کرمان رصد - اکو ایران / متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
سیانان در گزارشی از تداوم توان موشکی ایران که در شهرهای موشکی واقع شدهاند، علیرغم بمباران سنگین ایالات متحده و اسرائیل خبر میدهد.
بازار
شبکه خبری سیانان در گزارشی مربوط به توان نظامی ایران پس از جنگ اخیر مینویسد: به گفته کارشناسان، ایران پس از آنکه به سرعت زرادخانههای مدفون خود را از زیر آوار بیرون کشیده است، اکنون در موقعیتی قرار دارد که تعداد بسیار بیشتری موشک دوربرد به سوی اسرائیل و دیگر اهداف در خاورمیانه شلیک کند؛ روندی که محدودیتهای راهبرد بمباران ایالات متحده را برجسته میسازد.
تداوم توان موشکی ایران
به نوشته سیانان، برای هفتهها، حملات آمریکا و اسرائیل با تخریب جادهها و مسدود کردن ورودی تونلها، دسترسی ایران به پایگاههای موشکی زیرزمینی را محدود کرده بود؛ بااینهمه، تصاویر ماهوارهای بررسیشده توسط سیانان نشان میدهند که ایران با استفاده از تجهیزات سادهای مانند بولدوزرها و کامیونهای کمپرسی توانسته اثر این عملیات پرهزینه را خنثی کند؛ موضوعی که به گفته کارشناسان نشان میدهد توان موشکی تهران را نمیتوان صرفاً با هدف قرار دادن ورودی تونلها از بین برد.
درحالیکه به نظر میرسد ایران و آمریکا در حال دست یافتن به توافقی اولیه برای بازگشایی تنگه هرمز هستند، هنوز مذاکره برای نهایی شدن جزئیات این توافق ادامه دارد. اما اگر درگیریها از سر گرفته شوند، ایران میتواند «تا زمانی که پرتابگرها و خدمه عملیاتی در اختیار داشته باشد، به شلیک موشک ادامه دهد؛ حتی اگر تولید موشک متوقف شده باشد». به گفته سم لِیر پژوهشگر مرکز مطالعات منع گسترش سلاحهای جیمز مارتین که توان موشکی ایران را بررسی میکند: «هیچ مانعی وجود ندارد که پرتابگرها با ذخایر فراوان موشکهایی که ایران هنوز در اختیار دارد، مسلح نشوند».
حفاری زیر آتش
در جریان جنگ، درحالیکه آمریکا و اسرائیل بارها تجهیزات حفاری را هدف قرار میدادند، علیرغم خطرات فراوان، ایران برای بازگشایی ورودی تونلها تلاش کرد. این تلاشها به تهران اجازه داد در طول جنگ -هرچند با نرخی بسیار کمتر از گذشته- همچنان موشک شلیک کند؛ اما از زمان برقراری آتشبس، عملیات بازسازی و حفاری بهطور چشمگیری سرعت گرفته است.
در یک پایگاه موشکی در دزفول، ایران، تا تاریخ 12 مه 2026 چهار مورد از پنج ورودی تأسیسات زیرزمینی دوباره بازگشایی شده بودند. ورودیای که همچنان مسدود باقی مانده بود، در تصویر با دایرهای خاکستری مشخص شده است. عکسهای ماهوارهای نشان میدهند ایران پس از حملات آمریکا و اسرائیل بهسرعت در حال پاکسازی آوار و بازگرداندن دسترسی به پایگاههای موشکی زیرزمینی خود بوده است/عکس از ایرباس از طریق سیانان
بررسی سیانان نشان میدهد که ایران اکنون 50 مورد از 69 ورودی تونلی را که آمریکا و اسرائیل در 18 تأسیسات موشکی زیرزمینی هدف قرار داده بودند، دوباره باز کرده است. ایران همچنین دیگر بخشهای این پایگاهها را نیز ترمیم کرده است؛ از جمله جادههایی که برای جلوگیری از حرکت پرتابگرهای موشکی بمباران شده بودند. تصاویر ماهوارهای نشان میدهند که تقریباً تمام گودالهای ناشی از بمباران اکنون پر شدهاند و در دو سایت حتی آسفالت تازه نیز انجام گرفته است.
به گفته لِیر: «ارتش آمریکا در دستیابی به موفقیتهای تاکتیکی مهارت دارد. اما اگر این موفقیتها با اهداف راهبردی واقعبینانه و نظریهای عملی برای پیروزی همراه نباشد، ممکن است در نهایت به یک شکست راهبردی تبدیل شود».
در اعماق زمین
بکه پایگاههای موشکی زیرزمینی ایران که ساخت آن بیش از دو دهه پیش آغاز شد، حفاظت قابلتوجهی برای موشکها و پرتابگرها فراهم میکند. عمق این تأسیسات که برخی از آنها در زیر صدها متر سنگ قرار دارند، گزینههای آمریکا و اسرائیل را برای حمله مستقیم به شدت محدود میکند. به همین دلیل، در هفتههای نخست جنگ، آنها تمرکز خود را بر هدف قرار دادن ورودی تونلها و پرتابگرها گذاشتند این حملات خساراتی به پایگاهها وارد کرد؛ بسیاری از ورودیها زیر کوههایی از آوار دفن شدند و جادههای منتهی به آنها تخریب شد.
