کرمان رصد - ایرنا / «برای اجرای قسمتی از خط بیآرتی شهر کرمان مجبوریم بخشی از رفیوژ میانی بلوار جمهوری را به مسیر این اتوبوسهای تندرو اختصاص بدهیم.» این جمله سخنگوی شهرداری کرمان بیش از آنکه نویدبخش توسعه حملونقل عمومی و افزایش کیفیت زندگی شهروندان باشد، تردیدهایی جدی درباره بهای این پروژه برای شهر کرمان ایجاد کرده است چرا که بهجای اختصاص بخشی از ظرفیت معبر خودروها به سامانههای حملونقل عمومی، در پی تنگتر کردن فضایی هستند که علاوه بر اینکه به درختان اختصاص دارد، بخشی از هویت بلوار ۵۰ ساله جمهوری نیز هست.
پروژه بیآرتی شهر کرمان با سرعت لاکپشتی در حال انجام است. شهرداری کرمان در فاز نخست، در حال بهسازی و آمادهسازی مسیر بیآرتی در خیابان شهید بهشتی است؛ آنچه را که طی ماههای اخیر در این خیابان انجام میدهند را با عناوینی از جمله اصلاح هندسی معبر، اجرای کفسازی، پیادهروسازی، نصب نیمکتهای سنگی برای ارتقای کیفیت مبلمان شهری و نیز کاشت درخت برای بهبود منظر توضیح میدهند.
کرمان یکی از شهرهای پرترافیک ایران است و در حالی که اکسیر نجاتبخش شهرهای دارای ترافیک را توسعه سیستم حملونقل عمومی میدانند، این شهر هنوز یک سیستم حملونقل عمومی کارآ ندارد. از دهههای گذشته تاکنون، تنها اتوبوسرانی بوده که این نقش را در ترددهای شهر ایفا میکند آن هم در شرایطی که نه تعداد خطوط اتوبوسرانی در حد نیاز است و نه سرویسدهی آن به گونهای است که شهروندان را به عدم استفاده از خودروهای شخصی خود ترغیب کند.
در حالی که اواسط دهه ۹۰ خورشیدی، راهاندازی مترو بهعنوان ناجی ترافیک این شهر دنبال میشد، بسیاری از کارشناسان، اتوبوسهای تندرو بیآرتی را پیشنهاد میدادند؛ اگرچه گوشی هم برای شنیدن این پیشنهادات نبود.
سرانجام در دوره شهرداری محسن تویسرکانی، بیآرتی از وعده و شعار عبور کرد و روی زمین آمد. آنطور که تاکنون درباره این پروژه اطلاعرسانی شده، مسیر اتوبوسهای تندرو بیآرتی در شهر کرمان در قالب پروژهای در ۲ فاز اجرا میشود. فاز نخست، از ابتدای خیابان شهید بهشتی آغاز شده و در مسیر خیابان شریعتی تا گلزار شهدا ادامه خواهد یافت. فاز دوم در مسیر مخالف این جهت و از میدان آزادی تا فرودگاه کرمان اجرا میشود.
اگرچه راهاندازی بیآرتی در کرمان بهعنوان نسخهای در واکنش به ترافیک روزافزون شهر، امید به بهبود وضعیت تردد را تقویت کرده است اما طی هفتههای اخیر، صحبتهایی که از طراحی مسیر حرکت بیآرتی در بلوار جمهوری کرمان میشود، نگرانیهایی را ایجاد کرده است چرا که گفته میشود برای ایجاد خط بیآرتی در بلوار جمهوری قرار است بخشی از رفیوژ میانی بلوار حذف شود.
معبر کارآ و پرجاذبه
بلوار جمهوری شهر کرمان که در دهه چهل خورشیدی احداث شده، از دید متخصصان، یکی از عناصر مهم در معماری و ساختار این شهر به حساب میآید؛ اگرچه از نقش و اهمیت آن چندان گفته نمیشود. این بلوار نسبتا طولانی، بعد از گذشت حدود نیم قرن، همچنان به بهترین وجه در حال ایفای نقش خود بهعنوان یک معبر شهری است.
بلوار جمهوری که از فرودگاه کرمان آغاز شده و تا میدان آزادی میرسد ۲ خط رفت و برگشت غربیشرقی و شرقیغربی دارد و سه ردیف درختکاری هم در آن اجرا شده که شامل ۲ ردیف کاج در جویهای حاشیه بلوار و یک ردیف درخت در رفیوژ میانی است.
نارون، گونه اصلی درختکاری رفیوژ میانی بلوار جمهوری بود اما در پی عدم مراقبت صحیح شهرداری در دورههای گذشته، این درختان دچار آفت شدند. نارونهای انبوه که در فواصل نسبتا کوتاهی از یکدیگر قرار داشتند تمامی طول مسیر رفیوژ میانی بلوار از فرودگاه تا آزادی را فرا گرفته بودند. این درختان با چترهای گسترده خود در بهار و تابستان یکی از زیباترین مناظر شهری ایران را در بلوار جمهوری کرمان خلق میکردند. پای نارونها نیز چمنکاری بود. بسیاری از خانوادههای کرمانی خاطرات دورهمیهایی را که روی چمنهای بلوار و زیر سایه نارونها داشتند هنوز در یاد دارند.
