کرمان رصد - خبرگزاری دانشجو /رئیس مرکز ملی فضای مجازی اظهار داشت: برنامه ریزی ما ارائه اینترنت باکیفیت به مردم است؛ فقط چندساعت در سال گذشته قطع کامل اینترنت داشتیم مابقی محدودسازی بود.
آقامیری با اشاره به تحولات فضای مجازی در حدود سه دهه گذشته گفت: یکی از موضوعات مهمی که امروز باید بیش از گذشته به آن توجه کنیم، مسیری است که فضای مجازی از سال‌های ابتدایی شکل‌گیری خود در کشور تاکنون طی کرده است. در گذشته، فضای مجازی مجموعه‌ای از ابزار‌ها برای انجام برخی فعالیت‌ها به شیوه‌ای جدید بود، اما امروز با جامعه‌ای مواجه هستیم که مردم در آن زندگی می‌کنند.
وی افزود: مردم در این جامعه کسب‌وکار دارند، آموزش می‌بینند، تفریح می‌کنند، ارتباطات خانوادگی و تعاملات بین‌المللی خود را پیش می‌برند و بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌هایی که پیش‌تر در جامعه فیزیکی انجام می‌شد، اکنون در فضای مجازی صورت می‌گیرد.
دبیر شورای عالی فضای مجازی ادامه داد: ممکن است در فضای مجازی باشگاه ورزشی به معنای متعارف آن نداشته باشیم، اما خدمات و فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی در این محیط وجود دارد. بنابراین، با جامعه‌ای مواجه هستیم که ابعاد و اقتضائات خاص خود را دارد و باید به‌صورت جدی مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تشکیل شورای عالی فضای مجازی و مرکز ملی فضای مجازی در سال ۱۳۹۰ خاطرنشان کرد: با دستور امام شهید، این شورا و مرکز ملی فضای مجازی شکل گرفتند تا متولی سیاست‌گذاری، راهبری و تصمیم‌گیری در این حوزه مشخص باشد. موضوعات کلانی همچون شبکه ملی اطلاعات، فضای مجازی کودک و نوجوان و سایر مسائل راهبردی نیز در دستور کار این مجموعه قرار گرفت تا پیگیری و تحقق آنها دنبال شود.
فضای مجازی؛ فرصتی برای توسعه عدالت
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به ظرفیت‌های این فضا برای توسعه عدالت گفت: فضای مجازی فرصت‌های بی‌بدیلی در اختیار کشور قرار داده است. یکی از مهم‌ترین این فرصت‌ها، فراهم شدن امکان توسعه عدالت در حوزه‌های مختلف است؛ زیرا با استفاده از این ظرفیت می‌توان محدودیت‌های زمان و مکان را کاهش داد و دسترسی مردم به خدمات را گسترش داد.
آقامیری با اشاره به ظرفیت فضای مجازی در حوزه آموزش اظهار کرد: در زمینه عدالت آموزشی، می‌توان بهترین معلم، محتوای درسی و امکان تعامل آموزشی را به دورترین نقاط کشور رساند. در این شرایط، دانش‌آموزی که در یک منطقه دورافتاده زندگی می‌کند نیز می‌تواند به محتوای آموزشی باکیفیت دسترسی داشته باشد.
وی افزود: در حوزه خدمات دولتی نیز می‌توان شرایطی فراهم کرد که مردم در هر نقطه از کشور، بدون آنکه الزاماً به مرکز استان یا پایتخت مراجعه کنند، به خدمات موردنیاز خود دسترسی داشته باشند.
دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی این فضا تصریح کرد: در بازار‌های آنلاین، تولیدکنندگان می‌توانند محصولات خود را از هر نقطه‌ای عرضه کنند و برای فروش کالاهایشان الزاماً نیازی به حضور در شهر‌های بزرگ یا پایتخت ندارند. این ظرفیت می‌تواند زمینه حضور عادلانه‌تر فعالان اقتصادی در بازار و دسترسی گسترده‌تر آنها به مشتریان را فراهم کند.
آقامیری ادامه داد: چنین ظرفیتی در حوزه‌های مختلف قابل استفاده است. هنگامی که محدودیت‌های زمان و مکان کاهش پیدا می‌کند، زمینه توسعه عدالت فراهم می‌شود و در کنار آن، شفافیت و بهره‌وری نیز افزایش می‌یابد.
