کرمان رصد - کرمان- اجرای طرح حمل و نقل اتوبوسرانی رایگان در سطح شهر کرمان یکی از اقدامات خوب اجرا شده در کرمان برای حمایت از مردم بود که ادامه آن به مطالبه عمومی تبدیل شده است.
خبرگزاری مهر- گروه استان ها: از ابتدای تابستان امسال، اتوبوس‌های درون‌شهری کرمان بدون دریافت بلیت از شهروندان، آن‌ها را جابه‌جا کردند.
طرحی که با هدف کاهش هزینه‌های اقشار کم درآمد و تشویق مردم به استفاده از حمل‌ونقل عمومی آغاز شد و قرار بود تنها تا پایان تابستان ادامه یابد، اما در پی استقبال نسبی شهروندان و تصویب شورای شهر، تمدید شد و اکنون تا پایان آبان‌ماه نیز ادامه خواهد داشت.
این طرح در شرایطی اجرا شد که کرمان با معضل جدی ترافیک و کمبود ناوگان حمل‌ونقل عمومی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
خیابان‌های شهر در ساعات اوج صبح و عصر، به‌ویژه در ایام بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، عملاً به پارکینگ خودروهای شخصی تبدیل می‌شود و زمان سفر برای شهروندان غیرقابل پیش‌بینی شده است.
کارشناسان حمل‌ونقل شهری معتقدند یکی از مؤثرترین راهکارها برای گشودن گره‌های ترافیکی، تقویت حمل‌ونقل عمومی است؛ اما این هدف بدون افزایش تعداد اتوبوس‌ها و بهبود کیفیت خدمات، دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد.
طرح رایگان شدن اتوبوس‌ها که پیش از این در تهران نیز اجرا شده بود، در کرمان با واکنش‌های متفاوتی از سوی اعضای شورای شهر روبه‌رو شد.
موافقان این طرح در شورای شهر و شهرداری کرمان بر تأثیرات مثبت آن از جمله کاهش آلودگی هوا، صرفه‌جویی در مصرف سوخت، کاهش ترافیک و کمک به اقشار کم درآمد در شرایط سخت اقتصادی تأکید دارند و حذف هزینه بلیت از سبد هزینه‌های روزانه خانواده‌ها، به ویژه برای اقشار کم درآمد، گامی در جهت عدالت اجتماعی محسوب می‌شود.
در مقابل، مخالفان نگرانی‌هایی درباره از دست رفتن درآمد شهرداری از محل فروش بلیت و تأثیر آن بر کیفیت خدمات دهی دارند و معتقدند درآمد حاصل از بلیت، هرچند ناچیز، صرف تعمیر و نگهداری اتوبوس‌ها می‌شود و حذف آن می‌تواند به فرسودگی بیشتر ناوگان منجر شود.
از سوی دیگر، برخی دیگر از اعضای شورای شهر کرمان با اشاره به نبود آمار دقیق، تأثیر این طرح بر کاهش ترافیک را زیر سؤال برده‌اند و خواستار اجرای آن تنها برای اقشار آسیب‌پذیر شده‌اند.
کمبود اتوبوس حمل و نقل شهری در کرمان
واقعیت آن است که کرمان در زمینه حمل‌ونقل عمومی با کمبود جدی ناوگان مواجه است و بر اساس اعلام مسئولان شهری، در حال حاضر کمتر از یکصد دستگاه اتوبوس در سطح شهر فعال است، در حالی که برای ارائه خدمات مطلوب به بیش از چهارصد دستگاه نیاز است.
این کمبود، موجب شلوغی اتوبوس‌ها در ساعات پیک و نارضایتی شهروندان شده است و برخی اعضای شورای شهر نیز از بیکار شدن تعدادی از رانندگان در پی اجرای این طرح خبر داده‌اند و خواستار توجه شهرداری به این موضوع شده‌اند.
