کرمان رصد - دنیای اقتصاد /متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
کابینه ناهمگون اپوزیسیون اسرائیل در صورت برکناری نتانیاهو و احتیاط ترامپ در آستانه انتخابات ۵آبان، تغییری در سرنوشت فلسطین ایجاد نمی‌کند. اجماع مقام‌های تل‌آویو بر تداوم اشغالگری، ثبات پارادایم حاکم و بی‌اثری تعویض مهره‌ها را تضمین کرده است.
چهار جریان سیاسی رقیب در اسرائیل توافق کرده‌اند تا در تلاشی مشترک، «بنیامین نتانیاهو» را از اریکه قدرت به زیر بکشند. این جریان‌ها شامل حزب «یاشار»، «دموکرات‌ها»، «یسرائیل بیتینو» (اسرائیل خانه ما) و ائتلاف «با هم» می‌شود که طیف‌های مختلفی از صحنه سیاسی اسرائیل را پوشش می‌دهند. نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهد که این جریان اپوزیسیون در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر (۵ آبان ۱۴۰۵)، در رقابتی بسیار نزدیک با ائتلاف حامی نتانیاهو قرار دارد؛ هرچند به نظر می‌رسد هیچ‌یک از دو طرف در مسیر کسب اکثریت مطلق پارلمانی نیستند. «استیون کویلین» در گزارشی برای الجزیره نوشت، این انتخابات در شرایطی برگزار می‌شود که اسرائیل با سلسله‌ای از بحران‌های داخلی مواجه است از جمله پرسش درباره پرونده‌های فساد مالی، شکست‌های امنیتی، مناقشات مربوط به خدمت سربازی یهودیان ارتدوکس (حریدی) و تلاش برای حذف احزاب عربی از عرصه سیاسی. علاوه بر این، تل‌آویو با واکنش‌های شدید بین‌المللی در قبال تداوم حملات به غزه و لبنان، شهرک‌سازی‌های غیرقانونی و حملات سازمان‌یافته شهرک‌نشینان در کرانه باختری روبه‌رو است.
تحلیلگران می‌گویند مجموع این عوامل، انتخابات پیش‌رو را به یکی از سرنوشت‌سازترین انتخابات تاریخ این رژیم تبدیل کرده است؛ اما حتی پیروزی اپوزیسیون نیز ممکن است تنها تغییراتی بسیار حاشیه‌ای و اندک برای فلسطینیان به همراه داشته باشد. «سمیر جابر»، پژوهشگر دکترای اقتصاد سیاسی در دانشگاه رویال‌هالووی لندن، می‌گوید: «فلسطینی‌ها نباید در صورت سقوط بلوک نتانیاهو منتظر تغییری بنیادین در سیاست‌های اسرائیل باشند. بلوک‌های اصلی سیاسی در مواضع کلیدی مربوط به مساله فلسطین از جمله پشتیبانی از ساختار موجود شهرک‌سازی‌ها کاملا همراستا هستند.»
رهبران این چهار جریان اصلی اپوزیسیون که در ۲۶سپتامبر گرد هم آمده بودند با امضای بیانیه‌ای متعهد شدند در آستانه انتخابات به یکدیگر حمله نکنند و پس از رأی‌گیری برای تشکیل کابینه همکاری کنند. در این نشست علاوه بر «یائیر لاپید» (رهبر اپوزیسیون رسمی در کنست)، «گادی آیزنکوت» (رهبر حزب یاشار)، «نفتالی بنت» (رهبر ائتلاف «با هم» که با همکاری لاپید تاسیس شد)، «آویگدور لیبرمن» (رهبر یسرائیل بیتینو) و «یائیر جولان» (رهبر حزب دموکرات‌ها) حضور داشتند. در این بیانیه رهبر رسمی مشخص نشده است؛ اگرچه از آیزنکوت به‌عنوان محتمل‌ترین گزینه اپوزیسیون برای نخست‌وزیری یاد می‌شود. در میان چهار حزب اپوزیسیون، پیش‌بینی می‌شود حزب «یاشار» قوی‌ترین نیرو باشد (دنیای‌اقتصاد در گزارش «ماراتن نفس‌گیر در کنست» که در ۲۱مهرماه منتشر شد به این مساله پرداخته و به میزان آرای احتمالی هر یک از این احزاب اپوزیسیون اشاره کرده بود).
تحلیلگران معتقدند حتی اگر ائتلاف مخالفان راهی برای برکناری نتانیاهو پیدا کند، کابینه بعدی بسیار ضعیف خواهد بود و قادر یا مایل به بازنگری و اصلاح سیاست‌های اسرائیل در کرانه باختری و غزه نخواهد بود. «آندرس پرسون»، پژوهشگر علوم سیاسی و متخصص مسائل اسرائیل - فلسطین، می‌گوید: «کابینه ضد نتانیاهو احتمالا ائتلافی بسیار ناهمگون با اکثریتی شکننده در کنست خواهد بود. این وضعیت توافق بر سر هرگونه امتیازدهی ملموس - مانند عقب‌نشینی کامل از غزه - را دشوار می‌سازد. همچنین اعمال فشار معنا‌دار از سوی جامعه بین‌المللی بر چنین کابینه‌ای سخت خواهد بود؛ زیرا همواره این هراس وجود دارد که کابینه جایگزین نتانیاهو به‌سرعت فروپاشد.»
