بخشهای کشاورزی تعریف شده در همین چهارچوب جمهوری اسلامی ایران همواره و غیرنظامی بودن برنامه هستهای خودش تاکید کرده و مواضع رسمی کشور هم همیشه هم بر همین اساس شکل گرفته، اما تحولات ۱۸ ماه گذشته معادلات امنیتی منطقه و همچنین محاسبات راهبردی ایران را با پرسشهای تازهای مواجه کرده حملات نظامی به ایران، تهدیدهای مکرر آمریکا و رژیم صهیونیستی و البته تجربه رویارویی مستقیم با قدرتهایی که خودشان از ظرفیتهای هستهای برخوردار هستند بار دیگر این بحث را به مرکز توجه آورده که آیا دکترین هستهای کشور متناسب با شرایط جدید امنیتی نیازمند بازنگری هست یا خیر، در روزهای اخیر این موضوع از سوی برخی مسئولان، نمایندگان مجلس، صاحب نظران، صاحبان تریبون رسمی مطرح شده و حتی از ضرورت توجه و همچنین موضوعات مختلف مطالبه عمومی برای تجدید نظر در این دکترین صحبتهایی به میان آمده اکنون پرسش اصلی و اساسی این است که آیا تغییر شرایط امنیتی بازنگری در دکترین هستهای ایران را به یک ضرورت راهبردی تبدیل کرده و سوالاتی از این دست که ابزار ما برای تقویت بازدارندگی چیست و آیا ابهام هستهای یا در آستانه بودن بازدارندگی ایجاد میکند یا خیر و موضوعاتی از این قبیل، ما امشب میخواهیم راجع به این موضوعات صحبت کنیم.
سوال: آقای دکتر متقی بپردازیم به اینکه در سالهای گذشته ایران بر این مبنا حرکت کرده که سلاح هستهای جایگاهی در دکترین دفاع جمهوری اسلامی ایران ندارد، اما برگردیم به تحولاتی که در طول یک سال گذشته کشور عزیزمان ایران تجربه کرده بود حملات نظامی دشمنان به کشورمان، تهدیداتی که مطرح میشود و الان این سوال مطرح است که آیا سیاستهای پیشین توانسته هزینه تجاوز را برای طرف مقابل به اندازه کافی به همراه بیاورد.
متقی: مسئله امنیت برای هر کشور در زمره ضرورتهای بنیادین است کشوری مثل ایران که در منطقه پرمخاطره همانند جنوب غرب آسیا قرار دارد با تهدیداتی بیشتر روبهرو میشود خیلی از نظریه پردازان بزرگ ایرانی که در خارج از کشور سالها است که تدریس میکنند همانند ولی نصر و همچنین محی الدین مصباحی بحث اصلی و اولیه آنها معطوف به این نکته است که ایران در وضعیت تنهایی استراتژیک قرار دارد از طرف دیگر تهدیدات آمریکا علیه ایران در سالهای پس از انقلاب اسلامی تشدید شد نگاه آمریکاییها یک نگاه ژئوپلیتیکی معطوف به موازنه قدرت است هر بازیگری که قدرتش به گونهای افزایش پیدا کند که موازنه را تحت تاثیر قرار بدهد طبیعی است که آمریکاییها با آن برخورد میکنند انقلاب ایران چنین وضعیتی را ایجاد کرد خود انقلاب پویاییهای خاص خودش را در محیط منطقه خواهد داشت به همین دلیل بود که آمریکاییها جنگ علیه ایران را از سوی عراق بر اساس معادله جنگهای نیابتی شکل دادن در ساختار دو قطبی اتحاد شوروی و ایالات متحده و همچنین سایر قدرتهای بزرگ حمایت خودشان را از عراق برای محدودسازی قدرت ایران به انجام رساندند.
در سالهای پس از جنگ این سوال مطرح شد که آیا ایران باید دکترین دفاعی خودش را بر اساس چه قابلیتهایی بنا کند آنچه که مقرر شد و آنچه را که رهبر شهید به آن پایبند بودند و در قالب فتوای هستهای از آن یاد میکنیم این بود که سلاح هستهای در زمره سلاحهای کشتار جمعی است و سلاحهای کشتار جمعی تولیدش و انبار کردنش و به کارگیری اش حرام است اینجا یک بحث وجود داشت که وقتی ما یک موضوعی داریم با عنوان اینکه حفظ نظام سیاسی اوجب واجبات است آیا بهرهگیری از سلاح هستهای در قالب بازدارندگی چه حکمی دارد، موضوعی بود که هیچگاه مقامات مسئول مورد پرسش قرار ندادند، اما یک واقعیت وجود دارد واقعیتی که وجود دارد این است که ایران تلاش خودش را برای ارتقاء آن قابلیتهای هستهای به انجام رسانده یعنی روندهای مربوط به غنیسازی و بسیاری از فرایندهایی که ایران به صورت بالقوه یک قدرت هستهای شکل میداد.