رایگان شدن موقت حمل و نقل شهری تاثیری بر تجهیز اتوبوس ها ندارد
از منظر مالی، درآمد حاصل از فروش بلیت اتوبوس در مقایسه با هزینه‌های نگهداری و نوسازی ناوگان، بسیار ناچیز است؛ به همین دلیل، توقف طرح رایگان به بهانه از دست رفتن درآمد بلیت، توجیه اقتصادی ندارد و مشکل اصلی، نبود اراده و منابع کافی برای تقویت ناوگان است.
در مقابل، شهرداری نیز اعلام کرده که به دنبال راهکارهای نوین پرداخت الکترونیکی از طریق تلفن همراه است تا ضمن حفظ طرح رایگان، امکان جمع‌آوری داده‌های آماری برای ارزیابی دقیق‌تر فراهم شود.
در مجموع، تجربه چند ماهه اجرای طرح اتوبوس‌های رایگان در کرمان نشان می‌دهد که این اقدام توانسته بخشی از هزینه‌های روزمره شهروندان، به ویژه اقشار کم‌درآمد را کاهش دهد و گامی در جهت تشویق به استفاده از حمل‌ونقل عمومی باشد.
با این حال، رایگان بودن بلیت به تنهایی نمی‌تواند معضل ترافیک و کمبود ناوگان را حل کند و تداوم این طرح تنها در صورتی می‌تواند به نتایج پایدار منجر شود که همزمان با آن، برنامه‌ای جدی برای افزایش تعداد اتوبوس‌ها، بهبود نظم سرویس‌دهی و ارتقای کیفیت خدمات تدوین و اجرا شود.
با توجه به مشکلات اقتصادی موجود و فشار مضاعف بر معیشت خانوارها، ادامه طرح رایگان شدن اتوبوس‌ها حداقل تا پایان این شرایط، اقدامی حمایتی و ضروری به نظر می‌رسد.
شهروندان کرمانی که هر روز با مشکلات ترافیک، آلودگی هوا و هزینه‌های بالای حمل‌ونقل شخصی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، شایسته آن هستند که از یک سیستم حمل‌ونقل عمومی کارآمد، منظم و در دسترس بهره‌مند شوند.
رایگان بودن بلیت، اگر با تقویت ناوگان و بهبود کیفیت خدمات همراه شود، می‌تواند به یک الگوی موفق در سطح کشور تبدیل گردد و گامی مؤثر در مسیر توسعه پایدار شهری باشد.
این طرح صرفا برای حمایت از مردم اجرا شد
شهردار کرمان در گفتگو با خبرنگار مهر، ضمن تشریح روند تصویب این طرح، به بیان اهداف و برنامه‌های آینده مدیریت شهری در این زمینه پرداخت.
محسن تویسرکانی در ابتدای این گفتگو با اشاره به اینکه این موضوع برای نخستین بار نیست که در شورا مطرح می‌شود، اظهار داشت: پیش از این نیز در کمیسیون‌های عمران و بودجه بررسی‌های لازم انجام شده و گزارش آن ارائه شده بود. بنابراین، تصمیم اخیر در خصوص تمدید این طرح تا پایان آبان ماه شورا بر پایه بررسی‌های کارشناسی قبلی اتخاذ شده است.
وی با اشاره به همزمانی حذف بلیت اتوبوس با شرایط دشوار اقتصادی ناشی از جنگ، گفت: اینکه این طرح در زمانی اجرا شد که مردم با فشارهای معیشتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، نکته‌ای قابل تأمل است؛ اما باید تأکید کنم که دلیل اجرای این طرح، کمبود کارت بلیت نبود و وزارت کشور نیز از شهرهایی که توانایی دارند خواسته است تا طرح رایگان کردن حمل‌ونقل درون‌شهری را اجرا کنند.
شهردار کرمان در ادامه با تأکید بر اینکه نمی‌توان استفاده‌کنندگان از اتوبوس را بر اساس وضعیت مالی تفکیک کرد، افزود: هرچند بخش عمده مسافران اتوبوس‌ها اقشار کم‌درآمد هستند، اما در عمل تفکیک دقیق آنان امکان‌پذیر نیست و به همین دلیل، بهترین راه برای کمک حداقلی به مردم در این شرایط، رایگان کردن اتوبوس‌هاست.
