کرمان رصد - از ثبت رکورد ۲۰۹ هزار دستگاه خودرو تا سقوط تولید به ۲۴ هزار دستگاه؛ خودروسازی‌های ارگ جدید بم در میانه فشار تحریم‌ها و محدودیت‌های ارزی، روزهای دشواری را سپری می‌کنند؛ اما حالا با ورود دولت و پیگیری استاندار کرمان، امیدها برای بازگشت این قطب بزرگ صنعتی به مدار تولید.
به گزارش روابط عمومی استانداری کرمان، چرخ‌های صنعت خودروسازی بم که سال‌ها یکی از موتورهای محرک اقتصاد شرق استان و از قطب‌های مهم تولید خودرو در کشور بوده‌اند، این روزها زیر فشار تحریم‌ها، محدودیت‌های ارزی و موانع تولید با چالش‌هایی جدی روبه‌رو شده‌اند؛ چالش‌هایی که نه‌تنها خطوط تولید، بلکه اشتغال، درآمدهای مالیاتی و بخش مهمی از چرخه اقتصادی منطقه را تحت تأثیر قرار داده است.
با این حال، ظرفیت‌های گسترده صنعتی ارگ جدید بم، سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده و نقش راهبردی این مجموعه در اقتصاد استان، زمینه‌ساز پیگیری جدی مسائل آن در سطح ملی شده است؛ مسیری که با سفر نماینده ویژه رئیس‌جمهور به بم، بازدید از مجموعه‌های خودروسازی و تأکید استاندار کرمان بر ضرورت رفع موانع تولید، وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ تلاشی برای بازگرداندن غول‌های خودروسازی شرق استان به روزهای اوج.
از اوج ۲۰۹ هزار دستگاهی تا افت چشمگیر تولید
منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید بم، میزبان دو مجموعه بزرگ خودروسازی کشور، یعنی مدیران خودرو و کرمان موتور است؛ مجموعه‌هایی که طی سال‌های گذشته نقش مهمی در توسعه صنعتی، اشتغال‌زایی و رونق اقتصادی شرق استان کرمان ایفا کرده‌اند.
تولید خودرو در این منطقه از ۷۳ هزار دستگاه در سال ۱۳۷۸ آغاز شد و به‌تدریج روندی افزایشی را تجربه کرد؛ به‌گونه‌ای که در سال ۱۳۹۶ به ۱۲۰ هزار دستگاه رسید. پس از افت تولید در پی اعمال تحریم‌ها، بار دیگر از سال ۱۴۰۲ روند تولید صعودی شد و این مجموعه با ثبت تولید ۲۰۹ هزار دستگاه خودرو، رکوردی کم‌سابقه را به ثبت رساند.
اما تشدید تحریم‌ها و محدودیت‌های تأمین ارز در سال ۱۴۰۵ بار دیگر خطوط تولید را با چالش مواجه کرد؛ به‌طوری‌که طی هفت ماه گذشته، مجموع تولید دو خودروساز بزرگ ارگ جدید به ۲۴ هزار دستگاه رسیده است.
هادی شهسوارپور، مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید بم، با اشاره به ابعاد این کاهش تولید اظهار کرد: در سال ۱۴۰۲، شرکت مدیران خودرو ۱۴۶ هزار دستگاه و کرمان موتور ۷۰ هزار دستگاه خودرو تولید کردند، اما این ارقام در سال ۱۴۰۵ به‌ترتیب به ۱۱ هزار و ۱۰ هزار دستگاه کاهش یافته است.
تخصیص ارز؛ گره اصلی خطوط تولید
یکی از مهم‌ترین موانع پیش‌روی خودروسازان ارگ جدید، محدودیت شدید در تخصیص ارز برای تأمین مواد اولیه و قطعات مورد نیاز تولید است؛ مسئله‌ای که طی دو سال گذشته ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است.
بر اساس آمارهای ارائه‌شده از سوی مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید، میزان ارز تخصیص‌یافته به مجموعه در سال ۱۴۰۲ حدود سه میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار بود که این رقم در سال ۱۴۰۳ به نزدیک سه میلیارد دلار و در سال ۱۴۰۴ به یک میلیارد و ۴۵۰ میلیون دلار رسید.
این روند کاهشی در سال ۱۴۰۵ شدت بیشتری گرفت و مجموع ارز تخصیص‌یافته به مجموعه به ۱۲۶ میلیون دلار کاهش یافت.
شهسوارپور، تخصیص ارز و محاصره اقتصادی را از مهم‌ترین مشکلات خودروسازان ارگ جدید عنوان کرده است؛ مشکلاتی که ضرورت اتخاذ تدابیر فوری برای حفظ ظرفیت‌های تولیدی این منطقه را دوچندان می‌کند.