کد ویدیو دانلود فیلم اصلی
اما ایران هیچگاه از ساز و کارهای مربوط به انفجار هستهای بهره نگرفت و حتی وارد آن مرحله نشد ایران در سال ۲۰۱۵ برجام را پذیرفت و بر اساس برجام مقرر شد که ایران تحت نظارت آژانس فعالیت داشته باشد و از همه مهمتر اینکه پروتکل الحاقی با نظارتهای فراگیر علیه ایران انجام شود، اما طبیعی است وقتی که رئیس جمهوری مثل ترامپ فضای رقابتها و معادله منطقهای را تحت تاثیر قرار میدهد شرایطی به وجود میآید که آن معادله امنیت ملی ایران را تحت تاثیر قرار داده من امروز این را عرض میکنم که اگر ما قدرت هستهای داشتیم و اگر قابلیتهایمان را تبدیل به قدرت کرده بودیم به صورت اجتناب ناپذیر جنگ علیه ما شکل نمیگرفت حتی ترامپ در بحثی که مطرح کرده بود این بود که در آن شرایط ما باید به ایرانیها میگفتیم بله قربان، بنابراین در فضای فعلی این ذهنیت وجود دارد که سلاح هستهای اگر کشوری توانش و دکترینش را داشته باشد میتواند بازدارندگی را برایش ایجاد کند.
سوال: آقای دکتر رضایی نظر شما چیست، دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران که در سالهای گذشته روی این خط و بر این مدار حرکت کرده توانسته هزینه زا بکند حملاتی که به جمهوری اسلامی ایران در طول ماههای گذشته صورت گرفت و این هزینه را افزایش بدهد.
رضایی: خوبی جنگ ۴۰ روزه این بود که ما خیلی بدون ملاحظه صحبت میکنیم راجع به مسائل مختلف و حوزه امنیت ملی ما چه کشورهای حوزه خلیج فارس راجع به آمریکاییها و رژیم صهیونیستی و خیلی پرده پوشی در این زمینه نیست یک واقعیت این است که ناظر به جنگ ۴۰ روزه من اعتقادم این است خسارتی که ما در این جنگ دیدیم اصلاً در این جنگ به ما حمله اتمی شد، چون خسارت این جنگ خسارت از دست دادن رهبر شهید، خسارت جنایت میناب و تقدیم بهترین فرزندان این کشور خسارتش از حمله اتمی به این کشور بیشتر بود و ما در این زمینه نباید تعارف کنیم من تقریباً اکثر این شبها از ۹ اسفند تا به امروز هر شب یک میدان رفتم اکثر شبها رفتم و نبوده که جایی بروم و مردم از ما مطالبه ایران هستهای را نداشته باشند، این یک واقعیتی است که امروز در کف جامعه ایرانی است قبل از جنگ ملاقاتی داشتم با یکی از سفرای غربی در تهران ایشان میگفت که ما نظرسنجی کردیم در داخل جامعه ایران و این حرف قبل از جنگ است.
۷۰ درصد مردم موافق ساخت سلاح در این زمینه هستند به این چند مطلب دیگر را هم باید اضافه کنیم یکی اینکه دور تا دور ما خیلی کشورها سلاح هستهای دارند پاکستان دارد، هند دارد، رژیم صهیونیستی دارد، دشمنی هم که ما با آن جنگیدیم رکورددار داشتن و استفاده از سلاح هستهای است اینها واقعیت است ما در موضوع امنیت ملی مان هم نشان دادیم که جمهوری اسلامی ایران در تامین امنیت ملی خودش تعارف ندارد یعنی اگر تروریستی در کردستان عراق باشد، شناوری در ساحل کشور برادر عمان باشد یا در هر جای منطقه باشد یک سرباز ارتش آمریکا در هتلی در منامه یا دوحه باشد هرجایی باشد دستان قدرتمند جمهوری اسلامی ایران به آن برخورد خواهد کرد یعنی در تامین امنیت ملیمان هم ما اینجا هیچ ملاحظهای نداریم یک زمانی هم به تعبیر دبیرکل این گزارش دبیرکل آژانس است که ۷۰ درصد بودجه آژانس صرف بازرسی از مراکز هستهای جمهوری اسلامی ایران میشود.
کد ویدیو دانلود فیلم اصلی
تعهدات و عضویت در انپیتی و تعهدات پادمانی در برجام پذیرفتیم و بعد از آن برای چه انجام میدادیم بابت این بود که جنگی بر این کشور تحمیل نشود، اما تجربه برجام هم این را نشان داد ما رفتیم تعهد لازم را دادیم خیلی مهم است که ما تحلیل دقیقی از شرایط داشته باشیم بعضیها میگویند مشکل آمریکاییها با ما این است که میخواهند ما انرژی اتمی، سلاح هستهای نداشته باشیم اگر واقعاً این گونه بود خب در برجام که این محقق شد مطلب منعقد شد، اما همانها همین ترامپ از این آمد بیرون و به ما هم حمله کرد پس مسئله را باید فراتر از موضوع هستهای ببینیم به تعبیر امام شهیدمان اینها دنبال بلعیدن ایران هستند روزهای اول جنگ ترامپ گفت که نقشه ایران اینگونه نمیماند و ما به دنبال تجزیه ایران هستیم، عنایت داشته باشید به این مطلب موضوع صرفا هستهای نیست بلکه بلعیدن ایران و نابودی ایران است، ما برنامه مان برای مقابله با ابرپروژه نابودی ایران که ماه هاست، ۱۸ ماه مستقیم ورود کردند و قبل از آن، برنامه مان در بالاترین سطح باید به آن پاسخ دهیم و در برابر دشمنی که خودش سلاح هستهای دارد، هیچ تعهدی نباید بدهیم، این نکته را این جا اضافه کنم، البته انرژی هستهای کاربردهای صلح آمیزش را بسیار زیادست که اگرفرصتی شد راجع به آن اشاره کنم.