وی همچنین از برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی سامانه پرداخت الکترونیکی کرایه اتوبوس خبر داد و گفت: از دو ماه پیش جلساتی با یک شرکت نرم‌افزاری برگزار کرده‌ایم و به‌زودی مردم می‌توانند از طریق تلفن همراه و با اسکن QR کد، هزینه بلیت را پرداخت کنند.
تویسرکانی، افزود: با اجرای این سامانه، آمار دقیق استفاده از اتوبوس‌ها نیز در اختیار مدیریت شهری قرار خواهد گرفت.
شهردار کرمان در پایان با اشاره به ضرورت تداوم این طرح تا پایان التهابات اقتصادی، ابراز امیدواری کرد که با همکاری شورای شهر و حمایت مسئولان استانی، رایگان بودن اتوبوس‌ها بتواند به کاهش فشار اقتصادی بر خانوارها کمک کند و همزمان، زمینه‌های لازم برای تقویت ناوگان و بهبود کیفیت خدمات حمل‌ونقل عمومی نیز فراهم شود.
ضرورت تداوم طرح رایگان بودن اتوبوس ها
منصور ایرانمنش، رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای شهر کرمان، هم در گفتگویی با خبرنگار مهر، ضمن تشریح روند تصویب این طرح، بر ضرورت تداوم آن تا پایان چالش های اقتصادی تأکید کرد.
وی با اشاره به روند بررسی درخواست شهرداری برای تمدید رایگان بودن اتوبوس‌ها اظهار داشت: این درخواست پس از بررسی در کمیسیون عمران به صحن علنی شورا ارسال شد و در نهایت با رای اکثریت اعضا به تصویب رسید.
به گفته او، آنچه در این میان اهمیت دارد، نه فقط تصمیم‌گیری درباره یک طرح، بلکه نگاه کلان‌تری است که باید نسبت به حمل‌ونقل عمومی در شهر کرمان وجود داشته باشد.
وی با اشاره به وضعیت ناوگان اتوبوسرانی شهر کرمان تصریح کرد: در حال حاضر کمتر از یکصد دستگاه اتوبوس در سطح شهر فعال است، در حالی که برای ارائه خدمات مطلوب به شهروندان، به حداقل چهارصد دستگاه اتوبوس نیاز است.
به باور ایرانمنش، درآمد حاصل از فروش بلیت اتوبوس در مقایسه با هزینه‌های سنگین تقویت و نوسازی ناوگان، بسیار ناچیز است و توقف این طرح به بهانه از دست رفتن درآمد بلیت، توجیه اقتصادی ندارد.
وی تأکید کرد: اگر اراده جدی برای به‌روزرسانی و تقویت ناوگان وجود داشته باشد، مسئله بودجه بلیت مانع اصلی نخواهد بود.
رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای شهر کرمان در بخش دیگری از این گفتگو، به مزایای ادامه طرح رایگان بودن اتوبوس‌ها اشاره کرد و گفت: این اقدام نه تنها به کاهش ترافیک و آلودگی هوا کمک می‌کند، بلکه در شرایط دشوار اقتصادی کنونی، بخشی از هزینه‌های روزانه اقشار کم درآمد را کاهش می‌دهد.
به گفته او، تجربه ماه‌های گذشته نشان داده که استقبال شهروندان از اتوبوس‌های رایگان چشمگیر بوده و همین استقبال، دلیل اصلی تمدید دوباره این طرح بوده است.
ایرانمنش، همچنین با اشاره به ضرورت حمایت از ادامه این طرح تا پایان التهابات اقتصادی، اظهار داشت: در وضعیتی که فشار معیشتی بر خانوارها افزایش یافته، رایگان بودن حمل‌ونقل عمومی می‌تواند به عنوان یک سیاست حمایتی مؤثر عمل کند.