دستکاری در هویت معبر ۵۰ ساله
تقریبا از سالهای میانی دهه هشتاد خورشیدی اما آفت به جان نارونهای بلوار جمهوری زد و شهرداری، یکی پس از دیگری آنها را قطع کرد و سپس طرح کاشت درختان جایگزین نارونها را اجرا کرد اما تاکنون نتوانسته شخصیت سبز این بلوار را بازسازی کند؛ در حال حاضر، گونههای متعددی از درختان در رفیوژ میانی بلوار جمهوری کاشته شده بیآنکه توانسته باشد خاطره سبزینگی و زیبایی منظر نارونها را زنده کند. چمنهای کنار درختان هم در بسیاری از بخشهای مسیر حذف شده است.
با وجود دستکاری که شهرداری کرمان در فضای سبز رفیوژمیانی بلوار جمهوری داشته و هویت ۵۰ ساله این معبر شهری را خدشهدار کرده، این بلوار همچنان زنده است. ناگفته نماند که درختان کاج ۲ سوی بلوار نیز تقریبا کهنسال هستند و طراوت و شادابی لازم را ندارند.
اکنون اما خطر بزرگی بلوار جمهوری کرمان را تهدید میکند؛ آنطور که شهرداری در برنامه دارد، فاز دوم طرح بیآرتی قرار است در بلوار جمهوری و به صورتی اجرا شود که این رفیوژ میانی باریک شود و سهم درختان و چمنها و رهگذران به اتوبوسهای تندرو داده شود.
سخنگوی شهرداری کرمان این موضوع را تایید کرد.
روحالله نقیزاده، سخنگوی شهرداری کرمان در پاسخ به این نقد که مگر برای راهاندازی سیستم حملونقل عمومی، اصل این نیست که از مسیر خودروها کم و به اتوبوس داده شود، چرا شهرداری کرمان برخلاف این اصل، قصد کوچک کردن سهم فضای سبز و افزودن عرض یک معبر را دارد؟ ابتدا پیشنهاد داد که رسانهها با کارشناسان درباره این موضوع جلساتی را در فرهنگسرای رسانه برگزار کنند.
وی اظهار کرد: فرهنگسرای رسانه قرار است خانه گفتوگو و محلی برای طرح همین مباحث باشد و پیشنهادم این است که درباره برخی سوالات و ابهاماتی که از سوی رسانهها و مردم وجود دارد، در قالب جلساتی با حضور کارشناسان و مدیران مربوطه حرف بزنیم.
سخنگوی شهرداری کرمان افزود: مطمئن باشید به اندازه همه عزیزانی که در شهر کرمان دغدغه دارند، شهرداری کرمان نسبت به محیطزیست دغدغه دارد.
نقیزاده با تاکید بر این ادعا که محیطزیست و حفظ فضای سبز یکی از دغدغههای جدی مدیریت شهری در کرمان است، ادامه داد: در جریان اجرای مسیر بیآرتی در ابتدای خیابان شهید بهشتی هم میبینید که طراحی به صورتی است که قطع درخت نداریم و امیدواریم در ادامه نیز همینطور باشد.
تایید کاهش عرض بلوار جمهوری
وی بهدنبال تاکید برای اظهارنظر صریح درباره دستکاری در رفیوژ میانی بلوار جمهوری برای اجرای طرح بیآرتی گفت: برای اینکه به پاسخ شفافتری برسیم یک بار هم که شده کارشناسان باید با رسانهها نشست و گفتوگو برگزار کنند.
سخنگوی شهرداری کرمان سپس تصریح کرد: برای اجرای بخشی از مسیر بیآرتی مجبوریم بخشی از رفیوژ میانی بلوار جمهوری را به مسیر بیآرتی اختصاص بدهیم.
نقیزاده اضافه کرد: در آیندهای نزدیک، در جلسهای، کارشناسان پاسخهای درست را در این خصوص به رسانهها خواهند داد تا نقد و خبرها با آگاهی و اطلاعات بیشتری صورت گیرد.
حالا دیگر شهرداری کرمان بهصراحت اصل ماجرا را تایید کرده است: بخشی از رفیوژ میانی بلوار جمهوری قرار است به مسیر بیآرتی تبدیل شود.
اما آنچه همچنان بیپاسخ مانده این است که چرا هزینه توسعه حملونقل عمومی بهجای خودروها، باید از سهم فضای سبز شهر پرداخت شود آن هم با دستکاری در معماری معبری که میتواند بهعنوان یک اثر میراث معاصر مورد مراقبت قرار گیرد؟ تا زمانی که دلایل فنی و شفاف به این پرسش داده نشود، نگرانی درباره آینده بلوار جمهوری و درختانی که سالها هویت این خیابان را ساختهاند، همچنان پابرجا خواهد ماند.
شهروندان کرمانی حق دارند از شهرداری بخواهند که مستندات فنی (طرحهای ترافیکی، مطالعات تردد و گزینههای جایگزین) را بهصورت عمومی منتشر کند.