اگرچه مواضع رهبران ائتلاف ضد نتانیاهو متفاوت است، اما بیشتر آنها مواضع تندروانه‌ای درباره غزه و کرانه باختری اتخاذ کرده‌اند که دلیل چندانی برای خوش‌بینی فلسطینی‌ها باقی نمی‌گذارد. «آیزنکوت» ایده تشکیل کشور مستقل فلسطینی را «توهم‌آمیز» خوانده و از «تقویت» شهرک‌سازی‌های اسرائیل حمایت می‌کند. بااین‌حال، او با انضمام رسمی و کامل کرانه باختری مخالف است. در مورد غزه، آیزنکوت از پیشبرد طرح صلح با حمایت آمریکا اما تنها از «موضع قدرت» و پس از «خلع سلاح کامل حماس» پشتیبانی می‌کند. «بنت» عضو سابق لیکود، خود را «راست‌گراتر از نتانیاهو» می‌داند و خواستار اتخاذ شدیدترین سیاست‌ها در غزه شده است؛ از جمله زمانی که خواستار دستور «شلیک مستقیم و مرگبار» به فلسطینیانی شد که قصد عبور از مرز را دارند. بنت سرسختانه با تشکیل کشور فلسطین مخالف است و از گسترش شهرک‌ها حمایت می‌کند. درباره غزه، او می‌خواهد نیروهای نظامی تا خلع سلاح حماس باقی بمانند. «لیبرمن» از توسعه شهرک‌ها از جمله طرح E۱ حمایت می‌کند. او طرف‌دار الحاق کامل «منطقه C» کرانه باختری و واگذاری اداره سایر مناطق به اردن است. در خصوص غزه، حزب او خواستار «آزادی عمل نظامی»، قطع آب و برق و در نهایت واگذاری اداره آن به یک «نهاد بین‌المللی توافق‌شده» است. «جولان» تنها چهره‌ای است که از نوعی راهکار دو دولتی حمایت می‌کند؛ اما آن را تحت عنوان «جدایی مسوولانه» تعریف می‌کند که شامل «غیر نظامی‌سازی کامل» کشور فلسطین و کنترل کامل امنیتی اسرائیل بر دره اردن و مناطق کلیدی است.
«جوزف استپانسکی» هم در گزارش دیگری برای الجزیره به رویکرد ترامپ در برابر اسرائیل پرداخت و نوشت، از زمان ورود به کاخ سفید در سال۲۰۱۷، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، همواره فهرست خواسته‌های راست‌گرایان اسرائیل را برآورده کرده و سیاست خارجی متخذه از سوی او به اهرمی برای تثبیت موقعیت سیاسی بنیامین نتانیاهو، تبدیل شده است. اما باوجوداین تاریخچه طولانی، ترامپ در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر (۵ آبان) اسرائیل، موضعی کاملا بی‌تفاوت و محتاطانه اتخاذ کرده است. به گفته «یوسف منیر»، مدیر برنامه فلسطین و اسرائیل در مرکز عربی واشنگتن، این بی‌میلی علنی احتمالا ناشی از تغییر وزش بادهای سیاسی در آمریکا و اسرائیل و همچنین تحول در روابط شخصی ترامپ و نتانیاهو است. منیر به الجزیره گفت: «باتوجه‌به حمایت‌های گذشته ترامپ از متحدان راست‌گرا و سابقه روابط بسیار نزدیک او با نتانیاهو، به نظر می‌رسد ترامپ این‌بار فاصله بیشتری اتخاذ کرده است.»
در دوره دوم که از ژانویه۲۰۲۵ آغاز شد، ترامپ ارسال مرگبارترین تسلیحات آمریکایی به اسرائیل را ادامه داد، برخوردهای تندی علیه دیوان کیفری بین‌المللی انجام داد و به‌عنوان نقطه اوج اقداماتش، وارد جنگی فرساینده با ایران شد که اقتصاد جهانی را مضطرب ساخته است. ترامپ همچنین خواستار عفو نتانیاهو در پرونده‌های فساد مالی‌اش شد و از زمان بازگشت به کاخ سفید، دست‌کم هفت بار میزبان او بوده است؛ بسیار بیشتر از هر رهبر دیگری در جهان. «مایکل اومر - من»، مدیر بخش اسرائیل و فلسطین در پژوهشکده «داون» در واشنگتن، می‌گوید: «آنها این رابطه را با دقت برای افکار عمومی طراحی کرده‌اند. من فکر نمی‌کنم ترامپ، نتانیاهو را رها کرده باشد؛ اما ترامپ واقع‌گراست و دیده که بسیاری از کاندیداهای موردعلاقه‌اش در کشورهای مختلف شکست‌خورده‌اند.» او ارزیابی می‌کند که شاید ریسک این انتخابات برای ترامپ آن‌قدرها هم بالا نباشد؛ زیرا آیزنکوت اگرچه رویکردی معتدل‌تر درباره مهار خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری وعده داده، اما این تغییرات بیشتر برای بهبود تصویر تل‌آویو نزد دولت‌های اروپایی است و تاثیر چندانی بر روابط با دولت ترامپ نخواهد داشت. «میراف زونسزاین»، تحلیلگر ارشد بخش اسرائیل در گروه بین‌المللی بحران، به تغییر شرایط اطرافیان ترامپ اشاره می‌کند. خودداری ترامپ تا حدودی منعکس‌کننده شکاف درون دولت او درباره کابینه نتانیاهو است؛ شکافی که همزمان با نزدیک‌شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، در میان کل حزب جمهوری‌خواه نیز دیده می‌شود.