سوال: یک بحثهایی درمجلس راجع به عضویت وخروجی از ان پی تی میشود الان به کجا رسیده؟
رضایی: درمراحل ابتدایی طرحهای زیادی حداقل ده تا طرح در مجلس امضاهای زیادی هم جمع شده برای این موضوع، اکثر نمایندگان همراه بودند برای این که جمهوری اسلامی ایران از ان پی تی خارج شود و خروج با مضمون خروج از ان پی تی در دست بررسی است در مجلس و البته آماده هم است طرحها، من امیدوارم این اتفاق بیافتد.
سوال: با توجه به نظری که ارائه کردید دربخش اول، اگر طرف مقابل ما این احتمال را بدهد که در آینده نزدیک جمهوری اسلامی ایران در دکترین هستهای خودش قرارست تغییراتی اعمال کند و تجدیدنظرهایی صورت بگیرد، آیا این احتمال به تقویت بازدارندگی منجر شود، ازاین جهت میپرسم که مرز بین تهدید معتبر با یک اقدامی که خودتخریب گر باشد و خودش باعث شود که امنیت به خطر بیافتد کجاست؟
متقی: بازدارندگی یک ضرورت راهبردی برای هر کشورست، بازدارندگی موردنظر ایران بازدارندگی هستهای در زمان رهبر شهید نبود، امروز نمایندههای مجلس این گونه آقای رضایی فرمودند و خیلی از فضاهای اجتماعی به این موضوع اشاره میکنند که باید دردکترین هستهای تغییر ایجاد شود، دکترین هر نوع دکترین نظامی باید ارتباط مستقیم با قابلیتهای ابزاری و توان یک کشور برای تحقق اهداف باید داشته باشد. بازدارندگی براساس معیارهایی که امروز در حوزه امنیت ملی وجود دارد وبه آن اشاره میشود، این است که اولا ازهمه باید ابزارتان و قدرت تان از اعتبار لازم برخوردار باشد، یعنی این که در مجلس صحبتی شود برای هستهای شدن، یا حتی خروج از ان پی تی، این به تنهایی بازدارندگی ایجاد نمیکند، بازدارندگی اینتنت یا مقاصد یک کشور را منعکس نمیکند، دکترین یک کشور را هم منعکس نمیکند.
بازدارندگی مبتنی بر ابزارست، این ابزار باید قابلیت لازم را داشته باشد برای این که بتواند این ذهنیت در طرف مقابل به وجود بیاورد، که اگر کنش تهاجمی علیه ایران شکل بگیرد، ایران میتواند اقدام متقابل در بالاترین سطح را در دستور کار قرار دهد پس گام اول و مسئله اول اعتبارست و این اعتبار ماهیت ابزاری دارد، گام دوم مسئله تکرارست، یعنی اگر حتی ما یک دانه سلاح هستهای داشته باشیم این نمیتواند بازدارندگی را به وجود بیاورد بلکه باید قابلیت تکرار داشته باشیم به همین دلیل است که در سطح جهانی وقتی که موازنه هستهای را در رابطه با قدرتهای بزرگ مورد بررسی قرار میدهند مشخص میکنند که چه کشورهایی چه میزان موشکهای هستهای دارد و چه اقدامی در برابر چه کنشی انجام خواهد شد.
کد ویدیو دانلود فیلم اصلی
نکته سومی که در حوزه بازدارندگی باید به آن توجه داشت ابتکار عمل است، یعنی چگونه رهبران سیاسی و نظامی کشورها میتوانند معادله قدرت و امنیت را باهمدیگر پیوند دهند یعنی برخی ازمواقع شما یا من فکر میکنیم که قدرت محور اصلی امنیت است در حالی که این قدرت ممکن است برای امنیت کشور چالش ساز باشد، مثل این که شما یک آیفن ۱۸ دارد، طمع یک دزد به آیفن ۱۸ خیلی بیشتر از یک مبایل بسیار سطح پایینتر خواهد بود، پس این که شما قدرت بیشتری دارید در حوزههای راهبردی به منزله این نیست که امنیت بیشتری را میتوانید ایجاد کنید، این جاست که ما یک مفهومی داریم به نام معمای امنیت، معمای امنیت یعنی این که شما از چه سیاستی، از چه ابزار قدرتی بهره میگیرید و طرف مقابل در برابر سیاست شما و الگوی رفتاری یک کشور که دست بسته نیست، آن هم اقدامات متنوعی را به انجام میرساند.
