کرمان رصد - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
نشریه نیویورکتایمز در گزارشی با عنوان «از "آدمهای وحشتناک" تا "آدمهای باهوش": بازاندیشی راستِ تحت رهبری ترامپ درباره ایران» به تغییر رویکرد قابلتوجه در درون حزب جمهوریخواه در رابطه با رویکردشان نسبت به ایران پرداخت.
به نوشته این روزنامه: رئیسجمهور آمریکا درحالیکه به دنبال دستیابی به یک توافق صلح با ایران است، تلاش کرده تصویر تازهای از حکومت ایران ارائه دهد؛ اما نشانههایی وجود دارد که نرمتر شدن مواضع جمهوریخواهان در قبال ایران، فراتر از شخص ترامپ رفته است.
برای دههها، این ایده که حکومت ایران نماینده بدترین نکات منفی جهان است، یکی از ارکان سیاست خارجی حزب جمهوریخواه محسوب میشد؛ اما در ماههای اخیر و بهویژه همزمان با دفاع دولت ترامپ از توافق اولیه صلح، دیدگاهی متفاوت در بخشهایی از جناح راست آمریکا در حال شکلگیری است: ایران بهعنوان کشوری عملگرا که ایالات متحده میتواند و باید، یاد بگیرد که چگونه با آن زندگی کند.
این تغییر چشمگیر را عمدتاً رئیسجمهور ترامپ هدایت کرده است؛ کسی که هفته گذشته سران ایران را «افرادی قدرتمند و باهوش» توصیف کرد؛ اما این تغییر تنها به او محدود نمیشود.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، به مهمترین مدافع این رویکرد تبدیل شده است. محافظهکارانی که از گذشته گرایشهای انزواطلبانه داشتند، روحیه گرفتهاند و حتی برخی از چهرههای قدیمی جناح جنگطلب نیز لحن خود را تغییر دادهاند.
هنوز برای قضاوت درباره ماندگاری این تغییر زود است. بسیاری از جمهوریخواهان همچنان بر مواضع سختگیرانه خود پایبند ماندهاند و ترامپ نیز گهگاه تهدید کرده است که جنگ را از سر خواهد گرفت. همچنین بخشی از تغییر لحن جمهوریخواهان ممکن است ناشی از تلاش همیشگی دوران ترامپ برای هماهنگ ماندن با رئیسجمهوری پیشبینیناپذیر باشد.
تغییر نسلی در حزب جمهوریخواه
اما گفتوگوها و مصاحبهها نشان میدهند که چرخش جناح راست از سنت جنگطلبانه جمهوریخواهان در قبال ایران، دلایلی فراتر از تمایل ترامپ برای خروج از جنگ دارد.
در حزب جمهوریخواه نوعی تغییر نسلی در حال وقوع است؛ تغییری که به فاصله گرفتن از حمایت بیقیدوشرط از اسرائیل، دشمن اصلی تهران، منجر شده و حتی نوعی تحسین محتاطانه نسبت به توانایی جمهوری اسلامی در مقاومت در برابر هفتهها بمباران شدید را به همراه آورده است.
این پویش سیاسی داخلی، پیامدهای جهانی دارد؛ موضوعی که اهمیت آن با تأثیرات جنگ ایران بر امنیت انرژی اروپا و آسیا و همچنین امنیت کشورهای عربی حوزه خلیج فارس آشکار شده است.
کرت میلز، مدیر اجرایی مجله امریکن کانسروتیر، در توصیف پیامی که به گفته او ترامپ به آمریکاییها منتقل میکند، گفت: «ایران از خودش دفاع کرد. آفرین به ایران.» او افزود: «و این یعنی آمریکا فقط تا حد محدودی علاقه دارد که این کشور را سر جای خودش بنشاند.»
میلز ۳۵ ساله مدیریت مجلهای را بر عهده دارد که پاتریک جی. بوکانن، یکی از نخستین چهرههای انزواطلب محافظهکاری مدرن، بنیانگذاری کرده است. او سالها از سیاست خارجی مبتنی بر خویشتنداری حمایت کرده است؛ دیدگاهی که نظرسنجیها نشان میدهد در میان جمهوریخواهان جوان، نسلی که در دوران جنگهای عراق و افغانستان رشد کردهاند، طرفداران زیادی دارد. به گفته او: «ابراز مخالفت با جنگ با ایران در میان جناح راست، روزبهروز کمتر تابو محسوب میشود.»
استیو بنن، مشاور سابق ترامپ، رئیسجمهور را «معاملهگری عملگرا» توصیف کرد که اکنون میداند: «قرار نیست مراسم تسلیم روی ناو میسوری در بندرعباس برگزار شود.» بنن برای توضیح دشواری شکست دادن ایران به جنگهای ایران باستان با یونان و روم اشاره کرد و گفت: «آنها به زیر زمین میروند و سرسختانه مقاومت میکنند.»
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت که جنگ ایران «بخش بزرگی از توان نظامی این کشور را نابود کرده» و مذاکرهکنندگان اکنون «در تلاشاند تا برای همیشه تواناییهای هستهای ایران را از بین ببرند.» او افزود: «رئیسجمهور این تصمیمهای مهم امنیت ملی را برای راضی کردن پادکسترها یا کارشناسان پشتمیزنشین اندیشکدهها اتخاذ نمیکند. تنها اولویت او منافع مردم آمریکا است.»
رونق بازار انزواگرایان
بااینحال، نشانههایی وجود دارند که کاخ سفید نسبت به تغییر فضای سیاسی پیرامون ایران آگاه است.