تصاویر ماهوارهای آن زمان نشان میدادند که تأسیساتی مانند پایگاه موشکی شمال اصفهان، یکی از مهمترین مراکز زیرزمینی موشکی ایران، بر اثر حملات متعدد به شدت آسیب دیدهاند؛ تونلها زیر آوار مدفون شده و پرتابگرهای بیرونی نابود شده بودند. آمریکا و اسرائیل همچنین تلاش گستردهای را برای تخریب زنجیره تأمین موشکی ایران آغاز کردند؛ از کارخانههای تولید قطعات الکترونیکی کوچک گرفته تا مراکز ساخت سوخت موشکی و بدنه موشکها.
اکنون کارشناسان معتقدند ایران هنوز حدود هزار موشک را در این پایگاههای زیرزمینی ذخیره کرده است. به گفته آنان، این ذخایر که در اعماق زمین نگهداری میشوند، احتمالاً آسیب چندانی از حملات سطحی ندیدهاند؛ بهویژه با توجه به اینکه ارتش اسرائیل در جنگ دوازدهروزه سال گذشته نیز از همین روش هدف قرار دادن ورودی تونلها استفاده کرده بود. به گفته تیمور کادیشف پژوهشگر ارشد مؤسسه پژوهشهای صلح و سیاست امنیتی دانشگاه هامبورگ: «آنها بیست سال برای چنین جنگی آماده شدهاند.و کاملاً آمادهاند.»
خستگیناپذیر برای بازسازی
برای بازگشایی پایگاهها، ایران از انواع تجهیزات ساختمانی و خاکبرداری استفاده کرده است. در تصاویر ماهوارهای، لودرها در حال جمعآوری آوار و کامیونهای کمپرسی در حال پر کردن گودالهای ناشی از بمباران دیده میشوند. در یکی از پایگاهها در نزدیکی اصفهان، آمریکا و اسرائیل در طول جنگ حملات متعددی برای مسدود کردن چهار ورودی تونل انجام دادند. در دو ورودی، دستکم ۱۸ دهانه انفجاری مشاهده شد که نشان میدهد چه حجم عظیمی از مهمات برای مسدود کردن تونلها مصرف شده بود.
تصویر ماهوارهای از یک پایگاه موشکی زیرزمینی در نزدیکی خمین، ایران، نشان میدهد که دستکم 10 دستگاه خودروی عمرانی و مهندسی در تاریخ 15 آوریل 2026 برای پاکسازی و بازگشایی یکی از ورودیهای تونل در حال فعالیت هستند. این تصاویر بخشی از گزارشهایی بودند که از تلاش ایران برای خارج کردن آوار و بازگرداندن دسترسی به تأسیسات موشکی زیرزمینی پس از حملات آمریکا و اسرائیل حکایت داشتند/عکس از ایرباس از طریق سیانان
در اوایل ماه مه، تصویری ماهوارهای یک کامیون کمپرسی را نشان داد که در حال پر کردن این گودالها بود. دو ورودی دیگر که پیشتر با آوار و گودال مسدود شده بودند، از قبل بازگشایی شده و جادههای منتهی به آنها نیز دوباره آسفالت شده بود. در یک پایگاه دیگر در نزدیکی خمین، تصویری متعلق به اواسط آوریل دستکم ۱۰ دستگاه ماشینآلات ساختمانی را نشان میداد که برای بازگشایی یکی از ورودیها مشغول کار بودند.
تحلیلگران آمریکایی هشدار دادهاند با وجود بازیابی موشکها و بازگشت قابلیت عملیاتی پایگاههای زیرزمینی، تهدید ناشی از این زرادخانه همچنان دستکم گرفته میشود؛ بهویژه در شرایطی که ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا رو به کاهش است. حملات به کارخانههای موشکی ایران نیز ممکن است نتوانند آنگونه که آمریکا و اسرائیل انتظار دارند، برای مدت طولانی توان تولید موشکی تهران را متوقف کند.
در جریان جنگ دوازدهروزه سال گذشته نیز برخی از همین کارخانهها هدف حمله قرار گرفته بودند. با وجود گستردهتر بودن حملات اخیر، تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که ایران برخی از تأسیسات آسیبدیده در حملات ژوئن سال گذشته را قبلاً بازسازی کرده بود. ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نیز نشان میدهد که ایران بازسازی برخی قابلیتهای کلیدی نظامی خود را آغاز کرده است؛ از جمله ازسرگیری تولید پهپادها و جایگزینی پرتابگرها و ظرفیتهای تولید موشک.
به گفته یک مقام آمریکایی: «ایرانیها تمام جدولهای زمانی که جامعه اطلاعاتی برای بازسازی تواناییهایشان پیشبینی کرده بود را پشت سر گذاشتهاند». به باور کادیشف، تفاوت میان فناوریهای بهکاررفته در تخریب و بازسازی، دشواری استفاده از گزینه نظامی علیه ایران را نشان میدهد. او گفت: «برای وارد کردن چنین خسارتی باید از سلاحهایی بسیار پیشرفته و بسیار گرانقیمت استفاده کنید، اما فرایند بازسازی نیاز به فناوری پیچیده ندارد و فقط با چند بولدوزر عملی است».