افزایش شفافیت و کاهش زمینه‌های فساد با استفاده از داده‌ها
وی با تأکید بر اهمیت داده‌ها در مدیریت کشور گفت: هر جا داده وجود داشته باشد، امکان مدیریت بهتر فراهم می‌شود. با استفاده از داده‌ها می‌توان گلوگاه‌ها و آسیب‌ها را شناسایی کرد و برای برطرف کردن آنها تصمیم گرفت. این روند می‌تواند به افزایش شفافیت، کاهش خطا‌ها و محدود کردن زمینه‌های فساد کمک کند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی همچنین به ظرفیت‌های این فضا برای توسعه تعاملات بین‌المللی اشاره کرد و افزود: در گذشته، معرفی فرهنگ، تمدن و ارزش‌های ایرانی به مردم سایر کشورها، فرایند پیچیده‌ای داشت و انتشار یک کتاب یا تولید و عرضه یک فیلم با مراحل و محدودیت‌های مختلفی همراه بود؛ اما امروز فضای مجازی این امکان را فراهم کرده است که محتوا با سهولت بیشتری در سطح بین‌المللی منتشر شود.
آقامیری خاطرنشان کرد: این ارتباط دوسویه است؛ همان‌طور که ما مخاطب محتوا‌های بین‌المللی هستیم، محتوای تولیدشده در کشور و ارزش‌های فرهنگی ما نیز می‌تواند در سایر کشورها منتشر شود، مخاطب پیدا کند و اثرگذار باشد.
مأموریت شورای عالی فضای مجازی؛ فراهم کردن بهترین خدمات برای مردم
دبیر شورای عالی فضای مجازی با تشریح مأموریت این شورا و مرکز ملی فضای مجازی اظهار کرد: مأموریت ما این است که بهترین فناوری، محیط، کیفیت و خدمات را برای مردم شریف ایران فراهم کنیم؛ به‌گونه‌ای که مردم بتوانند در بالاترین سطح کیفی و با کمترین آسیب از این فضا استفاده کنند.
وی با بیان اینکه تحقق این هدف به توجه هم‌زمان به ابعاد مختلف فضای مجازی نیاز دارد، گفت: این حوزه ابعاد اقتصادی، اجتماعی، امنیتی، فرهنگی و حقوقی دارد و همه این ابعاد باید در قالب منظومه‌ای منسجم در کنار یکدیگر قرار بگیرند تا محیطی مناسب برای مردم فراهم شود.
آقامیری با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در این زمینه افزود: پروژه‌های متعددی به همت بخش‌های مختلف، دانشگاه‌ها، استادان و متخصصان در حال انجام است و ظرفیت‌های موجود در کشور امکان توسعه خدمات موردنیاز مردم را فراهم کرده است.
وی با اشاره به ظرفیت زیست‌بوم دیجیتال کشور تأکید کرد: کشور از زیست‌بومی برخوردار است که می‌تواند در تأمین خدمات و نیازمندی‌های داخلی نقش‌آفرینی کند. اقتصاد دیجیتال نیز با وجود مشکلات و دشواری‌هایی که در تعامل با نظام سنتی وجود دارد، مسیر پویایی و رشد خود را طی می‌کند و این روند می‌تواند به پیشرفت بیشتر منجر شود.
ضرورت مدیریت آسیب‌های فضای مجازی، به‌ویژه برای کودکان و نوجوانان
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به آسیب‌های موجود در فضای مجازی اظهار کرد: همان‌طور که سایر فناوری‌ها، از خودرو گرفته تا پزشکی، در کنار فرصت‌ها و مزایای خود با آسیب‌هایی همراه هستند، فضای مجازی نیز مسائل و چالش‌های خاص خود را دارد.
وی از موضوعات مرتبط با کودکان و نوجوانان، خدمات اعتیادآور و کلاهبرداری‌های اینترنتی، از جمله فیشینگ، به‌عنوان بخشی از این چالش‌ها نام برد و افزود: کشور‌های مختلف در حال بررسی این مسائل و تلاش برای یافتن راهکار‌هایی هستند که آسیب‌های ناشی از استفاده از فناوری را به حداقل برسانند.