بحث اصلی که دارم یک نکته است از رهبر شهید و آن مفهوم بصیرتی بود که ایشان به کار گرفتند، ایشان در سال ۱۳۸۸ به این موضوع اشاره کردند که بصیرت برای همه ما لازم است، اما برای مسئولین واجب است، حالا این بصیرت در نگرش رهبر شهید چه ویژگی دارد، این که هر گاه شما میخواهید کنشی را به انجام برسانید، مثل یک شطرنج ماهر ۴ حرکت و اقدام بعدی طرف مقابل را به آن توجه کنید، یعنی چی، یعنی تصمیم گیری و سیاست گذاری یک خیابان یک طرفه نیست، هر اقدامی پیامد دارد، بنابراین مهمترین مسئله برای کشوری مثل ایران که با تهدیدات متنوع روبه روست، این است که چه قابلیتهایی را دارد و چه قابلیتهایی را در زمان محدود میتواند تبدیل به فعل بکند. یعنی از وضعیت بالقوه به بالفعل تبدیل کند، اگر چنین شرایط و فرآیندی ایجاد بشود، به این نکته تاکید دارم که اگر میخواهید در صلح به سر ببرید، خودت را برای جنگ آماده کن. آن همان انگارهای است که مبتنی بر قدرت بازدارندگی است ولی این تولید قدرت بازدارنده خودش یک چالشهایی دارد، این را هم بگویم یعنی شما تا زمانی که به بازدارندگی نرسیدید، این قابلیت تان و ابزارتان و قدرت تان برای تان تهدیدست ولی زمانی که توانستید آن قابلیتها را به دست آورید در آن شرایط آن تهدید تبدیل به یک نوع فرصت و یک نوع بازدارندگی میشود.
سوال: برگردیم به مسیری که تا الان در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران بر مبنای فتوای رهبر شهید انقلاب اسلامی طی شد، حرام میدانستند بمب هستهای به دلیل کشتار جمعی و دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران در طول این سالها براساس همین فتوا مسیر تصمیم گیریها و موضوعات مختلف را طی کرد تا رسیدیم به الان، اما یک سوال آیا عدم مشروعیت بمب هستهای در منطق رهبر شهید انقلاب اسلامی شامل بمب تاکتیکی آن چه که قدرت تخریبی محدودتری هم دارد، میشود یا نه؟
رضایی: واقعا در جایگاهی نیستم راجع به این قضاوتی بکنم، اما چند نکته را میتوانم این جا عرض کنم، یکی این که همه آن اقدامات قبل از ۹ اسفند، فتوای آقای شهید، بازرسیهای آژانس، تعهدات ما در برجام، عضویت ما در ان پی تی و پارهای از این همکاریهایی که ما بعضا فراقانونی هم با آژانس انرژی اتمی داشتیم و حتی بسیاری از پروژههایی که متوقف شده بود، بتن ریختن در رآکتور و پارهای از کارهای دیگر برای این بود که برای تامین امنیت ملی بود، برای این که این کشور درگیر جنگ نشود، من فهم خودم را عرض میکنم، همه این کارها را انجام دادیم و باز هم این کشور درگیر جنگ شد، شما تجربه لیبی، عراق و حتی سوریه دارد که اینها هم، لیبی مشخصا در این زمینه یک راهی با غرب رفت و بازهم امنیت ملیش دچار خدشه شد و باز هم آن بلاها را سر لیبی آوردند و این تجربهها جلوی روی مان است.
نمیخواهیم بگویم ما از فردا صبح شروع کنیم به ساخت بمب، آن یک متولی دارد و حالا بنده کمترین ممکن است یک نظری داشته باشم ولی ما توانمندیهای هستهای مان را باید حفظ کنیم در بالاترین سطح، الان رسیدیم به غنی سازی ۶۰ درصد که حتما این غنی سازی ۶۰ درصد باید ارتقا دهیم تا ۹۰ درصد هم برسانیم، اگر یک روزی کشور تصمیم گرفت، یک روزی فتوای دیگری آمد، اگر یک روزی جمع بندی نظام جمهوری اسلامی به گونهای دیگری شد، آن روز ما دیگر این داشتههای مان خدای نکرده از دست نداده باشیم، آن روز فاصله ما با ایران هستهای به حداقل رسیده باشد و ما بتوانیم همین مولفه بازدارندگی مان را در این زمینه تقویت کنیم.
