دوشنبه ۶ مهر ۱۴۰۵
مقالات

یک‌سوم‌ برق تهران را ماینرهای بیت کوین می‌بلعند

یک‌سوم‌ برق تهران را ماینرهای بیت کوین می‌بلعند
کرمان رصد - فرهیختگان/متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست مهدی عبداللهی| در سال‌های اخیر درحالی‌که دولت تلاش‌های زیادی برای کاهش ...
  بزرگنمايي:

کرمان رصد - فرهیختگان /متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
مهدی عبداللهی| در سال‌های اخیر درحالی‌که دولت تلاش‌های زیادی برای کاهش حجم ناترازی برق کرده، اما در سویی دیگر استخراج غیرقانونی رمزارزها نیز در کشور سرعت گرفته است. استخراج غیرقانونی رمزارز‌ها در این سال‌ها دو پیامد عمده به همراه داشته است. پیامد اول، سوءاستفاده از یارانه‌های انرژی و پیامد دوم، اعمال محدودیت‌های تأمین برق برای خانوار و بنگاه‌های اقتصادی که به کاهش رفاه عمومی و افت تولید ناخالص داخلی کشور منجر شده است. مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارش جدید خود به اعداد و ارقام قابل تأملی در این زمینه اشاره کرده است. بر اساس نتایج این گزارش، توان مصرفی استخراج رمزارز (بدون لحاظ موارد مرتبط با اینترنت ماهواره‌ای)، حدود ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات برآورد می‌شود که میزان انرژی اختصاص‌یافته به آن در چهار ماه گرم سال معادل ۱۴ درصد از کل ناترازی برق و حدود ۶ درصد از کل ناترازی توان برآورد می‌شود.
همچنین طبق گزارش مذکور، تأمین برق استخراج رمزارز، نیازمند مصرف سالیانه حدود ۲ میلیارد لیتر سوخت معادل گازوئیل است و بار مالی ناشی از آن تنها از این محل حدود 1.5 میلیارد دلار در سال ارزیابی می‌شود.
برق‌دزدی ماینر‌ها معادل 22 درصد برق خورشیدی نصب‌شده
مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارش خود اشاره می‌کند که برای محاسبه میزان مصرف برق مرتبط با استخراج رمزارز در یک کشور، به‌طورکلی سه رویکرد وجود دارد. روش اول بر پایه آمار دقیق و ثبت‌شده از سخت‌افزار‌های فعال در کشور استوار است. اگرچه با در اختیار داشتن توان مصرفی هر دستگاه می‌توان محاسبه‌ای دقیق ارائه کرد، اما به دلیل ماهیت نامتمرکز این صنعت و سهم بالای استخراج غیرقانونی، این روش عملاً ابزاری ناکارآمد و دور از واقعیت است. روش دوم، اتکا به داده‌های کلان شبکه، مانند هش‌ریت جهانی و محاسبه مصرف برق بر اساس تخمین سهم کشور از پردازش جهانی است. در نهایت، روش سوم به‌عنوان یک روش تجربی، استفاده از بازه‌های زمانی قطع سراسری اینترنت و تقاطع آن با تغییرات و ریزش بار در شبکه برق است که می‌تواند تصویری از میزان مصرف ارائه دهد. این نهاد پژوهشی باتکیه‌بر دو روش مبتنی بر داده‌های بین‌المللی و همچنین تحلیل رفتار بار در زمان قطع اینترنت، میزان استخراج رمزارز در ایران را برآورد کرده است.