ونس هفته گذشته در برنامه اینترنتی مگین کلی حاضر شد تا از توافق اولیه صلح دفاع کند. مگین کلی، مجری پیشین فاکسنیوز که اکنون چهار میلیون مشترک در یوتیوب دارد، به یکی از صداهای جمهوریخواهانی تبدیل شده که از سیاست خارجی ترامپ ناامید شدهاند.
او دو روز پس از گفتوگو با ونس گفت: «جنگطلبان بر اساس دیدگاهی قدیمی درباره جهان، نگرش آمریکاییها و تواناییهای آمریکا عمل میکنند.» او افزود: «ایرانیها قرار نیست تسلیم شوند. آنها در این جنگ عملکرد خوبی داشتند.»
این نگاه قدیمی شاید بهخوبی در سخنرانی وضعیت کشور جورج دبلیو بوش در سال ۲۰۰۲ نمود پیدا کرده بود؛ زمانی که بوش گفت: «برای آمریکا هم مسئولیت است و هم افتخار که برای آزادی بجنگد.» حتی خود ترامپ نیز هنگام آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، حکومت ایران را «آدمهای بسیار سخت و وحشتناک» توصیف کرده بود.
سناتور تد کروز، جمهوریخواه ایالت تگزاس، با بازتاب همین دیدگاه، هفته گذشته در پادکست خود گفت که ترامپ اکنون «مشاوره بسیار بدی» درباره ایران دریافت میکند، زیرا دادن میلیاردها دلار به افراد تئوکراتیک، ایدهای بسیار بسیار بد است. سناتور تیم شیهی از مونتانا نیز در برنامه فاکس اند فرندز گفت که سران ایران هنوز هم: «میخواهند من و شما را بکشند.»
اما حتی در سنا، که همواره پایگاه جمهوریخواهان جنگطلب بوده است، تغییر لحن محسوس است. راجر مارشال، سناتور جمهوریخواه کانزاس که در ماه آوریل گفته بود مذاکره با «متعصبان مذهبی غیرمنطقی» در تهران تقریباً ناممکن است، این ماه در شبکه سیانان استدلال کرد که ایران میتواند موشک داشته باشد، زیرا: «آنها باید بتوانند از خودشان دفاع کنند.» او در برنامه «برایان کیلمید» در رادیو فاکس گفت: «نمیخواهم شبیه مدافع ایران به نظر برسم.» اما او همزمان شعار «جنگهای بیپایان نه» را تکرار کرد و توضیح داد که چرا آمریکا باید از طریق مذاکره از این جنگ خارج شود. او گفت: «ما تاکنون ۱۳ سرباز آمریکایی را از دست دادهایم؛ عمدتاً در دفاع از اسرائیل و برای از بین بردن سلاحهای هستهای.»
این تغییرات زبانی تا حدی میتواند ناشی از آن باشد که سیاستمداران محافظهکار در حال درک تغییرات نسلی در میان رأیدهندگان بالقوه خود هستند. بر اساس نظرسنجی مشترک نیویورکتایمز و مؤسسه سیهنا در ماه گذشته، ۵۳ درصد از حامیان جمهوریخواه زیر ۴۵ سال با جنگ ایران مخالف بودهاند، درحالیکه این رقم در میان افراد ۴۵ سال به بالا تنها ۲۲ درصد بوده است. همچنین ۵۴ درصد از جمهوریخواهان جوان معتقد بودند که ترامپ بیش از حد از اسرائیل حمایت میکند، در حالی که این رقم در میان گروه سنی بالاتر فقط ۱۶ درصد بود. افزون بر این، تقریباً سهچهارم جمهوریخواهان زیر ۴۵ سال معتقد بودند که آمریکا باید توجه کمتری به مشکلات خارج از کشور داشته باشد، درحالیکه این نسبت در میان افراد ۴۵ سال به بالا ۴۰ درصد بود.
این تفاوت دیدگاهها در نگاه مثبتتر جمهوریخواهان جوان به تاکر کارلسون نیز آشکار است. 41 درصد از آنان نظر مثبتی نسبت به مجری پیشین فاکسنیوز داشتند و تنها ۲۳ درصد نظر منفی ابراز کردند؛ این در حالی است که ترامپ، کارلسون و مگین کلی را «بازندههایی با ضریب هوشی پایین» خوانده است. کارلسون شاید بلندصداترین منتقد محافظهکار جنگ با ایران باشد.
او هفته گذشته گفتوگویی با تریتا پارسی، منتقد جنگ ایران و از بنیانگذاران مؤسسه کوئینسی برای حکمرانی مسئولانه، منتشر کرد. کارلسون به پارسی گفت که ایران به دلیل توانایی خود در بستن تنگه هرمز، که مسیر حیاتی بخش بزرگی از نفت جهان است، پس از جنگ به «یک قدرت بزرگ جهانی» تبدیل خواهد شد. پارسی نیز گفت: «ایران دستکم بهطور موقت بسیار قدرتمندتر شده است.» او افزود که در آغاز جنگ به دولت ترامپ هشدار داده بود که ورود به این درگیری اشتباه است. پارسی در گفتوگویی تلفنی گفت که از اوایل سال گذشته «بهطور مداوم» با مقامهای دولت آمریکا درباره ایران در تماس بوده است، از جمله با «افرادی که در میز مذاکرات حضور دارند.» او همچنین گفت که بخشی از جناح راست آمریکا «صادقانه بگویم، اصلاً اهمیتی به ایران نمیدهد.» به گفته او: «آنها بیشتر از این عصبانی هستند که چرا اساساً جنگ آغاز شد، نه از اینکه آمریکا یک شکست راهبردی متحمل شده است.» پارسی در پایان گفت: «این موضوع نشان میدهد که تصور و نگاه آمریکاییها به ایران تا چه اندازه تغییر کرده است.»