کرمان رصد - استاد روابط بین‌الملل گفت: آمریکا با ترکیبی از بحران‌های شخصیتی و سیاسی دست‌وپنجه نرم می‌کند. از یک سو، حضور فردی با رفتارهای غیرمتعارف و «شهوت کلامی» در رأس قدرت و از سوی دیگر، شکست سنگین حزب ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای که به از دست رفتن کنترل سنا و ایالت‌های استراتژیک انجامید، فضای سیاسی واشینگتن را با آشفتگی بی‌سابقه‌ای مواجه کرده است.
کارشناس روابط بین‌الملل گفت: آمریکا با ترکیبی از بحران‌های شخصیتی و سیاسی دست‌وپنجه نرم می‌کند. از یک سو، حضور فردی با رفتارهای غیرمتعارف و «شهوت کلامی» در رأس قدرت و از سوی دیگر، شکست سنگین حزب ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای که به از دست رفتن کنترل سنا و ایالت‌های استراتژیک انجامید، فضای سیاسی واشینگتن را با آشفتگی بی‌سابقه‌ای مواجه کرده است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، شخصیت غیرمتعارف ترامپ، نتایج تکان‌دهنده انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و ماهیت پیچیده روابط با ایران از جمله موضوعاتی بود که در برنامه گفتگوی ویژه خبری با موضوع «تناقض‌ها و سردرگمی راهبردی ترامپ» با حضور آقایان سیدمحمدکاظم سجادپور؛ استاد روابط بین‌الملل و ارتباط تلفنی با عبدالله گنجی؛ کارشناس رسانه بررسی شد. متن کامل این گفت‌و‌گو به شرح زیر است:
سؤال: زمانی که ترامپ از اهدافش سخن می‌گفت، بعد اهداف را به گونه دیگری ترسیم کرد و دائماً چیزی گفت و چیز دیگری را در عرصه میدان بنا بر آن‌چه که نرسیده بود و نتوانستند به آن برسند، ترسیم کرد. این تناقض‌های رفتاری آیا جزئی از سیاست‌های ترامپ در عرصه سیاست خارجی است یا سردرگمی‌هایی است که او در قبال پرونده‌هایی دارد که می‌گشاید، اما قادر به بستن آن نیست؟
سجادپور: سردرگمی یا آشفتگی را باید در عوامل مختلفی جست‌و‌جو کنیم. یکی از آنها شخصیت ترامپ است. دوم؛ مسائل و موضوعاتی است که مخصوصاً در هفته گذشته در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با آن مواجه شده و زلزله‌ای سیاسی است و سوم ماهیت ایران است. به این معنی که آن چیزی که تصور می‌کرد با چیزی که شد متفاوت است و اینجا بحث نیت و توانایی و عدم تطبیق این نیت و توانایی و همین‌طور مشکل تجزیه و تحلیل در فهم ایران و پیامد‌هایی کار‌هایی است که با ایران کرده است. از نظر شخصیت که واضح است. با شخصیت غیرمتعارف رو‌به‌رو هستیم. یعنی نه فقط با استاندارد‌های جهانی، حتی با استاندارد‌های داخل آمریکا هم نگاه کنیم؛ او رئیس جمهوری غیرمتعارف است.