برآورد بر اساس هش‌ریت
هش‌ریت شاخصی برای اندازه‌گیری کل قدرت پردازشی شبکه یک رمزارز، مانند بیت‌کوین، در هر ثانیه است که معمولاً با واحد‌هایی مانند اگزاهش بر ثانیه سنجیده می‌شود. هش‌ریت بازتاب‌دهنده مستقیم حجم سخت‌افزار‌های فعال در شبکه است و به‌عنوان هسته اصلی محاسبات برق مصرفی در این بخش شناخته می‌شود. بررسی‌های صورت‌گرفته بر پایه منابع متعدد و آخرین داده‌های در دسترس نشان می‌دهد که میزان هش‌ریت ایران در سال‌های اخیر، عموماً در محدوده ۶ تا ۱۰ اگزاهش بر ثانیه برآورد می‌شود. همچنین، بر اساس آخرین اطلاعات بین‌المللی، میزان هش‌ریت کشور در دوره پیش از جنگ، در ۹ اسفند، حداکثر مقدار این بازه، یعنی حدود ۱۰ اگزاهش بر ثانیه، ثبت شده که با آغاز جنگ و وقوع قطعی گسترده اینترنت، این شاخص با ریزش قابل‌توجه به محدوده ۲ اگزاهش بر ثانیه تقلیل‌یافته است. ازاین‌رو، در بخش محاسبات مبتنی بر روش هش‌ریت در این گزارش، عدد ۱۰ اگزاهش بر ثانیه به‌عنوان حداکثر توان پردازشی کشور در شرایط عادی شبکه لحاظ شده است. باتوجه‌به فرضیات صورت‌گرفته در خصوص سهم ایران از هش‌ریت جهانی، متوسط توان مصرفی و هش‌ریت برآوردشده دستگاه‌های موجود در ایران، حداکثر مصرف برق ناشی از دستگاه‌های استخراج رمزارز ۱۰۳۷ تا ۱۱۵۰ مگاوات تخمین زده می‌شود.
برآورد بر اساس قطع سراسری اینترنت
یکی از راهکار‌های محاسبه مصرف برق استخراج رمزارز، استفاده از بازه‌های قطع سراسری اینترنت است. دستگاه‌های استخراج به برق و اینترنت پیوسته نیاز دارند. پس با قطع اینترنت، فعالیت آن‌ها متوقف و مصرف برقشان کاهش می‌یابد. با بررسی منحنی بار شبکه در ساعات قبل و بعد از قطعی و سنجش افت ناگهانی مصرف، در شرایط ثابت‌بودن متغیر‌هایی مانند دما، می‌توان توان مصرفی دستگاه‌های خاموش شده را با دقت قابل‌قبولی برآورد کرد. برای برآورد میزان مصرف برق بخش استخراج رمزارز در ایران، سه مقطع زمانی قطع سراسری اینترنت در یک سال اخیر به‌عنوان آزمایش‌های طبیعی بررسی شده که هرکدام ویژگی‌ها و محدودیت‌های فنی متفاوتی دارند.
مقطع اول ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ هم‌زمان با جنگ دوازده‌روزه است که اینترنت پس از اختلال‌ها در ۲۸ خرداد کاملاً قطع شد. داده‌های مصرف برق در دسترس است، اما هم‌زمانی با فصل گرم، ورود سیستم‌های سرمایشی و جابه‌جایی جمعیت از پایتخت به شهر‌ها، منحنی مصرف را بی‌روند و نامنظم کرده و ارزیابی دقیق را ناممکن می‌سازد. مقطع دوم، قطع سراسری اینترنت در ۱۸ دی ۱۴۰۴ است که به دلیل زمستان، نبود بار سرمایشی و عدم جابه‌جایی جمعیت، ایدئال‌ترین شرایط و مبنای اصلی محاسبات گزارش است. مقطع سوم، قطع اینترنت در ۹ اسفند ۱۴۰۴ به واسطه جنگ رمضان است. هرچند در فصل سرد رخ‌داده، دو مانع دارد، اول عدم دسترسی به داده‌های خام و تفکیکی برق و احتمال بروز پدیده سازگاری با قطعی اینترنت. بنابراین تنها مقطع دی ۱۴۰۴ برای تحلیل آماری مناسب تشخیص‌داده‌شده است. بر اساس این روش، میانگین کاهش بار پایه شبکه پس از قطع اینترنت حدود ۹۲۷ مگاوات برآورد شده است. این عدد به‌عنوان برآورد اصلی مصرف برق استخراج غیرمجاز رمزارز در این گزارش مورداستفاده قرار گرفته است.