سهم ۴۵ درصدی در درآمد مالیاتی استان؛ اهمیت فراتر از تولید خودرو
اهمیت خودروسازی‌های بم تنها به تعداد خودروهای تولیدشده محدود نمی‌شود. این مجموعه صنعتی در سال‌های گذشته سهم قابل توجهی در تأمین درآمدهای عمومی، پرداخت مالیات، ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی استان داشته است.
بر اساس آمارهای ارائه‌شده، در سال ۱۴۰۲ مالیات حاصل از حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده پرداختی دو خودروساز بزرگ ارگ جدید، معادل ۴۵ درصد درآمد مالیات بر ارزش افزوده استان کرمان و حدود ۶ تا ۷ درصد درآمد مالیاتی کشور بوده است.
همچنین سهم فعالیت کارخانه‌های این منطقه در درآمدهای دولت در سال ۱۴۰۳ حدود ۷۶ همت و در سال ۱۴۰۴ حدود ۶۹ همت اعلام شده است.
به گفته مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید، گمرک این منطقه از نظر درآمد در میان چهار تا پنج گمرک برتر کشور قرار دارد و اشتغال ایجادشده توسط خودروسازی‌ها، شهرستان‌های اطراف بم را نیز تحت پوشش قرار داده است.
این آمارها نشان می‌دهد که احیای ظرفیت تولید در ارگ جدید، موضوعی فراتر از حمایت از چند واحد صنعتی است و می‌تواند بر اشتغال، درآمدهای دولت، امنیت اقتصادی و توسعه شرق استان تأثیر مستقیم داشته باشد.
پای صنعت دانش‌بنیان به آینده خودروسازی بم باز شد
در همین راستا، روز شنبه ۱۶ آبان‌ماه، دکتر حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و نماینده ویژه رئیس‌جمهور در حوزه پیگیری مسائل خودروسازی، به بم سفر کرد تا از نزدیک ظرفیت‌ها، توانمندی‌ها و چالش‌های صنعت خودروسازی این منطقه را بررسی کند.
بازدید از کارخانه قوای محرکه، خودروسازان بم، کرمان موتور و مدیران خودرو، بخش مهمی از برنامه این سفر بود؛ بازدیدهایی که با هدف شناسایی ظرفیت‌های تولیدی و فناورانه و بررسی راهکارهای ارتقای فناوری در صنعت خودرو انجام شد.
توسعه همکاری میان شرکت‌های صنعتی و زیست‌بوم فناوری و نوآوری، استفاده از توان شرکت‌های دانش‌بنیان، ارتقای فناوری‌های مورد استفاده در خطوط تولید و پیوند آموزش‌های مهارتی با نیازهای واقعی صنعت، از مهم‌ترین محورهای این بازدیدها بود.
استاندار کرمان: مسائل خودروسازان باید در سطح ملی حل شود
دکتر محمدعلی طالبی، استاندار کرمان، در جریان بازدیدها و نشست‌های تخصصی با اشاره به پیگیری‌های دو سال گذشته برای رفع موانع صنعت خودروسازی استان، بر ضرورت ورود جدی دستگاه‌های ملی برای حل مشکلات این حوزه تأکید کرد.
وی با بیان اینکه طی دو سال گذشته مجموعه استان برای حمایت از صنعت خودروسازی به میدان آمده است، گفت: بیش از ۱۰ مصوبه حمایتی در شورای تأمین و شورای دستگاه‌های نظارتی استان در حوزه‌های خودرو، گمرک، صادرات، تهاتر و قیمت‌گذاری با هدف اصلاح فرآیندها به تصویب رسیده است.
استاندار کرمان همچنین از برگزاری جلساتی با خودروسازان در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و پیگیری موضوع از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت خبر داد و با اشاره به اجرایی‌نشدن برخی مصوبات، خواستار تعیین تکلیف و عملیاتی‌شدن تصمیمات حمایتی شد.
طالبی تأکید کرد: ضروری است مسائل این حوزه از جمله تخصیص ارز و قیمت‌گذاری در نشستی با حضور محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور و مسئولان ذی‌ربط بررسی و برای رفع آن‌ها راهکارهای عملیاتی ارائه شود.
وی همچنین با اشاره به ظرفیت‌های فناورانه مجموعه‌های خودروسازی بم، ابراز امیدواری کرد با حمایت‌های لازم، مرکز نوآوری خودرو در استان و شهر بم راه‌اندازی شود تا زمینه حمایت از طرح‌های نوآورانه و توسعه فناوری در این صنعت فراهم شود.