تمام رؤسای جمهور آمریکا در قرن بیستم؛ یعنی یک قرن را نگاه کنیم، به جز یک مورد، معمولاً پست‌های قبلی اجرایی یا مقننه داشتند، یا معاون رئیس جمهور بودند یا نماینده کنگره بودند یا حکمران ایالتی بودند، فقط یک مورد بوده که از این سه خارج است، آن هم آیزنهاور؛ تازه آن هم فرمانده نیرو‌های مسلح آمریکا در جنگ جهانی دوم بوده، ولی همه اینها با سامانه اداری آشنایی داشتند. ترامپ که اصلاً از خارج از سامانه اداری آمریکا روی کار آمده؛ چه در دور اول، چه در دور دوم رفتارهای اداری غیرمتعارف و رفتارهای سیاسی غیرمتعارف دارد و اغراق نیست اگر بگوییم رئیس جمهوری به اندازه این فرد حرف نزده و نوعی شهوت کلام، مخصوصاً روز‌های شنبه و یکشنبه که می‌رود به فلوریدا در آن محل اقامتی که دارد، فرصت پیدا می‌کند توئیت می‌زند. شنبه و یکشنبه توئیت‌های او بیشتر است و همین طور در طول هفته هم هر روز تقریباً صحبت می‌کند؛ لذا شخصیتی است که بیش از حد دوست دارد دیده شود. نارسایی‌هایی در کودکی داشته، سوای مشکلات شخصیتی، مشکلات دیدگاهی دارد. یعنی دیدگاه‌هایش در مورد مردم، جهان، نژاد، برابری، حتی ارزش‌های آمریکایی متفاوت است؛ لذا شما با شخصیت غیرمتعارفی رو‌به‌رو هستید که امروز چیزی می‌گوید، فردا چیز دیگر. تناقض عمیق شخصیتی دارد و از موقعی که این روی کار آمده؛ چه دور اول، چه دور دوم، رشته‌ای از رشته‌های زیرمجموعه علوم سیاسی در آمریکا رشد کرده و آن روان‌شناسی سیاسی است و حتی برادرزاده او؛ خانم دکتر ترامپ که با ترامپ البته مسأله دارد، کتابی را در مورد عمویش از نظر روان‌شناسی سیاسی نوشته است. پس با چنین شخصیتی رو‌به‌رو هستیم؛ با شخصیت غیرمتعارف در الفاظی که به کار می‌برد. نحوه کلامش؛ شهوت‌های کلامی و همین طور هیچ رئیس جمهوری در آمریکا در طول مدتی که سر کار بوده، پول این قدر درنیاورده که این و خانواده‌اش درآورده‌اند. یعنی پول‌پرستی تبدیل شد به مسأله‌ای در همین انتخاب.
مسأله دوم؛ انتخابات میان‌دوره‌ای است که بی‌تردید نه فقط طوفان است، عده‌ای می‌گویند یک سونامی است، چرا؟ چون دو مجلس را جمهوری‌خواه‌ها و حزب ترامپ از دست داد و مخصوصاً آن‌چیزی که شگفت‌انگیز بود؛ مجلس سنا بود که همه فکر می‌کردند جمهوری‌خواه‌ها آن را نگه می‌دارند، ولی آن را هم از دست دادند. عدد و رقم آن هم هست، ولی فقط این نبود، حکمرانان ایالتی که پست خیلی مهمی است. ما در فارسی ترجمه می‌کنیم فرماندار کالیفرنیا. فکر می‌کنیم فرماندار یک بخشی است؛ در حقیقت رئیس جمهور کالیفرنیاست. کالیفرنیا از فرانسه مهمتر است. درآمدش بیشتر است حتی فکر کنم وسعتش هم بیشتر است. در این حکمرانان ایالتی باز دموکرات‌ها ۲۸ رأی و ۲۰ رأی جمهوری‌خواه‌ها آوردند و یک نابرابری اینجا هست و همین طور این انتخابات در هر کدام از این ایالت‌ها مجلس ملی داریم و همین‌طور سمت‌های دیگر؛ چیزی حدود شش‌هزار پست مطرح است.
سؤال: جالب این است که در برخی ایالت‌هایی که همیشه جمهوری‌خواهان رأی می‌آوردند.
سجادپور: ۱۵۰ سال در ایالت می‌سی‌سی‌پی نداشتیم. یعنی بعد از جنگ‌های داخلی که جنگ‌های خیلی سهمگینی بوده و ایالت‌های شمالی و جنوبی با هم جنگ داشتند و صد‌ها هزار کشته است، تا به حال نداشتیم سناتوری سیاه‌پوستی از ایالت می‌سی‌سی‌پی و این دور داریم.
سؤال: حاصل همین تناقض‌ها و سردرگمی‌های ترامپ و عملکرد او در سیاست، حتی داخلی است؟
سجادپور: حاصل عملکرد جمهوری‌خواهان است و جالب است در این ارزیابی عملکرد، سه چهار موضوع کلیدی در انتخابات مطرح بود. یکی قیمت بنزین، مسأله فساد دستگاه‌های ریاست جمهوری، مسأله اسرائیل برای اولین بار این قدر مسأله اسرائیل مطرح شد، منتها همه را دموکرات‌ها توانستند حول یک مفهوم شکل دهند و آن از عهده برنیامدن مخارج زندگی مردم آمریکا به خاطر راه‌اندازی جنگ علیه ایران است و این مسأله جنگ تبدیل شد به مسأله محوری و این جنگی که انتخاب کرده آمریکا، جنگی که ضروری بود نبود، جنگی که با منافع آمریکا هماهنگ باشد، نبود. اینها را در مبارزات انتخاباتی می‌گفتند و این خیلی جای بحث مفصل دارد، اما بحث سوم، ایران است. ایران را اینها خواستند ظرف چند روز همه چیز را عوض کنند که دیگر آنها را تکرار نمی‌کنم، نیت‌شان را هم در این یک سال و خرده‌ای نشان دادند. نیت‌شان نابودی ایران، نابودی تمدن ایران، بلعیدن ایران و منابع ایران، اما فکر می‌کردند در این کار توانا هستند. لطف الهی، ائمه اطهار (ع) و درایت‌های ایران و مردم ایران و آن عمق پنهان جامعه ایران، ظرفیت دفاعی ایران؛ همه روی هم اصلاً صحنه را عوض کرد و تازه کشف کردند با موضوع ساده‌ای رو‌به‌رو نیستند و به نظرم بخشی از تناقضات به عدم درک‌شان از واقعیتی به نام ایران برمی‌گردد؛ لذا تناقضات برمی‌گردد به شخصیت، سیاست‌های مربوط به جمهوری‌خواه عمدتاً و مسأله عدم درک ایران.