صنعت هستهای ما مولفه قدرت ما بوده در این چند دهه اخیر و او هم تعمدا ایستاده که مولفه قدرت ما بزند، شما در ادبیات اینها در جنگ نگاه کنید، مراکز هستهای ایران، مراکز موشکی و نظامی ایران یعنی قدرت ایران را میخواسته از او بگیرد، چرا باید امروز مثلا در پای یک میز مذاکرهای خدای نکرده این جا ان شاءالله نمیرسیم قدرت خودمان را به دشمن تقدیم کنیم، دشمنی که آن سابقهها را هم دارد؛ بنابراین معتقدم که ما توان هستهای مان و توانمندی هستهای مان را باید حفظ کنیم، در بالاترین سطح حفظ کنیم، بسیار به این نیاز داریم، همین ناوهای آمریکا که میآیند میجنگند، اینها روی شان رآکتور نصب است و با انرژی هستهای کار میکنند، ما پلوتونیوم هم نیاز داریم برای آینده و امروز کشورمان، پلوتونیوم صرفا کارش و کاربردش در زمینه نظامی نیست، پلوتونیوم برای ماهوارههایی که به فضا و باتری که ساخته میشود ماده اصلیش پلوتونیوم است، برای زیردریاییها و برای حوزههایی که مثل آب شیرین کن، حوزه کشاورزی نیاز داریم به این فناوری هستهای و به غنی سازی در سطوح مختلف ما همین هفته جاری که الان در روز آخرش هستیم، جلسهای به همراه همکاران در کمیسیون امنیت ملی داشتیم با مدیران سازمان انرژی اتمی، آن دوستان گزارش میدادند که الان ۷۲ محصول درمانی در سازمان انرژی اتمی برای ۲۳۰ بیمارستان در سراسر کشور تولید میشود.
کد ویدیو دانلود فیلم اصلی
۱۰ کلینیک زخم را همین فناوری هستهای ساختند، این ما فردا جواب بیش از یک میلیون بیماری که دارند با این فناوری که اینها میدانید به ما ندادند، این رآکتور تهران و ماجراش از آن جا شروع شد که اینها به ما ندادند، مبادا ما خودمان رفتیم به سمت شان، شهدای هستهای، شهید علی محمدی، شهید شهریاری و شهید احمدی روشن و دیگر شهدای هستهای در ماموریت و کار اصلی شان برای این بود که دشمن به ما اورانیوم موردنیاز نداد بعد ما شروع کردیم به ساختن و بعد این بازی ها، دشمن با پیشرفت این کشور مشکل دارد، این خیلی مهم است که در تصمیم گیریها و تصمیم سازیها باید به این مطلب عنایت داشته باشیم، جواب این ما محروم کردیم از فناوری هستهای، جواب یک میلیون بیمار کی میخواهد جواب دهد، اینها در اسکن هستهای که اینها هم در تشخیص وهم در درمان کمک میکنند، جواب شان کی میدهد.
سوال: این بخش کاربردهای پزشکی است، در بخش کاربردهای کشاورزی؟
رضایی: بله، در حوزه کشاورزی سم زدایی از محصولات کشاورزی، برای طول عمر محصولات کشاورزی، برای افزایش استاندارد در صنعت، در فولاد، در پتروشیمی و صنایع بزرگی که امروز به جاهای خوبی رسیدیم، در بخش پسماند و بخشهای مختلفی که کاربرد دارد و غربیها دنبالش رفتند، در صحنه بزرگی که ما امروز الحمدلله به جاهای خوبی هم رسیدیم و پسماند در بخشهای مختلفی که کاربرد دارند و همین غربیها دنبالش رفتند و دارند از آن استفاده میکنند نوبت ما که میشود میگویند این کار را نکنید چرا، چون میدانند که بالاخره این انرژیهای فسیلی یک روز تمام میشود و آن زمان کسی قدرتمند است که انرژی هستهای داشته باشد، چون ما هم دستور آقای شهید بود و هم تکلیف در برنامه هفتم توسعه که دولت باید ۲۰ هزار مگاوات برق هستهای تولید کند الان ما کلاً ۱۰۰۰ مگاوات در نیروگاه اتمی بوشهر داریم تولید میکنیم یعنی باید ۲۰ تا مثل نیروگاه هستهای بوشهر برای کشور ساخته شود همین الان ما چقدر قطعی برق در تابستان امسال داشتیم مردم دارند جورش را میکشند و هزینهاش را میدهند.
این چطور باید جبران شود، بخشی از جبران در موضوع قطعی برق از طریق انرژی هستهای است و البته مهمترین آن حالا برگردیم به اصل بحث اینکه بنا به اعتراف خود دشمن اگر ما امروز هستهای شده بودیم به صورت تمام به نظرم مورد حمله قرار نمیگرفتیم اگر ما هستهای شده بودیم آنها به گونه دیگری با ما برخورد میکردند الان هم همه توانشان را با همه آسیبهایی که دیدند سوخت و انرژی و انتخابات و بخشهای اقتصاد و بخشهای مختلف برای این گذاشتند که جلوی هستهای شدن ایران را بگیرند همین که دشمن این همه تکاپو دارد برای اینکه ما هستهای نشویم او که خودش ته این راه را رفته او بهتر میداند که اگر ما هستهای شدیم دیگر باید با زبان دیگری با ما صحبت کند.