آقامیری با تأکید بر اهمیت حفاظت از کودکان و نوجوانان گفت: در یک سال و نیم گذشته، یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که کشور‌های مختلف به آن پرداخته‌اند، قانون‌گذاری در حوزه کودک و نوجوان در فضای مجازی بوده است.
فضای سایبری، یکی از پنج میدان جنگ در جهان امروز
دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به ابعاد امنیتی این حوزه اظهار کرد: کشور ما علاوه بر چالش‌های عمومی فضای مجازی، با مسئله دیگری نیز مواجه است که شاید همه کشورها به یک اندازه درگیر آن نباشند. در اسناد امنیتی و نظامی منتشرشده در جهان، از جمله اسناد ناتو و وزارت جنگ آمریکا، از پنج میدان جنگ شامل زمین، دریا، هوا، فضا و فضای سایبری نام برده می‌شود.
وی افزود: فضای سایبری امروز یکی از عرصه‌های جدی رقابت فناوری و تقابل میان کشورهاست و از این فضا برای آسیب زدن به مردم و حاکمیت کشورها استفاده می‌شود.
آقامیری با تشریح ابعاد مختلف جنگ سایبری گفت: یکی از ابعاد این جنگ، حملات سایبری با هدف هک کردن سامانه‌ها، از کار انداختن خدمات و ایجاد اختلال و مشکل برای مردم است. بُعد دیگر، استفاده از داده‌های فضای مجازی برای اهداف نظامی است؛ به این معنا که اطلاعات جمع‌آوری‌شده در این فضا برای پیشبرد اهداف نظامی به کار گرفته شود.
وی جنگ شناختی را از دیگر ابعاد مهم این تقابل دانست و تصریح کرد: تأثیرگذاری بر افکار عمومی، ایجاد جریان‌های اجتماعی، شکل دادن به رفتار‌های ناگهانی در جوامع و دستکاری اجتماعی از جمله موضوعاتی است که در چارچوب جنگ شناختی دنبال می‌شود.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی همچنین با اشاره به استفاده از فناوری برای اهداف مختلف نظامی و امنیتی گفت: سابقه استفاده از فناوری‌های سایبری برای آسیب زدن به زیرساخت‌های راهبردی، از جمله در حوزه انرژی هسته‌ای، نشان می‌دهد که این تهدید‌ها موضوعی جدید نیستند و همچنان در سطح بین‌المللی ادامه دارند.
جنگ ترکیبی و تلاش برای تضعیف حکمرانی کشورها
آقامیری با اشاره به شرایط جنگی کشور اظهار کرد: امروز با جنگی ترکیبی مواجه هستیم که در کنار جنگ نظامی، ابعاد اقتصادی، سایبری و شناختی نیز دارد. همان‌طور که در جنگ نظامی، شهدای کشور در حملات دشمن به شهادت می‌رسند، در سایر عرصه‌ها نیز تقابل ادامه دارد و بخش مهمی از این تقابل در فضای سایبری و شناختی جریان پیدا می‌کند.
وی با اشاره به آنچه مقاومت مردم ایران در برابر این فشار‌ها خواند، افزود: مردم ایران توانسته‌اند در عرصه‌های مختلف در برابر این هجمه‌ها مقاومت کنند و تا حد قابل‌توجهی مانع تحقق اهداف آنها شوند. با این حال، دشمن تلاش می‌کند از راه‌های مختلف شرایط را تغییر دهد و اهداف خود را پیش ببرد.
دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به اظهارات نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی درباره اینترنت ماهواره‌ای استارلینک گفت: هنگامی که نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در سازمان ملل از استارلینک به‌عنوان راه نجات یاد می‌کند، این موضوع را باید بخشی از زنجیره‌ای دانست که با هدف تضعیف حکمرانی کشورها دنبال می‌شود.
وی ادامه داد: تلاش برای تضعیف سازوکار‌های حکمرانی کشورها می‌تواند در خدمت اهداف جنگ سایبری، چه در حوزه شناختی و چه در سایر ابعاد آن، قرار گیرد و باید در تحلیل تهدید‌های امروز به این موضوع توجه داشت.