سؤال: آقای گنجی نه تنها تناقض‌ها و سردرگمی‌های دونالد ترامپ در عرصه سیاست خارجی و سیاست داخلی آمریکا مورد بحث ماست، تناقض‌ها و سردرگمی‌های رسانه‌ای و رفتارهای متناقض تبلیغاتی او، توئیت‌های بی‌مورد و بسیار زیاد و عملکرد او در فضای مجازی هم این روز‌ها بسیار مورد بحث است و بازتاب‌های رسانه‌ای فراوانی را به خود اختصاص داده.
گنجی: یکی از خصایص جنگی که ترامپ علیه ما راه انداخت تا الان، یکی از ویژگی‌های آن این است که عمده رسانه‌های مطرح آمریکایی او را همراهی نکردند. رسانه‌هایی که اعتبار تاریخی دارند. از رسانه ارتزاق می‌کنند و سرمایه اجتماعی دارند همراهی نکردند؛ بنابراین تمام بار این شکست و فضاحت را خودش به تنهایی رقم می‌زند. علت اصلی هم این است که این تحقیر که او شد و نتایجش را در انتخابات آمریکا دیدیم. علت اساسی این است که در تعبیر رهبر معظم انقلاب؛ معجزه است، یا در تعبیر آیت‌الله جوادی آملی. معجزه این که اینها پنج شش هدف داشتند به ما و مردم آمریکا اعلام کردند، بعد الان از آن شش هدف یعنی فروپاشی، تجزیه، تسلیم، مدل ونزوئلا، نابودی هسته‌ای و نابودی موشکی.
از این شش هدفی که دنبال کردند ما این شش هدف را گرفتیم و بایگانی کردیم و جنگ جدید با میدان و موضوع جدیدی را طرح کردیم که آن انتخابات آمریکا را سازمان داده و آن مسأله این است که ما ژئوپلتیک؛ یعنی جغرافیای خود را در خلیج فارس تبدیل به سلاح کردیم و موضوع جنگ را به کلی عوض کردیم و سؤالی که در رسانه‌های آمریکا، نخبگان و اساتید آن طرح می‌شود، این است که شما برای چه حمله کردید که تنگه هرمزی که باز بود، بسته شود؟ به اهداف دیگر هم که نرسیدید. یعنی ضربه بسیار کاری است. یعنی آن قدر کاری است که پس‌لرزه‌های آن حتماً انتخابات ۲۰۲۸ ریاست جمهوری جمهوری‌خواهان را هم در درون آن‌جا سامان می‌دهد؛ بنابراین این سردرگمی به صورتی است که دیگر تهدیدات آن برای ما حالت اشباع و ارضا شدگی ایجاد کرده. در مقابل تهدیداتش واکنشی در ایران نمی‌بیند. یعنی عقب‌نشینی نمی‌بیند و سردرگم است که کدام سناریو از این سه سناریو را در آینده ایجاد کند. می‌خواهد بجنگد که ونس می‌گوید که چشم‌انداز نظامی نتیجه ملموسی ندارد و تلف کردن منابع و مهمات است. می‌خواهد مذاکره کند که ما از اصول و شروطی که اعلام کردیم عقب‌نشینی نمی‌کنیم. حالا عرب‌ها و برخی جمهوری‌خواهان به او توصیه می‌کنند که وضع موجود را ادامه بده که با شرایطی که در تنگه هرمز ما ایجاد کردیم، این مشکل حل نمی‌شود. از جهت قیمت سوخت که دوباره از امروز صعودی شد؛ بنابراین تحلیل اینجاست که همه هیمنه، ناو، هواپیما، قدرت، سلاح و پول را آورده به یک نقطه از جهان؛ یعنی تنگه هرمز، نمی‌تواند آتش ما را خاموش کند؛ در یک نقطه؛ بنابراین این شرایط دست به دست هم داده و من واقعاً همان نگاه رهبر معظم انقلاب را؛ معتقدم معجزه‌ای صورت گرفته. کشور جهان سومی با سلاح بومی با شرایط بد اقتصادی توانسته چنین فضایی را ایجاد کند. همین الان دیدم یکی از رسانه‌های آمریکایی نوشته بود که جنگ با ایران کلاً جهان را تغییر داد و طبیعتاً مسائل داخل آمریکا را به همین صورت سامان می‌دهد و تغییر می‌کند. ما شرط این که چشم‌انداز آمریکا را در تخفیف و تحقیر آمریکایی‌ها و قد کشیدن ملت ایران ببینیم، باید بر اصول‌مان بایستیم و از این دوگانه جنگ و مذاکره راه سومی هم داریم و آن چیست؟ در شرایطی قرار بگیریم که الان تقریباً هستیم که این شرایط، بازدارنده باشد، فکر جنگ با ما نباشند. اگر فکر جنگ با ما نباشند، خیلی دیگر توافق هم موضوعیت ندارد، خودمان می‌توانیم کارمان را انجام دهیم.