سوال: دکتر متقی ما همیشه در گفتگوی ویژه در محضر شما پروندههای مختلف جنگها حملاتی که به کشورها میشود صحبت کردیم با نگاه به همه پروندههای جنگها مخصوصاً کشورهایی که سلاح هستهای داشتند میخواهم برگردم به این جمله رئیس جمهور آمریکا که میگوید اگر ایران سلاح هستهای داشت ما باید جور دیگری با او رفتار میکردیم و او را قربان خطاب میکردیم چقدر این بازدارندگی را قبول دارید با نگاه به پرونده جنگهای آن کشورها.
متقی: آمریکاییها اولین کشوری هستند که سلاح اتمی را تولید کردند و به کار گرفتند، چون میگویند سلاح اتمی عموماً برای بازدارندگی به کار گرفته میشود، نکته دوم اینکه آمریکاییها دوبار این سلاح را در ژاپن به کار گرفتند در حالی که یک بارش هم میتوانست شرایط لازم را برای تسلیم ژاپن فراهم کند نکته دوم اینکه سیاست جهانی به گونهای است که قدرتهای بزرگ یک جایگاه و منزلت متفاوتی با سایر بازیگران دارند اگرچه در منشور ملل متحد این بحث وجود دارد که همه کشورها در برابر حقوق بینالملل از جایگاه برابری برخوردار هستند، اما واقعیت این است که در فصل هفتم منشور شما امتیازاتی خاص برای اعضای دائمی شورای امنیت قائل هستید و کار ویژههای خاصی را برای آنها قائل هستید بنابراین آنها به یک انحصار دست پیدا کردند و نمیخواهند اجازه بدهند که این انحصار توسط بازیگران حاشیهای یا کشورهای پیرامون شکسته بشود.
اگر به پاکستان اجازه دادند به این خاطر بود که در ساختار دو قطبی هند در چهارچوب اتحاد شوروی ایفای نقش میکرد، پاکستانیها باید مورد حمایت چین و آمریکا قرار میگرفتند اسرائیل هم که بازیگر نیابتی ایالات متحده در محیط منطقه است واژهای داریم به نام دولت پادگانی تمامی ویژگیهای این دولت پادگانی در رابطه با اسرائیل وجود دارد یعنی اسرائیل یک پایگاه نظامی آمریکا در محیط منطقهای است پس اینکه اسرائیل هم سلاح هستهای داشته باشد از نظر آمریکاییها و حتی روسیه و چین مشکل چندانی وجود ندارد نکته مهمی که باید به آن اشاره کنیم این است که اگر ما سلاح هستهای داشته باشیم یا خواسته باشیم به مرحلهای برسیم که آن قابلیت را تولید کنیم در آن شرایط طبیعی است که روسیه، چین و سایر کشورهایی که حتی از ما در فضای موجود و در روند مقاومت ایران در برابر تهاجم آمریکا و اسرائیل حمایت کردند در آن شرایط دیگر حمایت نمیکنند بنابراین هیئت مدیره نظام جهانی وجود دارد مثل هیئت مدیره یک شرکت، آمریکا نقش آن مدیرعامل را ایفا میکند وقتی که نقش مدیرعامل را ایفا میکند ممکن است اعضای هیئت مدیره با او در برخی از سیاستها مخالفت داشته باشد، اما همه منافع مشترک دارند یعنی تکثیر هستهای را سلاح هستهای یک توتم برای تمامی اعضای دائمی شورای امنیت محسوب میشود به همین دلیل است که ما دو بحث داریم یک، بازدارندگی و بازدارندگی هستهای که به نظر من یک امر ضروری است، نکته دوم اینکه آیا قابلیتها و ابزارهای لازم برای نیل به چنین شرایطی آیا وجود دارد یا چگونه حاصل میشود این هم نکته دوم.
سوال: این بازنگری در دکترین هستهای خودش یک بحث مفصل است که باید دقیقاً چگونه تعریف شود، چه مراحلی داشته باشد، یک نکتهای را گفتید اعتبار تکرار و مواردی از این دست بیشتر در جای خودش با شما صحبت میکنم، آقای رضایی ما راجع به ان پی تی صحبت کردیم بحثهایی که در مجلس شورای اسلامی از سوی نمایندگان دارد مطرح میشود، چون الان آقای دکتر متقی هم به آن اشاره کردند کشورهایی مثل هند، پاکستان، رژیم صهیونیستی این رژیم نامشروع میبینیم که سلاح هستهای دارند، یاد جمله آقای پزشکیان در سازمان ملل افتادم که بازرسان آژانس درایران حضور دارند، خودش یک تبعیض و دوگانگی است، برمی گردم به ماده ۴ ان پی تی که اشاره میکند، اصل عدم تبعیض را عنوان میکند ومی گوید که کشورهای عضو میتوانند و حق دارند از انرژی صلح آمیز هستهای بهرهمند شوند، بخواهیم اگر این موارد در نظر بگیریم، میتوانیم از این دوگانگی، از این تبعیض و آن چیزی که به وجود آمده استفاده کنیم برای این که سطح همکاریهای مان با آژانس انرژی اتمی تغییردهیم؟
رضایی: سطحش که تغییر پیدا کرده، از جنگ ۱۲ روزه تا به امروز هیچ بازرس انرژی اتمی در مراکز حساس هستهای ما حضور پیدا نکردند، نه در فردو و نه در نطنز و نه در اصفهان مراکزی که آسیب دیده و دشمن از آنها هراس دارد و این قانون و مصوبه مجلس شورای اسلامی است تعلیق همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی، این که یک واقعیت است الان ما به همین میزانش هم قانع نیستیم، یعنی نمیگویم همه نمایندگان ولی در غالب نمایندگان مجلس و این که بحث الان در مجلس مطرح میشود، بابت این است که اندک ماندگاری ما در ان پی تی هم محل اعتراض نمایندگان مردم است و میگویند همین ان پی تی که خود اینها نوشتند، چه ماده ۴ قانون پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، چه ماده ۲ و ماده ۳، چه ماده ۲ و ماده ۳ اساسنامه آژانس بین المللی اتمی هر دو تصریح دارند که سهم انرژی اتمی را در جهان ماده ۲ اساسنامه تاکید میکند که تصریح میکند.