سرمایه‌های بزرگ نباید پشت موانع تولید متوقف شوند
حجت‌الاسلام موسی غضنفرآبادی، نماینده مردم شهرستان‌های شرقی استان کرمان نیز با اشاره به سرمایه‌گذاری‌های گسترده انجام‌شده در منطقه ارگ جدید، نسبت به سیاست‌هایی که به معطل‌ماندن سرمایه‌ها و ظرفیت‌های صنعتی منجر می‌شود، انتقاد کرد.
وی با اشاره به تعدد شرکت‌های مونتاژی و صدور مجوزهای متعدد در کشور گفت: صدور بی‌رویه مجوزها می‌تواند به سرمایه‌گذار و جامعه خسارت وارد کند و در شرایط فعلی، نباید اجازه داد دستگاه‌ها و ماشین‌آلات صنعتی بدون استفاده باقی بمانند.
غضنفرآبادی با تأکید بر ضرورت تدبیر در شرایط محدودیت ارزی و محاصره اقتصادی، حمایت از سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در بم را ضروری دانست و تصریح کرد: با تمام وجود از مجموعه سرمایه‌گذاری در شهرستان بم حمایت می‌کنیم، چراکه آثار مثبت این سرمایه‌گذاری‌ها را در ایجاد آسایش، آرامش، اشتغال و امنیت برای مردم منطقه دیده‌ایم.
گزارش مشکلات بم روی میز هیأت دولت
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و نماینده ویژه رئیس‌جمهور در حوزه پیگیری مسائل خودروسازی، نیز در پایان بازدیدهای خود از مجموعه‌های صنعتی بم اعلام کرد گزارشی از وضعیت فناورانه صنعت خودرو، ظرفیت‌های موجود و زمینه‌های نیازمند ارتقا تهیه و در هیأت دولت به رئیس‌جمهور و اعضای دولت ارائه خواهد شد.
وی با تأکید بر ضرورت حرکت صنعت خودرو به سمت فناوری‌های نوین، کاهش مصرف سوخت و ارتقای کیفیت محصولات، اظهار کرد: هدف این است که با شناخت دقیق‌تر وضعیت موجود، برنامه‌ای برای کاهش مصرف سوخت در نقطه اصلی مصرف، یعنی خودروها، تدوین شود تا مردم بتوانند از خودروهایی با کیفیت بالاتر و مصرف انرژی کمتر استفاده کنند.
افشین همچنین از تلاش برای برگزاری نشستی با حضور محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور و مدیران استان کرمان خبر داد تا مسائل، دغدغه‌ها و ظرفیت‌های توسعه‌ای استان در سطح دولت مطرح و راهکارهای لازم بررسی شود.
وی با تأکید بر اهمیت شناخت نیازهای فناورانه خودروسازان، ارتقای استانداردهای تولید و حرکت به سمت فناوری‌های آینده، خاطرنشان کرد: باید مسیر روشنی برای آینده این صنعت ترسیم شود تا خودروسازان کشور بتوانند از نظر کیفیت، بازدهی و مصرف انرژی به استانداردهای جهانی نزدیک شوند.
امروز ارگ جدید بم در نقطه‌ای حساس قرار دارد؛ از یک سو، کاهش تولید و محدودیت‌های ارزی، فعالیت خودروسازان این منطقه را تحت فشار قرار داده و از سوی دیگر، ظرفیت‌های گسترده صنعتی، نیروی انسانی متخصص، زیرساخت‌های تولیدی و نقش اقتصادی این مجموعه، ضرورت حمایت و رفع موانع را بیش از گذشته نمایان کرده است.
سفر نماینده ویژه رئیس‌جمهور، پیگیری استاندار کرمان برای طرح مسائل در سطح معاون اول رئیس‌جمهور، تهیه گزارش برای ارائه به هیأت دولت و پیشنهاد راه‌اندازی مرکز نوآوری خودرو در بم، نشانه‌هایی از تلاش برای عبور از شرایط فعلی و ترسیم افق تازه‌ای برای این صنعت است.
اکنون آنچه اهمیت دارد، تبدیل پیگیری‌ها و مصوبات به تصمیمات اجرایی، گره‌گشایی از مشکل تخصیص ارز، تعیین تکلیف مسائل قیمت‌گذاری و فراهم‌کردن شرایط لازم برای استفاده حداکثری از ظرفیت‌های موجود است؛ چراکه احیای تولید در ارگ جدید، تنها بازگشت چند خط تولید به فعالیت نیست، بلکه گامی مهم برای صیانت از سرمایه‌های ملی، حفظ اشتغال و تقویت اقتصاد شرق استان کرمان خواهد بود.