سوال: از نگاه رسانه‌ای، حضور بیش از حد ترامپ در فضای مجازی برخی‌ها عنوان می‌کردند ابزاری برای کنترل سیاست خارجی ترامپ، چه در عرصه داخلی و چه در عرصه خارجی مخصوصا در عرصه خارجی استفاده می‌کند از این توییت‌ها و حضور بیش از حد، اما می‌بینیم که دیگر نه بازار‌های داخلی و نه بازار‌های بین المللی هیچ کدام تاثیراتی از حرف‌های ترامپ نمی‌گیرند؟
گنجی: اشباع شدگی از درون. او به نماینده دموکرات که مسلمان است گفته باید از گیت‌های فلزی رد شوید. مثلا شما تروریست هستید. آنها با کنایه به او گفته شما باید از گیت‌های دروغ رد شوید. این دروغ گفتن برای آمریکا جا افتاده.
حضور پررنگ او دو علت بیشتر ندارد: یکی بحث‌های شخصیتی اوست، خودشیفتگی و دیده شدن. در هر پاراگرافی که می‌نویسد سه چهار کلمه در آن تکرار شده. من نبودم، من من من. علت دومش رسانه‌های آمریکا با او همراه نیستند. او این قدر که به خبرنگاران و رسانه‌ها توهین کرده، می‌شود از آن کتاب تولید کرد؛ لذا بار تنهایی را در رسانه‌ها به دوش می‌کشد و خودشیفتگی مضاعف بر این موضوع است و فهمیده که رسانه مهم است و دارد شخصا برای این کار‌ها وقت می‌گذارد و خیلی‌ها گفتند، خیلی غیرطبیعی است و برای چیز کوچک و جبران هم نمی‌کند، چون مردم رسانه‌های رسمی که مثلا صد سال و صد و پنجاه سال سابقه دارند را ترجیح می‌دهند.
سوال: این عملکرد دونالد ترامپ سردرگمی‌ها و تناقض‌های او نه تنها در فضای رسانه‌ای بلکه در پیشبرد جنگ علیه ایران به خوبی قابل مشاهده است. ترامپ پرونده جنگ ایران را چگونه خواهد بست، با توجه به این که الان به هیچ کدام از اهدافش نرسیده. در عملکرد انتخاباتی زمینه و میدان را واگذار کرده به رقبای خودش در سیاست داخلی و نارضایتی‌های داخلی هم با او همراه است؟
سجادپور: برای پاسخ باید به چگونگی ورودش به جنگ و نحوه تصمیم گیریش اشاره‌ای کنیم. خیلی جالب است، هم به بخشی دیگری از تناقضات روشن می‌کند، هم در تناقضات انتخاباتی و هم در ابتدای دوره ریاست جمهوریش ترامپ به روسای جمهور پیشین آمریکا چه دموکرات و چه جمهوری خواه انتقاد کرد که شما جنگ‌های بی پایان راه انداختید و من به آنها پایان خواهم داد. اولین سفرش در کسوت ریاست جمهوریش در دور دوم به منطقه خلیج فارس است. سخنرانی مهمی در ریاض پایتخت عربستان کرد، بسیار تندست علیه مقامات آمریکایی که دست به جنگ زدند و جالب است «جفری سکس» که اقتصاددان آمریکایی است، در ژانویه ۲۰۲۴ که ترامپ وارد کار شد، توییتی کرد که نتانیاهو آمریکا را وارد چندین جنگ کرده. جنگ با عراق، جنگ با سوریه و دنبال این است که با جنگ ایران هم این را ادامه دهد و جالب است ترامپ این را توییت کرد. یعنی همین پیام او را در تایید که باید مواظب بود در دام نتانیاهو نیفتد ولی می‌بینید که در فوریه، یعنی اسفند سال گذشته دست به این کار می‌زند.