وی گفت: این طرح نباید تنها به عنوان یک راهکار مقطعی نگریسته شود، بلکه باید در کنار آن، برنامه‌ای جامع برای تقویت ناوگان، افزایش تعداد اتوبوس‌ها و بهبود کیفیت خدمات تدوین و اجرا گردد.
رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای شهر کرمان با تأکید بر اینکه رایگان بودن اتوبوس‌ها به‌تنهایی نمی‌تواند معضل ترافیک و کمبود ناوگان را حل کند، از مسئولان استانی و کشوری خواست تا در تأمین سوخت و تقویت ناوگان حمل‌ونقل عمومی از شهرداری کرمان حمایت کنند.
در این میان شهروندان کرمانی هم خواستار ادامه طرح رایگان شدن حمل و نقل عمومی به صورت موقت هستند.
مریم، کارمند بازنشسته‌ای که ساکن محله خواجو است و هر روز برای رسیدگی به امور درمانی خود مجبور است از اتوبوس استفاده کند، گفت: در ماه‌های اخیر استفاده از اتوبوس‌های رایگان توانسته بخش قابل توجهی از هزینه‌های رفت‌وآمد او را کاهش دهد.
به گفته وی، هزینه رفت‌وآمد با تاکسی برای او که درآمد بالایی ندارد، بسیار سنگین بود و حالا با اتوبوس رایگان می‌تواند بدون نگرانی مالی به مراکز درمانی برود.
وی با اشاره به اینکه در شهرهای بزرگ مانند تهران و مشهد طرح‌های مشابهی اجرا می‌شود، از مسئولان خواست که این طرح را در کرمان نیز تداوم بخشند تا اقشار آسیب‌پذیر بیش از این تحت فشار قرار نگیرند.
کاهش هزینه روزانه رفت و آمد مردم
امیر، دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شهید باهنر کرمان که ساکن خوابگاه خارج از دانشگاه است و هر روز برای رفتن به دانشگاه و محل کار پاره وقت خود از اتوبوس استفاده می‌کند، گفت: رایگان بودن اتوبوس‌ها برای او که تنها منبع درآمدش کار پاره وقت است، تفاوت قابل توجهی در بودجه ماهانه‌اش ایجاد کرده است.
وی با اشاره به اینکه قیمت بلیت تاکسی و هزینه سوخت خودروی شخصی در ماه‌های اخیر افزایش یافته، افزود: اگر اتوبوس‌ها رایگان نبودند، مجبور می‌شد بخشی از درآمد کم خود را صرف رفت‌وآمد کند.
امیر با تأکید بر اینکه در بسیاری از شهرهای کشور چنین طرح‌هایی ادامه دارد، خواستار آن شد که کرمان نیز تا پایان مشکلات اقتصادی از این طرح حمایت کند تا دانشجویان و کارمندان کم‌درآمد بتوانند با آرامش بیشتری به فعالیت‌های روزانه خود بپردازند.
رضا، کارگر ساختمانی و ساکن حاشیه شهر کرمان هم که برای رفتن به محل کار خود در مرکز شهر ناچار به استفاده از چند خط اتوبوس است، گفت: با توجه به افزایش قیمت مواد غذایی و هزینه‌های زندگی، حذف هزینه بلیت اتوبوس برای او که ماهانه درآمد محدودی دارد، کمک بزرگی است.
وی با اشاره به اینکه بسیاری از همکارانش از این طرح استقبال کرده‌اند، اظهار داشت: اگر این طرح متوقف شود، بسیاری از کارگران کم درآمد مجبور می‌شوند مسافت‌های طولانی را پیاده طی کنند یا از دوچرخه استفاده کنند که در کرمان بسیار دشوار است.
رضا با تأکید بر اینکه در سایر شهرهای کشور طرح‌های حمایتی مشابهی برای اقشار کم درآمد اجرا می‌شود، از مسئولان استانی و شهری خواست که با تداوم این طرح، حداقل بخشی از فشار اقتصادی وارد بر خانوارهای کارگری را کاهش دهند.