اگر مبنا را برآورد ۱۲۰۰ مگاواتی مرکز پژوهش‌های مجلس بگیریم، این مصرف از نظر توان لحظه‌ای معادل حدود 1.3 برابر نیروگاه اتمی بوشهر است (ظرفیت خالص واحد فعلی بوشهر حدود ۹۱۵ مگاوات است). برای ملموس‌تر شدن موضوع عدد ۱۲۰۰ مگاواتی تقریباً معادل ظرفیت یک نیروگاه هزار مگاواتی مانند بوشهر یا نیروگاه‌های بزرگ دیگری در همین مقیاس مانند کارون۴، گتوند و شهید مفتح است.
همچنین با احتساب اینکه بر اساس داده‌های ساتبا تا آخر شهریورماه امسال ظرفیت کل نیروگاه‌های تجدیدپذیر ایران به حدود ۶ هزار مگاوات رسیده است که ۵۴۹۱ مگاوات آن مربوط به نیروگاه‌های خورشیدی است، عدد ۱۲۰۰ مگاواتی مصرف برق ماینر‌ها معادل ۲۰ درصد از کل ظرفیت تجدیدپذیر‌های نصب‌شده کشور و معادل حدود ۲۲ درصد از ظرفیت خورشیدی نصب‌شده است. یعنی ماینر‌ها به‌اندازه تقریباً یک‌پنجم از ظرفیت نصب شده برق خورشیدی، برق مصرف می‌کنند.
عامل 14 درصد از ناترازی
باتوجه‌به اینکه ناترازی توان در اوج تقاضای تابستان سال ۱۴۰۴ به حدود 14.7 هزار مگاوات رسیده بود، سهم توان مصرفی ۹۲۷ مگاواتی استخراج‌کنندگان رمزارز در تشدید این ناترازی در لحظه اوج تقاضا برابر ۶ درصد برآورد می‌شود. اما ازآنجاکه فرایند استخراج رمزارز برخلاف سایر مصارف مرسوم، ماهیتی پیوسته و شبانه‌روزی دارد، این بار ثابت ۹۲۷ مگاواتی در طول یک ماه به مصرف حجم قابل‌توجهی از انرژی برق در کشور منجر می‌شود. با درنظرگرفتن فعالیت دائم این تجهیزات در کل ساعات شبانه‌روز، میزان برق مصرفی این بخش در هر ماه حدود ۷۰۰ میلیون کیلووات‌ساعت برآورد می‌شود. این تقاضای پایدار در فصول گرم سال و هم‌زمان با تشدید بحران ناترازی برق، مستقیماً به شکل محدودیت‌های تأمین بار و خاموشی‌های اجباری به بخش‌های مولد اقتصادی و مصرف‌کنندگان خانگی منتقل می‌شود. شبکه برق کشور در تابستان سال‌های گذشته به طور میانگین با کسری انرژی در حدود ۵ میلیارد کیلووات‌ساعت در ماه مواجه بوده، لذا مصرف برق استخراج غیرمجاز رمزارز‌ها، معادل حدود ۱۴ درصد از کل کسری ماهیانه انرژی کشور در ایام اوج مصرف تابستان است.
اما نکته مهم‌تر، امکان بررسی موضوع از زاویه کسری انرژی در کنار کسری توان است. مرکز پژوهش‌های مجلس در دو وضعیت حذف مصارف ماینر‌ها و وضعیت فعلی، میزان ناترازی را محاسبه کرده است. طبق این بررسی‌ها در وضعیت عدم لحاظ این مصارف، درصد ساعات بدون ناترازی از 5.2 درصد وضع موجود به 33.6 درصد افزایش می‌یابد و کسری زیر هزار مگاوات از 28.7 درصد به 2.1 درصد کاهش پیدا می‌کند. همچنین بازه بیش از ۱۰ هزار مگاوات نیز از حدود 17.9 درصد وضع موجود به 12.3 درصد کاهش می‌یابد. این تغییرات نشان می‌دهد اگرچه علت اصلی ناترازی برق در کشور مربوط به مصارف استخراج رمزارز نیست، اما با حذف مصارف مرتبط با این فعالیت، می‌توان کسری توان در زمان اوج و انرژی را کاهش داد. باتوجه‌به اینکه بخش عمده‌ای از این مصارف به‌صورت غیرمجاز است و در اوج مصرف، تمامی مصارف مجاز فعالیت استخراج رمزارز ندارند، می‌توان کل آن را به مصارف غیرمجاز تعمیم داد.