چرا وارد شده؟ تقریبا اجماع این است که نتانیاهو توانسته از شخصیت خودشیفتگیش استفاده کند و بقبولاند که اگر این کار را انجام دهید، نام تو در تاریخ به عنوان کسی که از عهده این موج عظیم در خاورمیانه برآمده خواهد ماند و با یک سری نقشه و چارت نشان داده که حکومت ایران به سرعت فرو خواهد ریخت و شما می‌شوید قهرمان تاریخ آمریکا در خاورمیانه و جالب است طبق گزارشی که نیویورک تایمز اگر اشتباه نکنم هفت آوریل یعنی در اردیبهشت ماه چاپ کرد، مشاورین ترامپ به او می‌گویند این چیز‌هایی که نتانیاهو می‌گوید شدنی نیست. این اخطار را به او می‌دهند، با شخصیتی روبه رو هستی که تصمیم هاش الزاما مبنای محاسبات عقلانی ندارد.
در طول جنگ هم حرف‌هایی که زده و کار‌هایی که کرده خودش و دولتش، مهم است برای ما. نگاه کنیم چه حرف‌هایی زدند. از مدرسه میناب که همه در جریان هستند، گرفته تا حرف و سخنان بخشی از جنگ است. هگست وزیر جنگش گفت:
«نو مرسی، نو کوآرتر» یعنی به هیچ کسی رحم نخواهیم کرد. دوستان حقوقدان می‌گویند همین بیان، خودش جنایت جنگی است. این نوع بیان که ما به هیچ کسی رحم نمی‌کنیم، یعنی به کودکان، زنان، مردان و غیرنظامیان و هیچ راه فراری نمی‌گذاریم خودش جنایت جنگی است، کار‌هایی که در ماه‌های اخیر کردند. برنامه محاصره اقتصادی یا عملیات اقتصادی که علیه ایران است که مرز‌ها را این کار را بکنند و ده‌ها چیز دیگر حول یک محورست و اصطلاحی در ادبیات روابط بین الملل اخیرا کتاب‌ها و مقالات جالبی نوشته می‌شود. اصطلاح انگلیسیش را می‌گویم، یعنی هر چیزی تبدیل می‌شود به هدف نظامی. الان بنده و شما تبدیل شدیم به عنوان شهروند ایرانی هدف نظامی، از طریق محاصره که به اینها غذا نرسد، گرسنه شوند و از بین بروند تا سیاست‌های ایران طوری شود که تسلیم آمریکا شوند، تک تک مردم ایران اهداف نظامی هستند منتها از طریق اقتصادی.
با موجوداتی روبه رو هستید که هیچ حد و مرزی ندارند. ایران همان طور که مقتدرانه از نظر نظامی می‌جنگد، مقتدرانه از نظر دیپلماسی حرکت می‌کند، در هر دو موردی که به ما تجاوز کردند، ایران مشغول کار مذاکراتی بود و دیپلماسی را داشت به کار می‌گرفت و حتی بدتر از این البته به خاطر شرایطی که پیش آمده تمام معماری فکری شان روی هوا رفته، حتی در دو ماه گذشته استفاده از سلاح‌های کثیف را مورد بحث قرار دادند و حتی در مورد کوه کلنگ این را می‌گویند که باید از چه نوع سلاح‌هایی استفاده کنیم. جالب است قبل از انتخابات میان دوره‌ای، وزارت جنگ آمریکا «گریفینگ» یا جلسه توجیهی برای نمایندگان کنگره گذاشت و یکی از نمایندگان کنگره بعد که آمد بیرون گفت این کار‌هایی که اینها می‌خواهند بکنند در ایران ناسالم و غیر انسانی است. کار به کجا رسیده که آنها دارند همچین حرفی می‌زنند. با جنایتکاری روبه رو هستید و با تیمی از جنایتکارانه. مثلا کوپر که فرمانده سنتکام است، ۲۰ نفر را جمع کرده در فلوریدا که گروه کاری بگذاریم که خیالبافی است که چطوری راه‌های ورود تسلیحات از خزر را جلوگیری کنیم. بعد خود این ها، بعد بیست نفر نشستند در اتاق بحث کنند که از فلوریدا که چطوری دریای خزر را این کار را انجام دهیم. اینها نشان دهنده جماعتی است که با هیچ استانداردی حتی استاندارد‌های متعارف غربی هماهنگ نیست ولی در آن گیر کردند. چطور تمام می‌شود؟ بی تردید آن چیزی که این جا تعیین کننده است، دقت، تاب آوری و توان ایران است.
