کرمان رصد - خراسان / «توس؛ از مطالبه تاریخی تا اقدام گره گشا» عنوان یادداشت روز در روزنامه خراسان به قلم وحید تفریحی که میتوانید آن را در ادامه بخوانید:
گاهی برخی تاریخها، جدای از این که یادآور یک سفر یا یک بازدید باشند، آغاز یک مطالبهاند. نوزدهم تیرماه ۱۳۷۵ از همان روزهاست. روزی که رهبر شهید انقلاب اسلامی در بازدید از توس تاریخی، با نگاهی کلان، آینده توس را به مسئلهای ملی تبدیل کرد. دستنوشتهای که پس از آن بازدید به یادگار ماند، امروز نیز همچنان سندی راهبردی برای سیاستگذاری در حوزه میراث فرهنگی و توسعه شهری در این منطقه محسوب میشود. آنجا که تأکید کردند «آنچه تاکنون شده بسی کمتر از اندازه بایسته است» و مطالبه ای مطرح کردند که همچنان مهمترین مطالبه برای توس تاریخی است یعنی ساماندهی و احیای توس: «دولت موظف است با همت به کار در این بخش بپردازد». در حقیقت نقشه راهی برای احیای توس ترسیم شد؛ مطالبهای که طی سه دهه گذشته بارها بر زبان مسئولان جاری شد، اما تحقق آن همواره با موانع متعدد اداری، حقوقی و مدیریتی روبهرو بود.
امسال اما نوزدهم تیرماه، شرایط متفاوت خواهد بود؛ درست در آستانه سالروز آن بازدید تاریخی، یکی از اساسیترین پیشنیازهای تحقق احیای توس به سرانجام رسید؛ تصویب و نهایی شدن طرح تفصیلی منطقه توس. شاید این اتفاق در نگاه نخست، صرفاً یک تصمیم فنی و شهرسازی به نظر برسد، اما در واقع میتوان آن را مهمترین گرهگشایی ساختاری برای آینده این منطقه تاریخی دانست.
سالها بلاتکلیفی در ضوابط ساختوساز، محدودیتهای حقوقی، مشکلات صدور مجوزها و سردرگمی ساکنان توس، توسعه این منطقه را متوقف کرده بود. مردمی که در کنار یکی از مهمترین میراث تاریخی ایران زندگی میکردند، خود بیش از همه از نبود یک نقشه راه مشخص آسیب میدیدند. تصویب طرح تفصیلی، اکنون میتواند این وضعیت را تغییر دهد، هم مسیر ساماندهی و توسعه متوازن منطقه را هموار کند و هم کیفیت زندگی شهروندان را بهبود ببخشد.
از سوی دیگر، اهمیت این اقدام تنها به مسائل شهری محدود نمیشود. توس بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی ایران است، سرزمین فردوسی، مهد زبان فارسی و روایتگر بخش مهمی از حافظه تمدنی این سرزمین است. احیای توس، در حقیقت احیای بخشی از هویت ملی ایرانیان است؛ همان موضوعی که رهبر شهید انقلاب نزدیک به سه دهه پیش بر آن تأکید کردند. البته تصویب طرح تفصیلی، پایان مسیر نیست بلکه آغاز مرحلهای تازه است. اجرای دقیق این طرح، تأمین منابع، هماهنگی میان دستگاههای مختلف و پرهیز از تصمیمهای مقطعی، عواملی هستند که موفقیت این پروژه ملی را تضمین خواهند کرد. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که تحقق احیای توس تاریخی به استمرار اراده مدیریتی نیاز دارد.
اکنون، در آستانه نوزدهم تیرماه، میتوان گفت یکی از مهمترین قفلهای احیای توس گشوده شده است. اگر این مسیر با همان جدیت ادامه یابد، مطالبهای که در تابستان سال ۱۳۷۵ از دل یک بازدید تاریخی شکل گرفت، بیش از هر زمان دیگری به تحقق نزدیک شده است؛ مطالبهای که نه فقط برای توس، بلکه برای تاریخ، فرهنگ و هویت ایران اهمیت دارد.