آقامیری: به توانمندی جوانان و نخبگان ایرانی افتخار می‌کنم
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به نقش مردم، نخبگان و جوانان کشور در مواجهه با این تهدید‌ها اظهار کرد: به فضل الهی و با همت مردم عزیز، نخبگان و جوانان کشور، که واقعاً مایه افتخار هستند، اقدامات بزرگی انجام شده است و این مسیر ادامه خواهد داشت.
وی تأکید کرد: به‌عنوان عضوی از جامعه ایران، به مردم و جوانان کشور افتخار می‌کنم و امیدوارم با ادامه این تلاش‌ها، پیروزی در این مسیر نیز محقق شود.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی درباره آخرین وضعیت شبکه ملی اطلاعات و میزان آمادگی آن برای ارائه خدمات در شرایط قطع اینترنت بین‌الملل، اظهار کرد: شبکه ملی اطلاعات در سال ۱۳۹۹ به تصویب رسید و بر اساس آن، وظایف دستگاه‌های مختلف برای اجرای این طرح مشخص شد.
وی با بیان اینکه ضرورت ایجاد شبکه‌های ملی و زیرساخت‌های مستقل دیجیتال در کشور‌های مختلف بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است، افزود: اتحادیه اروپا نیز طرحی با عنوان «یورو استک» را دنبال می‌کند که از نظر رویکرد، شباهت‌هایی با شبکه ملی اطلاعات دارد.
رشد ۴۰ واحد درصدی پیشرفت شبکه ملی اطلاعات
آقامیری با اشاره به روند اجرای این طرح گفت: پیشرفت شبکه ملی اطلاعات در یک دوره دو تا سه‌ساله از حدود ۲۰ و چند درصد به نزدیک ۶۰ درصد رسید، اما تغییر دولت‌ها و زمان موردنیاز برای استقرار مجموعه‌های جدید می‌تواند وقفه‌هایی در اجرای برنامه‌ها ایجاد کند.
وی از برگزاری جلسات هفتگی با وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای پیگیری این موضوع خبر داد و ادامه داد: ارزیابی شبکه ملی اطلاعات در اسفند انجام و گزارش آن برای مقامات مسئول ارسال شده است. بر اساس این ارزیابی، میزان پیشرفت در محدوده عدد قبلی و اندکی پایین‌تر قرار داشت.
دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به نواقص موجود در این شبکه، موتور‌های جست‌و‌جو و برخی زیرساخت‌ها و خدمات فنی را از جمله موضوعاتی دانست که نیازمند تکمیل و ارتقا هستند.
وی تأکید کرد: هدف آن است که زیرساختی باکیفیت در اختیار مردم قرار گیرد و شاخص‌هایی مانند سرعت و کیفیت دسترسی نیز به سطح مطلوب برسند. تکمیل شبکه ملی اطلاعات می‌تواند شرایط استفاده از خدمات داخلی و خارجی را بهبود دهد.
برنامه‌ریزی برای تداوم فعالیت‌های ضروری در زمان قطعی اینترنت
رئیس مرکز ملی فضای مجازی در پاسخ به پرسشی درباره نحوه حمایت از کسب‌وکار‌ها و فعالیت‌های وابسته به اینترنت بین‌الملل گفت: در شرایط بحرانی، تصمیم‌گیری درباره محدودیت‌های اینترنتی بر اساس ملاحظات امنیت ملی و با مشارکت نهاد‌های مسئول انجام می‌شود.
آقامیری با تأکید بر ضرورت کاهش آسیب به فعالیت‌های ضروری افزود: برای گروه‌های مختلف، از جمله فعالان تجاری، استادان و پژوهشگران دانشگاهی و افرادی که به ارتباطات بین‌المللی نیاز دارند، راهکار‌هایی در حال بررسی است.
وی برای توضیح این موضوع به ضرورت استمرار خدمات حیاتی اشاره کرد و گفت: همان‌طور که در زمان قطع برق باید برق بیمارستان‌ها برقرار بماند، در حوزه اینترنت نیز باید نیاز‌های ضروری مورد توجه قرار گیرد.
دبیر شورای عالی فضای مجازی ادامه داد: پیشنهاد‌های مختلفی برای مدیریت این شرایط ارائه شده و نهاد‌های مسئول در حال جمع‌بندی آنها هستند تا در صورت بروز محدودیت، فعالیت‌های حیاتی و ضروری با کمترین آسیب مواجه شوند.