هدف همه اینها یک کلمه است، تضعیف ایران، آن چیزی است که پادزهر این هاست، تاب آوری و قدرت ایران و قدرت همه جانبه ایران است. یعنی از قدرت رسانه‌ای تا قدرت علمی، تا قدرت دیپلماتیک، مردمی، تمدنی، دینی و قدرت نظامی. اگر احساس کنند که اینها پاسخگوی نظامی را نمی‌تواند بدهد، همان طوری که «هگست» گفته «نو مرسی» هیچ رحمی نخواهد بود. اگر می‌بینید بحث می‌کنند که عملیات نظامی را به عقب انداختیم، بله کشور‌های همسایه ما آنها نگران هستند که دامنه این جنگ کما این که در جنگ ۴۰ روزه آنها را فرا گرفت و آسیب دیدند، در صورتی که یک کار دیگر، اقدام دیگر آنها هم آسیب ببینند.
سوال: نه تنها منطقه، فرامنطقه‌ای؟
سجادپور: فرامنطقه‌ای نگران هستند. ترامپ گفته، چون دوستان ما گفتند، ولی بدانید دارد می‌فروشد به قول ایرانی ها، این را به کشور‌های عربی ولی آن توان، ظرفیت، تاب آوری و درایت همه جانبه‌ای که ما باید دراین مسائل داشته باشیم و بسته چند وجهی است، آن هاست که جلوی اینها را می‌گیرد.
سوال: اصل ماجرا که نگران است، به شدت از دریافت پاسخ قدرتمندانه ما؟
سجادپور: در عین حال شما همیشه برای بدترین شرایط از طرف دشمن آماده باشید. آمادگی یعنی آمادگی همه جانبه. البته، چون امروز شهادت حضرت زهرا (س) ست، واقعا به خدا و عنایت‌های الهی و توجهات ائمه اطهار (ع) معتقدیم وگرنه در معادلات عادی با بزرگ‌ترین قدرت نظامی دنیا روبه رو هستیم ولی به لطف الهی به هیچ کدام از اهداف‌شان نرسیدند.
سؤال: آقای سجادپور در جنگ تحمیلی سوم؛ یعنی جنگ رمضان، خدا رحمت کند سردار بزرگوار؛ سردار تنگسیری را، ما برگه برنده تنگه هرمز را برای دشمن رو کردیم. گزینه‌ای که هرگز فکر نمی‌کرد جمهوری اسلامی ایران به آن فکر کند و هرگز فکر نمی‌کرد اگر این طرح را عملیاتی کند، بتواند در بازه زمانی طولانی مدت حفظ کند، اما الان مدیریت هوشمندانه جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز را داریم. هر از چندگاهی به وفور هم می‌بینیم ترامپ درباره تنگه هرمز صحبت می‌کند. یک روز می‌گوید اختیار و اراده آن دست ماست، روز دیگر می‌گوید اصلاً به آن احتیاج ندارم، خود کشور‌ها راجع به آن تصمیم‌گیری کنند، اصل ماجرا از عصبانیت ترامپ از تنگه هرمز چیست؟
سجادپور: نتوانسته برنامه‌هایش آن‌طور که فکر می‌کرده پیش برود. کلاً قدرتمندان در گوشه و کنار دنیا در تاریخ فکر می‌کنند به خاطر قدرتی که دارند هر چیزی امکان‌پذیر است. به واکنش طرف مقابل فکر نمی‌کنند و اینجا آن مفهومی که توضیح می‌دهد سؤال شما را؛ کنش‌گری ایران است. ایران بیکار ننشسته که هر کاری که آنها می‌خواهند انجام دهد. ایران هم ابزار‌های متعددی در اختیار دارد و کشوری ژئوپلتیکی است. یعنی در کنار چیز‌های دیگر، هیچ کشوری؛ ژئوپلتیک ایران را ندارد. یعنی ایران همزمان بدون این که عضوی از این مناطق باشد، با آن مناطق هم‌مرز است. ایران عرب نیست ولی با کشور‌های عربی هم‌مرز است. ایران؛ شبه‌قاره نیست، ولی با شبه‌قاره هم‌مرز است. ایران؛ آسیای مرکزی نیست، ولی با آسیای