کرمان رصد - کرمان- در حالی ۳۰ درصد از محصول سال گذشته خرما داران بمی در سردخانه ها باقیمانده که موانع صادرات و دلال بازی موجب شده محصول سال جاری هم فروش نرود.
خبرگزاری مهر- گروه استان ها: فصل برداشت خرما در بم مدتی است که آغاز شده و برآورد می شود نیمی از خرما برداشت شده است، اما مشکلات سال گذشته همچنان بر سر بازار خرما سنگینی می‌کند و حجم قابل توجهی از محصول سال قبل هنوز در سردخانه‌ها دپو شده است و بیم آن می‌رود که خرمای تازه نیز به سرنوشتی مشابه دچار شود.
استان کرمان با دارا بودن ۸۰ هزار هکتار نخلستان، یکی از قطب‌های اصلی تولید خرما در کشور محسوب می‌شود و پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که امسال حدود ۴۰۰ هزار تن انواع خرما از این نخلستان‌ها برداشت شود.
ارقامی چون مضافتی، کلوته، زاهدی و مرداسنگ که در بازارهای جهانی از مشتریان پر و پا قرصی برخوردارند و سهم عمده‌ای از این تولید را به خود اختصاص می‌دهند.
کشورهای حوزه خلیج فارس، هند، پاکستان، آسیای میانه و اتحادیه اروپا از دیرباز خریداران خرمای کرمان بوده‌اند.
اما آنچه امسال اوضاع را پیچیده‌تر کرده، باقی ماندن نزدیک به ۳۰ درصد از خرمای سال گذشته در سردخانه‌های استان کرمان است.
عدم وجود مشتری برای خرما عملا موجب عدم تعادل عرضه و تقاضا شده و دلالان به مهمترین مشتری خرما تبدیل شده اند تا این محصول را به دلیل عدم وجود نقدینگی در بین کشاورزان خریداری کنند و در ایام ماه مبارک رمضان چندین برابر قیمت وارد بازار کنند.
یکی از مهمترین مشکلاتی که صادرکنندگان در سال گذشته با آن دست‌وپنجه نرم کردند، اعمال تعرفه‌های یکسان برای خرمای مرغوب و نامرغوب بود و این سیاست، انگیزه صادرکنندگان را برای عرضه محصولات باکیفیت به بازارهای خارجی کاهش داد.
در حال حاضر، پیگیری‌هایی برای اصلاح این تعرفه‌ها در جریان است، اما تا رسیدن به نتیجه ملموس، فاصله زیادی باقی مانده است.
قیمت گذاری خرما واقعی شود
قیمت‌گذاری غیرواقعی نیز از دیگر معضلاتی است که کشاورزان را با مشکل مواجه کرده و فاصله میان نرخ اعلامی و قیمتی که در عمل محصول به فروش می‌رسد، بسیار چشمگیر است.
در شرایطی که هر کیلو خرما حدود ۲۸۰ هزار تومان اعلام می‌شود، کشاورزان در نهایت محصول خود را به بهایی در حدود ۱۷۰ هزار تومان می فروشند.
این اختلاف قیمت، ریشه در انبار شدن محصول و نبود مشتری دارد که قدرت چانه‌زنی نخل داران را تضعیف کرده است.
بخش عمده این محصول روانه بازارهای پاکستان و آسیای میانه می‌شود و در بازار داخلی نیز دلالان رقم فروش را مشخص می کنند، هرچند در خرده فروشی‌ها قیمت‌ها به مراتب بالاتر است.
در میان این چالش‌ها، مذاکراتی برای تهاتر خرمای سال گذشته با برنج از یکی از کشورهای آسیایی صورت گرفته، اما این گفتگوها تاکنون به مرحله اجرا نرسیده و محصول همچنان در سردخانه‌ها مانده است.
هزینه‌های نگهداری سردخانه نیز بار مضاعفی بر دوش کشاورزان و صادرکنندگان تحمیل می‌کند.
برای برون رفت از این وضعیت، برخی راهکارها مطرح شده است.
قرار گرفتن خرما در سبد کالابرگ دولت می‌تواند تقاضای داخلی را افزایش دهد و به تخلیه سردخانه‌ها کمک کند.
همچنین استفاده از این محصول در سبد معیشتی کارمندان، می‌تواند به عنوان محرکی مؤثر در رونق بازار عمل کند.
اصلاح تعرفه‌های صادراتی بر اساس کیفیت محصول، تضمین خرید با نرخ واقعی و پیگیری جدی تهاتر با کشورهای هدف نیز از دیگر راهکارهایی است که می‌تواند مسیر خروج این صنعت راهبردی از بحران را هموار کند.
مسئولان مشکلات خرماداران را حل کنند
امام جمعه بم در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: فعالان تولید خرما باید در زمینه بازار خرما و نرخ ها تصمیم گیر باشند و این کار نباید نباید توسط افرادی خارج از شهرستان انجام شود.