ماده ۴ هم میگوید که آژانس متعهد میشود که اطلاعات علمی و تکنولوژیک را برای مصارف انرژی هستهای تسهیل نماید، اینها چیزی است که خودشان نوشتند ولی ما هیچ بهرهای از عضویت در این نبردیم، بلکه نه تنها بهرهای نبردیم، بلکه جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه نشان داد که کارکرد آژانس فقط کارکرد شبیه سرویسهای جاسوسی غرب بوده و اطلاعات ما را و اطلاعات دانشمندان و مراکز ما را در اختیار آنها قرار داده و الان هم دشمن فشار میآورد برای بازگشت مجدد به آژانس بازرسین آژانس به کشورما هدفش این است که بانک اطلاعاتش را در زمینه هستهای به روز کند، از آن تاریخ که اینها را راه ندادیم دیگر اینها نمیدانند چه خبرست در مراکز هستهای ما که حالا فشار میآورند به ما به طرق مختلف که ما اجازه دهیم که بازرسین آژانس از این مراکز بازدید کنند.
در واقع جاسوسان موساد و سیا بیایند از این مراکز بازدید کنند، معتقدم به هیچ وجه ما در حوزه هستهای نباید با دشمن مذاکرهای داشته باشیم و امتیازی دهیم، دشمنی که این را همه ما میدانیم و سرش اجماع داشته باشیم در این کشور در حوزه تصمیم گیری، مردم که متحدند و در حوزه تصمیم گیران کشورست که دشمن هرتلاشی را برای نابودی ایران کرده و دشمنی که هر تلاشی برای نابودی ایران کرده یعنی همه زور و گروهکها را آورده و هلی برن کرده در داخل، با قطعیت میگویم که هدف دشمن از هلی برن اصفهان بردن مواد بوده، این حرفهایی که راجع به خلبان میزنند یک دروغ بزرگ است و آن جا با مدد الهی و حضور نیروهای مسلح ما به یک افتضاح بزرگ آنها بدل شده، عملیات آبی خاکی خواستند انجام دهند، حمله نظامی، هوایی، دریایی، به طرق مختلف، تسلیح گروهک ها، عملیات تروریستی، همین عملیات شناختی و جنگ روانی علیه ملت ما، هر کاری که خواسته و دستش رسیده برای نابودی ایران انجام داده، ما الان دیگر دشمنی که همه توانش برای نابودی ما گذاشته و نتوانسته به هدفش برسد الان دیگر در موقعیتی نیستیم که بخواهیم کمترین امتیازی هم به او بدهیم، او در موقعیتی است که دارد با نفت ۱۱۸ دلاری میجنگدو وضعیت اقتصادیش و سیاسیش در داخل و در جامعه بین الملل وفشارهایی که خودش میآوردند، جالب بود.
سوال: از استیصال همه قوایش را جمع کرده که از طریقی بتواند این پرونده را ببندد؟
رضایی: دشمنی که به تصریح خودش ذخایر و مهماتش به پایان رسیده یا رو به پایان است، الان جمهوری اسلامی ایران در موقعیت برترست و دیگر ما در موقعیتی نیستیم که بخواهیم یک زمانی ما میرفتیم یک همکاری میکردیم، یک امتیازهایی میدادیم، این قدر غنی سازی میکنیم، این جا را تعطیل میکنیم، این جا را پلمپ میکنیم و این جا بتن میریزیم و همه این کارها را میکردیم که جنگی به ما تحمیل نشود، ولی باز هم جنگ شد، پس آن مسیر، مسیر اشتباهی است، مسیر امتیاز دادن به دشمن مسیر اشتباهی است.