مرکزی هم‌مرز است. ایران؛ کشور قفقازی نیست، ولی با قفقاز هم‌مرز است. کشور مدیترانه‌ای نیست ولی با کشور مدیترانه‌ای مثل ترکیه هم‌مرز است؛ لذا یکی از چیز‌هایی که بسیار شگفت‌انگیز است، در کنار تنگه هرمز، جغرافیای ایران است. حالا این وزیر خزانه‌داری آمریکا موقعی که «هگزت» نتوانست کارهایش را انجام دهد، یعنی هیجان ایجاد کنند که ما می‌گیریم، می‌بندیم و تمام می‌کنیم، نتوانست، وزیر خزانه‌داری وارد شد. اول گفت ۲۴ ساعته ایران را زمین می‌زنیم، بعد گفت ۴۸ ساعت، بعد گفت ۷۲ ساعت. چرا؟ چون ذهن مکانیکی دارد؛ از ژئوپلتیک ایران؛ اصلاً ایران امکان محاصره، نه این که نمی‌توانند به ما خدشه و ضربه‌ای وارد کنند. ما دشمن را باید در واقعیت آن نگاه کنیم، اما به آن هدفی که دارند، امکان دسترسی نیست. همین امروز وزیر خارجه عراق چه گفته؟ گفته اگر راه‌های مرزی ایران و عراق را ببندیم، این تحریم ایران نیست، تحریم مردم عراق است. یعنی پیوند بین مردم ایران و عراق، اقتصاد ایران و اقتصاد عراق به گونه‌ای است که به تعبیر دیگر، این ژئوپلتیک؛ امکان بسته شدن را نمی‌دهد.
سؤال: نکته‌ای که ما در همه دولت‌ها به آن تأکید می‌کردیم؛ تقویت سیاست همسایگی و تعریف منافع مشترک؟
سجادپور: ما ۱۵ همسایه داریم. اگر اشتباه نکنم دومین پرهمسایه‌ترین کشور دنیا هستیم و واقعاً باید نگاه کرد این همسایه‌ها با ما رابطه سنتی، تاریخی، ولی در عین حال متفاوتی دارند. حتی طالبان را نگاه می‌کنی، موضع‌گیری که در مورد همین مسأله بستن مرز‌ها کردند قابل توجه است که هیچ‌گاه ما در چنین موضوعی مشارکت نمی‌کنیم و نکته‌ای که جالب است؛ من فکر می‌کردم همسایه‌های ما می‌دانند که ترامپ رفتنی است، ترامپ دو سال دیگر بیشتر رئیس جمهور نیست. در ادبیات سیاسی آمریکا یک لغتی برای رئیس جمهور بعد از شکست خورده در انتخابات میان‌دوره‌ای است. چون این داستان تاریخی در آمریکا دارد که میان‌دوره‌ای می‌شود، دو سال رئیس جمهوری مانده. اگر مجلس را از دست دهد و حتی در مواردی از دست ندهد، دو سال آخرش را می‌گویند «اردک معلول» یعنی این دیگر کار خاص و شگفت‌انگیزی نمی‌تواند بکند، البته باز به این معنی نیست که هیچ‌کاره است این را نباید فراموش کنیم، ولی می‌دانند که دو سال دیگر می‌رود و سراشیبی رفتنش شروع شده، ولی ایران می‌ماند، برای عراق و ترکیه. ایران می‌ماند و ما هم‌سرنوشت هستیم، هم‌مرز فقط نیستیم، باهم زندگی کردیم در طی قرن‌ها باید باهم زندگی کنیم و به نظرم برخی همسایگان ما آن‌هایی که بازی‌هایی که با ترامپ می‌کنند، آوانسی بدهند، کاری انجام دهند ولی می‌دانند که نه این سیاستش عملی است و نه مشروع است. مردم ایران چکار کردند که بنده و شما گرسنه می‌شویم که ترامپ اهدافی که تنظیم کرده به آن برسد. آنها عقل شان می‌رسد و می‌دانند که پشت اینها شخصیت متناقض و خودشیفته ترامپ و آن تلاش برای اعمال هژمونی اسرائیل در منطقه است. تمام اینها برای این است که اسرائیل در منطقه بتواند نقطه برجسته داشته باشد که می‌بینید در عمل اجرا نمی‌شود.