وی با اشاره به اهمیت فعالیت‌های اقتصادی و رسانه‌ای اظهار کرد: مجموعه‌هایی که در تأمین و واردات کالا‌های اساسی فعالیت می‌کنند و خبرنگارانی که وظیفه اطلاع‌رسانی و انتقال صدای کشور به دنیا را بر عهده دارند، از جمله گروه‌هایی هستند که نیاز‌های ارتباطی آنها باید در این برنامه‌ریزی‌ها دیده شود.
خدمات داخلی با قطع اینترنت بین‌الملل متوقف نمی‌شوند
آقامیری در پاسخ به پرسش خبرنگار خبرگزاری فرانسه درباره پیامد‌های قطعی حدود سه‌ماهه اینترنت بین‌الملل، آسیب‌های واردشده به آموزش و کسب‌وکار‌های مجازی و تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای خبرنگاران، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین درس‌های این تجربه، ضرورت برخورداری از زیست‌بوم داخلی در فضای مجازی است.
وی افزود: وجود شبکه ملی اطلاعات این امکان را فراهم می‌کند که با قطع اینترنت بین‌الملل، بخش مهمی از خدمات داخلی همچنان فعال بماند. به گفته وی، خدمات دستگاه‌های کارت‌خوان، خدمات آموزشی مدارس از جمله شبکه شاد و شبکه‌های اجتماعی داخلی می‌توانند به فعالیت خود ادامه دهند.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به اینکه برخی فعالیت‌ها به اینترنت بین‌الملل وابستگی دارند، تصریح کرد: این فعالیت‌ها در زمان قطع ارتباطات خارجی با چالش مواجه می‌شوند، اما وجود زیرساخت‌ها و خدمات داخلی امکان تداوم بخش مهمی از فعالیت‌های روزمره، آموزشی و اقتصادی را فراهم می‌کند.
هشدار درباره وابستگی به زیرساخت‌های خارجی
دبیر شورای عالی فضای مجازی با تأکید بر اینکه کشورها باید برای تداوم خدمات خود در شرایط بحرانی آمادگی داشته باشند، گفت: اگر زیست‌بوم دیجیتال یک کشور به زیرساخت‌ها و خدماتی وابسته باشد که تحت مدیریت قدرت‌های خارجی قرار دارند، در شرایط قطع خدمات، امکان ادامه فعالیت مستقل با محدودیت مواجه خواهد شد.
آقامیری با اشاره به مباحث مربوط به استقلال دیجیتال در اروپا اظهار کرد: برخی کشور‌های اروپایی نیز درباره ضرورت برخورداری از اینترنت و زیرساخت‌های مستقل بحث کرده‌اند. در نشست‌های مجمع حکمرانی اینترنت (IGF) نیز موضوع نقش آمریکا در فضای مجازی و ضرورت رعایت اصول و حکمرانی کشورها مطرح شده است.
وی با اشاره به طرح ایده اینترنت اروپایی از سوی امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، افزود: این مباحث نشان می‌دهد که موضوع استقلال زیرساخت‌های دیجیتال و کاهش وابستگی به خدمات خارجی، برای کشور‌های مختلف اهمیت دارد.
کاهش وابستگی فناورانه؛ یکی از درس‌های جنگ
آقامیری با اشاره به تجربه جنگ و حملات سایبری گفت: یکی از درس‌های مهم این دوره، ضرورت کاهش وابستگی به سخت‌افزار، نرم‌افزار و خدمات خارجی تا حد امکان است؛ زیرا تقویت توانمندی‌های داخلی می‌تواند امکان مدیریت شرایط بحرانی و استمرار ارائه خدمات را افزایش دهد.
وی تأکید کرد: باید بر اساس حکمرانی کشور و در چارچوب‌های خودمان، خدمات فضای مجازی را با بهترین کیفیت در اختیار مردم قرار دهیم.
دبیر شورای عالی فضای مجازی در پایان اظهار کرد: ایران در طول تاریخ مسیر مستقل خود را دنبال کرده است و در فضای فیزیکی و مجازی نیز به دنبال وابستگی به قدرت‌های خارجی نیست؛ از این رو، توسعه توانمندی‌های داخلی و تقویت زیرساخت‌های مستقل باید با جدیت دنبال شود.