کرمان رصد


خسارت 1.5 میلیارد دلاری به کشور
در خصوص آسیب اقتصادی فعالیت استخراج غیرمجاز رمزارز نیز، باید توجه کرد که عواید حاصل از این فعالیت‌ها به طور کامل به فعالان غیرمجاز اختصاص می‌یابد، درحالی‌که باتوجه‌به غیرمجاز بودن انشعاب برق این فعالیت، نه‌تنها هیچ‌گونه بازگشت مالی برای شبکه برق کشور ایجاد نکرده و هزینه تأمین انرژی مصرفی آن‌ها از محل یارانه‌های عمومی به کل جامعه تحمیل می‌شود، بلکه هزینه‌های ناشی از قطعی برق صنایع و رفاه فردی ناشی از قطعی برق خانگی نیز به همراه خواهد داشت.
باتوجه‌به توان مصرفی این بخش (که معادل ۹۲۷ مگاوات برآورد شد)، مصرف انرژی برق سالیانه آن معادل 8.5 میلیارد کیلووات‌ساعت برآورد می‌شود که سوخت مورد نیاز برای تأمین این میزان انرژی (با فرض اینکه کل انرژی مصرفی این فعالیت توسط نیروگاه‌های حرارتی تأمین شده باشد) حدود 2.1 میلیارد مترمکعب سوخت معادل گاز است. باتوجه‌به اینکه تراز گاز کشور منفی بوده و مجموعه نیروگاه‌های حرارتی کشور نه‌تنها در ایام سرد که در کل ایام سال گازوئیل مصرف می‌کنند، میزان سوخت مصرفی استخراج‌کنندگان رمزارز معادل ۸۰ درصد از کل گازوئیل تأمین‌شده کشور با نرخ وارداتی در سال ۱۴۰۴ است. با درنظرگرفتن حداقل قیمت ۷۰ سنت برای هر لیتر گازوئیل با نرخ وارداتی، بار مالی ناشی از تأمین سوخت برای استخراج رمزارز، سالیانه رقمی حدود 1.5 میلیارد دلار برآورد می‌شود.
این هزینه که صرفاً برای تأمین سوخت مصرفی استخراج‌کنندگان به کشور تحمیل می‌شود (بدون درنظرگرفتن هزینه تبدیل سوخت گازوئیل به برق)، سهم منابع عمومی است که باید در توسعه زیرساخت‌های کشور هزینه می‌شد، ضمن اینکه در کنار آن، به واسطه عدم تأمین برق معادل برای بخش تولیدی، عدم‌النفع کاهش تولید از این محل نیز وجود دارد. توجه داشته باشیم با نرخ فعلی دلار بازار غیررسمی که این روز‌ها اعداد بالای 230 هزار تومان بوده، معادل ریالی ضرر 1.5 میلیارد دلاری برق‌دزدی ماینر‌ها به 352 همت می‌رسد. این رقم با نرخ دلار مرکز مبادله به 258 همت می‌رسد.
برق‌دزدی ماینر‌ها از مصرف 21 استان بیشتر است!
گفته شد که برآورد مصرف سالانه برق استخراج رمزارز در ایران به حدود 8 میلیارد و 460 میلیون کیلووات‌ساعت می‌رسد، رقمی که در مقیاس استانی ابعاد قابل‌توجهی دارد، به طوری که این میزان مصرف، از فروش برق ۱۰ استان کمتر و در مقابل، از فروش برق ۲۱ استان دیگر بیشتر است. بر این اساس، اگر این 8460 میلیون کیلووات‌ساعت برق‌دزدی ماینر‌ها را با فروش برق هر یک از این ۱۰ استان مقایسه کنیم، تصویر روشن‌تر می‌شود. طبق داده‌های فروش استانی توانیر در سال 1403، مصرف سالانه ماینر‌ها معادل 20.4 درصد فروش برق استان تهران و 35 درصد فروش برق پایتخت، 26.8 درصد خوزستان، 43.5 درصد اصفهان، 47.2 درصد فارس، ۵۰ درصد خراسان رضوی، 60.5 درصد هرمزگان، 68.6 درصد کرمان، 80.7 درصد مازندران، 88.4 درصد آذربایجان شرقی و ۹۷ درصد فروش برق سیستان و بلوچستان است.
