کرمان رصد - روزنامه سازندگی / متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
تفاهم ایران و آمریکا به مرحله نهایی رسید و احتمالاً این هفته، یک متن واحد امضاء خواهد شد
بازار ![]()
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، پس از اعلام لغو دستور حمله به ایران و نزدیک بودن به دستیابی به توافق مورد قبول همه طرفهای درگیر در جنگ ایران، گفت تقریباً همه چیز بین واشنگتن و تهران نهایی و جمعبندی شده است. تهران و واشنگتن در چند روز آینده «شاید آخر هفته» و احتمالاً در اروپا، توافق آتشبس را امضا خواهند کرد.
ترامپ مدعی شد: «برای پایان دادن به جنگ با ایران به یک توافق بزرگ دست یافتیم و در مرحله نهایی کردن اسناد هستیم. تنگه هرمز به محض امضای توافق برای تردد تجاری باز خواهد شد». در واکنش به اظهارات ترامپ، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: تاکنون در این خصوص به جمعبندی نرسیدهایم. موضوع از سوی نهادهای ذیربط درحال بررسی است و در صورت دستیابی به جمعبندی، اطلاعرسانی خواهد شد. وی درباره برخی گزارشهای منتشرشده پیرامون زمان و مکان توافق احتمالی نیز تصریح کرد: اظهارات مطرح شده در این زمینه صرفاً گمانهزنی رسانهای است.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه نیز در شبکه ایکس نوشت: «تفاهمنامه اسلامآباد هیچگاه تا این حد به نهایی شدن نزدیک نبوده است. تا زمان تکمیل و نهایی شدن آن، رسانهها باید از گمانهزنی درباره محتوای آن خودداری کنند. در راستای رویکرد مسئولانه و شفاف ما، تمامی جزئیات در زمان مقتضی با عموم مردم به اشتراک گذاشته خواهد شد».
توئیت عراقچی که ترامپ نیز آن را بازنشر کرده است درباره پیشنویس تفاهمنامه ۱۴ مادهای ایران و آمریکا بود که توسط منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایرانی منتشر شده است.
انتشار این متن درحالی صورت میگیرد که برخی رسانهها ازجمله آکسیوس، روایت متفاوتتری دارند. آکسیوس آن را توافق موقت فازبندی شده برای توقف تنشهای نظامی و مدیریت انرژی تلقی میکند.
به گفته دو دیپلمات از دو کشور میانجی و دو مقام آمریکایی، این توافق اولیه چهارشنبه شب و پس از ساعتها مذاکره میان علی الذوادی (میانجی قطری) و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران بهدست آمد. دو منبع آگاه به آکسیوس گفتند که میانجی قطری در جریان مذاکرات در تهران چندین بار بهصورت تلفنی با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، گفتوگو کرده است.
موضوعهای مورد مذاکره، استمرار برنامه صلحآمیز هستهای ایران، رفع تمامی تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی آمریکا و سازوکار جبران خسارات وارد شده به ایران در جنگ تحمیلی خواهد بود. هیچ موضوع دیگری در دستورکار مذاکرات قرار نخواهد داشت. اشارههای گذرایی که در متن تفاهمنامه به برنامه هستهای ایران شده هیچ یک تعهد جدیدی برای ایران ایجاد نمیکند و صرفاً اشاره به مذاکرات بعدی و تعهد قطعی ایران بر عدم توسعه تسلیحات هستهای بر اساس سیاست همیشگی نظام جمهوری اسلامی ایران است».
اعلام جزئیات پیشنویس تفاهم درحالی صورت میگیرد که ترامپ دستور حمله نظامی به ایران را صادر کرده بود اما در نهایت از اقدام به آن منصرف شد. در همین راستا، پالیتیکو نوشت مقامهای ارشد قطر، امارات متحده عربی و پاکستان با رئیسجمهور آمریکا تماس گرفتند و اطمینان آنها مبنی بر اینکه دستیابی به یک توافق در دسترس است، او را متقاعد کرد که از این اقدام عقبنشینی کند.
با همه اخبار ضد و نقیض درباره توافق، تحرکات دیپلماتیک کشورهای منطقه و گفتوگوهای مستمر همگی از قریبالوقوع بودن یک تفاهم خبر میدهند. اگر ملاک قضاوت را اهداف و خواستههای اعلام شده آمریکا در قبال ایران قرار دهیم، توافق اخیر بیش از آنکه بیانگر یک پیروزی قاطع برای واشنگتن باشد، نشاندهنده تعدیل و عقبنشینی از بخشی از مطالبات اولیه آن است.
شاید مهمترین نکته این باشد که موضوع برنامه موشکی ایران همچنین شبکه متحدان منطقهای تهران، که سالها در صدر مطالبات واشنگتن قرار داشت، جایگاه محوری در این توافق پیدا نکرده است. این مسئله نشان میدهد که برخلاف برخی روایتها، ایران بدون ابزار فشار و فاقد قدرت چانهزنی، وارد گفتوگوها نشده بود. در این میان پایداری جامعه ایران در برابر فشارهای چندلایه ماههای اخیر نیز بخشی از معادله را شکل داده است. این تجربه بار دیگر نشان داد که تشدید فشارهای نظامی و اقتصادی الزاماً به تضعیف اراده سیاسی یک کشور منجر نمیشود. از این منظر، نزدیک شدن به تفاهم را میتوان حاصل مذاکراتی دانست که در آن ایران توانسته است، دستکم بخشی از ظرفیت بازدارندگی و قدرت چانهزنی خود را حفظ کند و از همین موضع وارد فرآیند تفاهم شود.