سوال: آیا توافق و گفت‌و‌گو از نظر آمریکایی‌ها که به دنبال تسلیم بدون قید و شرط ایران هستند دنبال می‌شود، یا آمریکایی‌ها فشار اقتصادی را که گمان می‌کنند موفق است و ما علی رغم ۴۷ سال تحریم، همچنان پیشتاز میدان هستیم و توانستیم موفق عمل کنیم در موضوعات مختلف. نمی‌گویم گرانی نیست و نمی‌گویم موضوعات مختلف سخت بر مردم نمی‌گذرد ولی توانستیم سربلند از میدان اقتصاد بربیاییم. کدام را پیش خواهد گرفت؟ بسیاری از مردم این روز‌ها به دنبال این سه موضوع هستند. جنگ، توافق و فشار اقتصادی؟
سجادپور: برای جنگ و دفاع از کشور همیشه باید حاضر و آماده بود. یعنی کشور ما کشوری نیست که بگوید بیست دقیقه بی خیال باید باشیم. اگر تازه این شرایط هم نبود، ژئوپلیتیک ما نشان می‌دهد که باید از نظر نظامی همیشه آماده باشیم. این معنی این که حتما جنگ می‌شود، نیست ولی آمادگی باید داشت. در مورد توافق بستگی به کیفیت توافق دارد. ایران که هم ظرفیت دیپلماتیک داشته، هم توان دیپلماتیک به کار گرفته و هنوز هم گفته راه برای دیپلماسی بازست و واقعا میانجی‌ها دارند تلاش می‌کنند. یعنی این طور نیست که این حوزه بسته باشد، ولی بستگی دارد چه چیزی از ایران می‌خواهند. اما محاصره اقتصادی که به آن فرمی که آنها فکر می‌کنند شدنی نیست ولی نیت شان را نشان می‌دهد. نیت یک کلمه است که ایران ظرفیت‌های بالقوه‌ای که دارد، نتواند بالفعل تبدیل کند. در این زمانه این جنگ را قانع کردند برای این، ولی سیاست جدیدی نیست، حتی اگر به قرن‌های قبل هم برگردید روس و انگلیس در قرن نوزدهم قدرت زیادی داشتند، با ابزار تحریم تجار ایرانی را تحریم می‌کردند.
در جنگ جهانی اول تجار ایرانی را انگلیس با وجودی که ایران اعلام بی طرفی کرده بود، تحریم می‌کند، ولی همه این حول این کلمه است که این مملکت ظرفیتی را که بالقوه دارد را بالفعل نکند و از یک طرف هم ایران که نمی‌شود اینها هر کاری که می‌خواهند انجام دهند. الان ظرفیت مهندسی ایران بی نظیرست، براساس برخی آمار‌ها از تعداد مهندسان فرانسه، ایران بیشتر مهندس دارد. آموزش عالی همه قدرت ایران است و باید در نظر داشته باشیم آن چیزی که در کنار لطف الهی و عنایت ائمه اطهار (ع) ما را نگه می‌دارد، همبستگی و قدرت ملی و قدرت همه جانبه ایران است که از عهده اینها برمی آید و این به آن معنی نیست که دشمنان نمی‌خواهند کاری انجام دهند ولی دشمنان می‌دانند و ما باید بدانیم که ما هم کنشگریم و صرفا کنش آنها نیست که تعیین کننده است.
سوال: تاکید رهبر معظم انقلاب رسیدن به نقطه بازدارندگی مطلق برای رسیدن به ایران هرچه قوی تر.
سجاد پور: بازدارندگی به قدرت پیوند دارد، یعنی شما موقعی قدرت دارید، بازدارندگی ایجاد می‌شود و قدرت همه جانبه، قدرت سیاسی و این که ایران توانست خودش را سریع جمع و جور کند، قدرت سیاسی است. قدرت نادی ایران است. جالب است اصطلاح و بحث جالبی در این زمینه است. تا قبل از ترامپ در آمریکا نهاد‌ها خیلی موثر بودند و می‌گفتند جا‌های دیگه شخصیت‌ها خیلی مهم هستند، ولی ترامپ که آمد خیلی چیز‌ها ریخت بهم و الان مجبور به عقب نشینی شده و می‌گفتند جهان سوم و از این کلی گویی‌هایی که مبنا ندارد ولی در ایران ثابت شد نهاد‌ها موثرند. یعنی رهبران سیاسی و نظامی ایران را شهید کردند ولی نهاد‌هایی که در ایران بود، توانست جمع و جور کند اوضاع را و به نظر من این همان چیزی که بازدارندگی در همه ابعادش است، از اقتصادی گرفته تا سیاسی و نظامی و اجتماعی و فرهنگی.