به عبارتی دیگر، برق مصرفی استخراج رمزارز در ایران فقط یک بار مصرف بزرگ در شبکه نیست، از نظر انرژی سالانه، حجمی معادل بخش قابل‌توجهی از فروش برق بسیاری از استان‌های کشور را به خود اختصاص می‌دهد. طبق این داده‌ها، مصرف برق ماینر‌ها از فروش سال 1403 تک‌تک 21 استان کشور بیشتر بوده و حتی این رقم از مجموع فروش برق چهار استان کهگیلویه و بویراحمد، خراسان جنوبی، ایلام و خراسان شمالی که در سال 1403 مجموعا حدود 7.38 میلیارد کیلووات‌ساعت بوده، بیشتر است.
درآمد هنگفت از جیب مردم
بر اساس داده‌های بازار در سپتامبر ۲۰۲۶، یک دستگاه Antminer S21 با توان پردازشی ۲۰۰ تراهش بر ثانیه، روزانه حدود ۸ دلار درآمد ناخالص ایجاد می‌کند. این عدد در ماه به تقریباً ۲۴۰ دلار و در یک سال به حدود 2900 دلار می‌رسد. البته این دستگاه جزء جدیدترین دستگاه‌های استخراج رمزارز بوده و میزان درآمد دستگاه‌های قدیمی‌تر از این بسیار پایین‌تر است. با فرض استفاده از دستگاه‌های جدیدتر، درآمد ریالی این دستگاه ماهانه به 56 میلیون تومان و سالانه به 677 میلیون تومان می‌رسد.
در سطح جهان به دلیل بالا بودن تعرفه برق، عدد 240 دلاری درآمد ماینر و همچنین مجازات‌های سنگین استفاده غیرمجاز از برق، کسی تمایل چندانی به این حوزه نشان نمی‌دهد. اما در ایران به دلیل استفاده افراد از برق یارانه‌ای و هزینه ناچیز آن و همچنین عدم بازدارندگی مجازات‌های پیش‌بینی‌شده، استفاده غیرمجاز از ماینر‌ها بسیار رواج دارد.
برآورد‌ها نشان می‌دهد دستگاه ماینری که در بالا به آن اشاره شد، با مصرف حدود ۳.۵ کیلووات در ماه نزدیک به 2520 کیلووات‌ساعت برق مصرف می‌کند. بنابراین در اقتصادی بودن استخراج، نرخ برق تعیین‌کننده است؛ در نرخ ۶ سنت به ازای هر کیلووات‌ساعت، سود قبل از سایر هزینه‌ها حدود ۳ دلار در روز برآورد شده، درحالی‌که با برق گران‌تر، حاشیه سود به‌سرعت کاهش می‌یابد.
کشف 337 هزار دستگاه ماینر
براساس پژوهش‌های انجام شده، امکان فعالیت‌های غیرمجاز استخراج عمدتاً از طریق انشعابات غیرمجاز، سوءاستفاده از انشعاب‌های دارای تعرفه اقتصادی یا بهره‌برداری از برق داخلی نیروگاه‌ها وجود دارد. بنابراین، استفاده از انشعاب‌های دارای تعرفه اقتصادی، به دلیل امکان شناسایی، کمتر به وقوع می‌پیوندد. ازاین‌رو، عموماً از روش انشعاب غیرمجاز استفاده شده که شناسایی آن‌ها از طریق پایش مصرف مشترکان امکان‌پذیر نبوده و نیازمند پایش با روش‌های جدید است.
به‌عنوان مثال، توسعه سامانه‌های هوشمند مبتنی بر تحلیل هم‌زمان داده‌های شبکه برق، تلفات غیرفنی در سطح شبکه توزیع و فیدر‌ها و الگو‌های ترافیک اینترنت می‌تواند امکان شناسایی انشعاب‌های غیرمجاز را افزایش دهد. ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود بررسی‌ای که در این گزارش در سطح مصرف کل کشور صورت گرفته، در سطح فیدر‌ها نیز انجام شود تا مناطق مرتبط با احتمال بالای وجود استخراج رمزارز غیرمجاز شناسایی شوند.
