کرمان رصد - آرمان امروز / «بازدارندگی با جنگ یا دیپلماسی؟» عنوان سرمقاله در روزنامه آرمان امروز به قلم حمید روشنائی است که میتوانید آن را در ادامه بخوانید:
شرایط جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران به نقطهای رسیده است که عدهای معتقدند نامش «نه جنگ و نه صلح» است و گروهی آن را «هم جنگ و نه صلح» میدانند. این بدان مفهوم است که نه جنگی گسترده در حال انجام است مانند آنچه آقای ترامپ بارها وعدهاش را داده است و نه مذاکرات صلح به پیش میرود و ما وارد یک دورهٔ فرسایشی و پدافندی شدهایم که نتیجهٔ آن به تابآوری ملتهایمان بستگی دارد. مقامات ایران و آمریکا ظاهراً منتظر هستند تا با خسته کردن طرف مقابل به یک بازدارندگی برسند. بدین مفهوم که تهران امیدوار است با بسته نگهداشتن تنگهٔ هرمز و بالا ماندن قیمت نفت و بنزین، بتواند مقامات آمریکایی را مجاب نماید که به ۷ خواستهٔ ایران جواب داده و ضمن ترک منطقه، پولهای ما را آزاد نمایند. کاخ سفید نیز چشم به شرایط سخت اقتصاد ایران دوخته و امیدوارست مردم کشورمان به ستوه آیند و تنگناهای مالی موجب قبول خواستههای آمریکا برای باز کردن تنگهٔ هرمز و نادیده گرفتن صنعت هستهای گردد.
فرضیهٔ منطق فوق، بر این احتمال استوار است که شرایط جنگ محدود کنونی و آیندهٔ اقتصاد داخلی دو کشور، میتواند به بازدارندگی ختم شود. سؤال مهم این میباشد که آیا «جنگ» به شکل محدود و یا گستردهٔ آن، امکان بازدارندگی را میدهد؟
بازدارندگی در سیاست خارجی به معنای آن است که یک کشور بتواند سایرین را مجاب نماید که توانمندی و قدرت دفاع از خویش را دارد و طرف مقابل را مجبور نماید از هرگونه تعدی خودداری نموده یا به جنگ پایان دهد. یا به تعبیری دیگر، یک کشور کاری کند که کشور رقیب، به دلیل ترس از هزینهها و پیامدهای احتمالی، از انجام اقدامی خاص مانند حملهٔ نظامی، اشغال سرزمین، توسعهٔ جنگ یا تهدید منافع حیاتی آن کشور، منصرف شود.
اما بازدارندگی در سیاست خارجی، چگونه شکل میگیرد؟
۱- مقبولیت مردمی: مهمترین عامل ثبات و قدرت یک دولت، مقبولیت و مشروعیت از سوی ملت خویش است. دولتها یا میبایست بر مردم خود تکیه کنند یا با توسل به قدرتهای خارجی، از آنها برای ادامهٔ حاکمیتشان کمک بگیرند. یکی از موارد سنجش دشمنان برای حملهٔ نظامی، میزان حمایت دولتها توسط مردمشان میباشد.
۲- افزایش قدرت دفاعی و نظامی: در جهان رئالیست، دولتها همیشه در حال رصد قدرت نظامی همسایگان و حتی دیگر کشورها هستند و میزان این قدرت است که مانع از تجاوز به آن کشور میشود.
۳- حضور در پیمانهای نظامی و سیاسی: به همان میزان که کشورها میبایست قدرت نظامی داخلی خود را تقویت کنند، باید با همسایگان و کشورهای دوست، وارد پیمانهای نظامی و سیاسی شوند تا موقعیت و جایگاه امنیتی خود را در بین سایر دولتها بالا ببرند.
۴- افزایش هزینهٔ جنگ: دولتهای متخاصم باید بدانند که در صورت حمله به کشور مقابل با چه میزان هزینه مواجه هستند. بیان و نشان دادن قدرت نظامی به بهانههای مختلف مانند رژه و مانورهای نظامی، بخشی از پیام به دیگران برای عدم تجاوز است.
آیا جنگ میتواند نقشی بازدارنده داشته باشد؟ در پاسخ باید گفت بله؛ لیکن جنگی میتواند بازدارنده باشد که با قدرت و شدت شروع و پایان یابد و شکل فرسایشی و تأخیری نداشته باشد. غالباً جنگ آخرین مرحله از بازدارندگی است، زیرا تمام تلاش یک دولت میبایست صرف آن گردد که حملهای از سوی دشمنان صورت نگیرد. این بدان مفهوم است که وظیفهٔ دولتها، ممانعت از قراردادن کشورشان در موقعیت جنگی است. کشورها غالباً سعی میکنند با مانور نظامی و قدرتنمایی، توان خود را به رخ دیگر کشورها بکشند و مانع از حمله به خود شوند و همچنین با استفاده از دیپلماسی اولاً شبکههای امنیتی را در منطقه و جهان برای خود ایجاد کنند، ثانیاً بحرانها را کاهش داده و مانع از شروع جنگ شوند و ثالثاً جنگ را به نفع کشور خود با مذاکره و گفتگو پایان دهند.
قدرت نظامی یک کشور و دیپلماسی آن، دو ابزار سیاست خارجی هستند که میتوانند در کنار هم عامل بازدارنده از حملهٔ نظامی سایر کشورها باشند و دولتهایی موفق میگردند که بتوانند پیش از وقوع هر جنگی از این دو، بهره ببرند و دیگران را متقاعد کنند که هرگونه تجاوزی با پاسخی سخت و کوبنده همراه خواهد بود.