حجت الاسلام فرهاد دهقانی، با اشاره به اینکه باید سود خرما در سر سفره کشاورزان بمی باشد و نباید اجازه داده شود دلالان در این زمینه تاثیر گذار باشند و سود کشاورز به جیب دلال برود عنوان کرد: باید مشکلات کشاورزان خرما دار به گوش مسئولان برسد و چاره اندیشی شود.
امام جمعه بم با اشاره به اینکه بخشی از خرمای سال قبل فروش نرفته است گفت: در این زمینه باید راهکار مناسبی اتخاذ شود که در این زمینه تاثیر گذار باشد.
کشاورز باید نتیجه زحماتش را سر سفره خود ببیند
دبیر انجمن خرمای استان کرمان در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: استان کرمان یکی از قطب های تولید خرما در کشور محسوب می شود و بخش قابل توجهی از خرمای سال جاری برداشت شده و همچنان کشاورزان در حال برداشت محصول هستند، اما با وجود پیگیری های انجام شده بخشی از خرمای سال گذشته همچنان در سردخانه ها انبار شده و مشتری ندارد.
محمد حسین اکبری، افزود: سال گذشته در مقطعی از صادرات محصول ممانعت شد و همین مساله موجب شد خرما در انبارها باقی بماند و هم اکنون شاهد بروز مشکل هستیم.
وی ادامه داد: کشاورزان در حالی با کمبود نقدینگی مواجه هستند که باید پول سردخانه ها را هم پرداخت کنند.
وی عنوان کرد: یکی از مشکلات ما لزوم اصلاح تعرفه های صادراتی بر اساس کیفیت محصول است و با توجه به اینکه کشاورزان در حال رایزنی برای صادرات هستند مسئولان باید هر چه سریعتر راهکاری برای حل این مشکل اتخاد کنند و اجازه ندهند محصول مجدد در انبارها دپو شود.
اکبری، گفت: تنها درخواست کشاورزان واقعی شدن قیمت ها و رفع موانع صادرات محصول است تا زمینه افزایش تولید مهیا شود و کشاورز نتیجه زحمات خود را سر سفره خود ببیند.
مسئولان موانع تولید و صادرات را برطرف و دست دلال را کوتاه کنند
غلامرضا، نخلداری از شهر بم که بیش از سه دهه در باغ‌های خود خرما پرورش داده است، در گفتگو با خبرنگار مهر از وضعیت امسال بازار خرما ابراز نارضایتی کرد و به خبرنگار مهر گفت: هر سال با مشکلات جدیدی روبه‌رو می‌شود.
وی با اشاره به اینکه محصول سال گذشته‌اش هنوز در سردخانه مانده است، اظهار داشت: هزینه نگهداری سردخانه هر ماه بیشتر می‌شود و از طرفی مشتری برای خرید محصول وجود ندارد.
به گفته او، امسال نیز با ورود خرمای تازه، بازار اشباع خواهد شد و این یعنی قیمت‌ها بیش از پیش کاهش می‌یابد.
غلامرضا، با انتقاد از تعرفه‌های صادراتی، تصریح کرد: وقتی برای خرمای مضافتی مرغوب و خرمای بی‌کیفیت یک تعرفه تعیین می‌شود، دیگر صادرکننده انگیزه‌ای برای خرید محصول درجه یک ندارد.
وی افزود: سال گذشته بخشی از محصولش را به قیمت پایین فروخت و بخشی دیگر را نتوانست بفروشد و حالا با ضرر مواجه شده است.
وی با اشاره به اینکه هزینه تولید هر سال بالا می‌رود، از مسئولان خواست که فکری به حال قیمت‌گذاری واقعی و تضمین خرید محصول کنند تا کشاورزان بتوانند به تولید ادامه دهند.
زهرا، نخل دار دیگر بمی که به همراه خانواده‌اش چند هکتار نخلستان دارد، در گفتگو با خبرنگار مهر از عدم ثبات قیمت و نبود برنامه‌ریزی در بازار خرما گلایه کرد.
وی گفت: هر سال قیمت‌ها متفاوت است و کشاورز نمی‌داند محصولش را چه زمانی و به چه قیمتی بفروشد.
به گفته او، واسطه‌ها سود اصلی را می‌برند و کشاورز تنها با ضرر و زیان روبه‌رو می‌شود.
زهرا، با اشاره به اینکه بخشی از محصول سال گذشته‌اش در سردخانه مانده است، افزود: برای فروش محصول به هر قیمتی مجبور شده اما مشتری پیدا نکرده است.
وی همچنین از نبود حمایت دولت در خرید تضمینی خرما انتقاد کرد و گفت: اگر دولت خرما را در سبد کالابرگ قرار دهد یا از کارمندان با این محصول حمایت کند، می‌تواند به رونق بازار کمک کند.
آنچه مسلم است، بدون مداخله جدی و برنامه‌ریزی منسجم، خطر تکرار چرخه انبار شدن محصول و کاهش قیمت در سال جاری نیز وجود دارد.
صنعت خرمای کرمان که نقشی حیاتی در معیشت هزاران خانوار و صادرات غیرنفتی کشور ایفا می‌کند، نیازمند توجه ویژه و اقدامات عملی مسئولان است تا بار دیگر شکوفایی خود را بازیابد.