سوال: یک فاصله کوتاهی بگیریم بخشهایی از صحبتهای آقای عزیزی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی راجع به موضوع ان پی تی شنیدید، در بحث امشب در گفتگوی ویژه در دو مرحله راجع به آن صحبت کردیم، موضوع اساسی که اشاره کردید بازنگری دکترین هستهای و سوال مهم این جاست که اگر قرارست دکترین هستهای جمهوری اسلامی ایران مورد بازنگری قرارگیرد، که ناظر بر چه موارد و نکاتی باشد؟
متقی: بحث اصلی این است که ما چرا میخواهیم تجدیدنظر را به انجام برسانیم، بحثهایی که آقای دکتر مطرح کردند بسیار بحثهای دقیقی است، یعنی ما در کانتکس آژانس بین المللی انرژی اتمی همکاری کردیم، فعالیت کردیم ولی این همکاری ما توسط ایالات متحده نه تنها مورد پذیرش قرار نگرفت بلکه مورد تهاجم واقع شدیم، حالا بحث امروز این است که ما چه بکنیم، در ارتباط با فضای آینده، امروز ما در شرایط بحران قرار داریم. بحث اولیه مان این است که از فضای بحران باید خارج شویم، برای خروج از فضای بحران نیازمند یک نوع سازوکار هستیم که مربوط به راهبرد بقاست، راهبرد بقا ضرورتهای خاص خودش را خواهد داشت.
ولی یک نکته دیگر هم باید به آن توجه شود و آن این است که اگر ایران در فضای ارتقای قدرت قرار گرفت، اگر ایران توانست قابلیتهای هستهای خودش را به نوعی بهینه کند، طبعا در آینده میبایست چانه زنیهای جدی تری را چه با آژانس و چه با قدرتهای بزرگ به انجام برساند. اگر امروز خواسته باشیم از فضای مربوط به آژانس خارج شویم در آن شرایط طبعا فشارهای بیشتری ما اعمال میکنند، بحث اصلی این است اول بقا، بعد از آن راهبردمان باید معطوف به بقا باشد، بعد براساس تجاربی که به درستی آقای دکتر و کمیسیون سیاست خارجی آقای عزیزی به آن اشاره کردند، شرایط باید فراهم شود برای یک نوع تجدیدنظر به گونهای که ما بتوانیم به بازدارندگی هستهای نائل شویم و ازطریق بازدارندگی ضریب کنش تهاجمی علیه این کشور را کاهش دهیم.
سوال: یک سوال بسیار مهم بحث مطالبه عمومی، چون اشاره کردید بخش زیادی از نمایندگان خانه ملت این مطالبه را مطرح میکنند، در میدانها و در میان مردم قرار میگیرید این موضوع را مطرح میکنند، در شرایطی که مطالبه مردمی برای تغییر دکترین هستهای جمهوری اسلامی ایران مطرح میشود از جانب ملت ایران، چطور میتوانیم بین مطالبه مردمی و تصمیم کارشناسی راهبردی یک تفکیکی قائل شویم که آن چه که تصمیم گیری میشود دچار هیجان رسانهای نباشد؟
رضایی: این جوری میفهمم، ما به لحاظ فنی امروز جان کری گفته بود، به دانش هستهای دست پیدا کردیم و این یک واقعیتی است و دشمن هم این را میداند، فکر میکرد که با ترور دانشمندان ما میتواند ما به قبل برگرداند ولی نتوانست، ما باید واقع نگر باشیم، یک واقعیت هم برای حصول مطلبی که شما گفتید واقع نگر باشیم و یک واقعیت هم این است که امروز در دنیا همین تئوری ترامپ صلح از طریق زور و صلح ازطریق قدرت، ما هم برای این که به اهداف مان برسیم که یک هدف ما که از روز اول جنگ ۴۰ روزه هم گفتیم، تامین امنیت بلندمدت برای ایران است، یعنی برای دهههای مختلف تضمین کنیم که به این کشور حملهای نمیشود و این کشور مورد تجاوز و جنگ واقع نخواهد شد و از هر مسئلهای که ما در این کشور داریم در حوزههای مختلف این مسئله برای ما مهم ترست، اول باید امنیت ملی مان را تامین کنیم.
برای تامین امنیت ملی مان باید قدرتمند شویم و قدرت است که تعیین میکند نه این پروتکلها و پیمانهای بین المللی، قدرت است که تعیین میکند ایالات متحده و رژیم آمریکا به خودش اجازه میدهد برود در کشور دیگر رئیس جمهورش را بدزدد و محاکمه اش نکند فقط زندانش کند، هیچ کس هم به او نمیگوید که چرا این کار را کردید، برخلاف همه موازین هم است، پس بنابراین از این موارد بعد از خون آقا، بعد از شهادت آقا دیگر از این چارچوبها باید عبور کنیم، دیگر خودمان گیر نیاندازیم در این چارچوبهای ساختگی غرب، ما از ۹ اسفند تصمیم گرفتیم تنگه هرمز را ببندیم و مدیریت کنیم و تا امروز توانستیم این کار را انجام دهیم، سندش هم نفت ۱۱۸ دلاری است که باآن مواجه هستیم، با قدرت مان میتوانیم آینده این کشور و امنیت آینده این کشور را تضمین کنیم، به مطالبه مردم هم که مطالبه به حقی است پاسخ دهیم، امیدوارم که ما بهترین تصمیم برای آینده ایران بگیریم.