در کنار ضعف‌های موجود در سازوکار‌های شناسایی و پایش، چهارچوب قانونی موجود، مانند قانون مجازات استفاده‌کنندگان غیرمجاز از آب، برق و تلفن، برای مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز کافی نبوده و نیز با خلأ‌ها و ابهاماتی مواجه است. ازاین‌رو، تکمیل چهارچوب تقنینی ناظر بر مجازات استخراج غیرمجاز رمزارز ضروری است که در گزارش دیگری به آن پرداخته خواهد شد.
طبق داده‌های توانیر، در مجموع از سال ۱۳۹۸ تا ۶ماهه ۱۴۰۵ تعداد ۳۳۶ هزار و ۸۲۶ دستگاه ماینر غیرمجاز کشف شده است. بیشترین تعداد کشفیات مربوط به سال ۱۴۰۰ با ۱۱۰ هزار و ۲۲ دستگاه بوده است. در سال ۱۳۹۹ نیز ۶۷ هزار و ۷۴ دستگاه و در سال ۱۳۹۸، ۴۹ هزار و ۱۸۵ دستگاه کشف شده است. تعداد کشفیات در سال ۱۴۰۴ به ۳۶ هزار و ۳۷۵ دستگاه رسیده است. در ۶ماهه ۱۴۰۵ نیز ۱۴ هزار و ۸ دستگاه ماینر غیرمجاز کشف شده است.
کشف‌های عجیب ماینر از شهرک‌های صنعتی!
مقایسه آستانه سودآوری استخراج رمزارز با تعرفه‌های برق سال ۱۴۰۵ در ایران نشان می‌دهد که این فعالیت در بخش‌های کشاورزی، تجاری، صنعتی و عمومی امکان سودآوری بسیار بالایی دارد. اخیراً محمد اله‌داد، مدیرعامل توانیر، با اشاره به شناسایی مصارف غیرمجاز برق اظهار کرده است که طی 6 ماه گذشته حدود ٢5٠٠ مگاوات مصرف غیرمجاز شناسایی شده و برآورد ما این است که حدود 2500 مگاوات دیگر از مصرف غیرمجاز برق همچنان شناسایی نشده است.
بررسی گزارش‌های صنعت برق در سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد استفاده غیرمجاز از برق یارانه‌ای واحد‌های صنعتی برای استخراج رمزارز، از یک تخلف پراکنده به یک چالش قابل توجه برای شبکه برق تبدیل شده است.
یکی از موارد قابل تأمل در این زمینه مربوط به شهرک صنعتی بهبهان است. مدیرعامل توانیر در ۳۰ شهریور اعلام کرد که برای سومین بار فعالیت غیرمجاز استخراج در این شهرک شناسایی شده و حدود ۳ هزار دستگاه ماینر در آنجا فعال بوده‌اند. به گفته او بیش از ۷۰ درصد مصرف برق شهرک به فعالیت این ماینر‌ها مربوط بوده است. یک روز بعد نیز از شناسایی چهارمین مرکز در همین شهرک، با حدود ۲ هزار دستگاه دیگر، گزارش شد. در خبری دیگری آمده است که از شهرک صنعتی اشتهارد نیز 362 دستگاه ماینر کشف شده است.
رصد اخبار مختلف از ابتدای سال نشان می‌دهد مجموع اعداد اعلام‌شده در گزارش‌های مورد بررسی درباره کشفیات ماینر در شهرک‌های صنعتی تاکنون به ۶ هزار و ۴۸۰ دستگاه می‌رسد. البته این عدد از سوی مسئولان تأیید نشده و طبق گزارش رسمی توانیر، کل کشفیات ماینر امسال 14 هزار و 8 دستگاه تا انتهای شهریور بوده است.
پشت صحنه اقتصادی استخراج بیت‌کوین
جذابیت اقتصادی ناشی از تعرفه پایین برق، سیگنالی قوی برای ورود افراد و شرکت‌ها به حوزه استخراج رمزارز است. براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، مقایسه آستانه درآمدی با میزان تعرفه برق کشور در سال ۱۴۰۵ در بخش‌های مختلف مصرفی نشان می‌دهد که فرایند استخراج با تجهیزات مذکور، در بخش خانگی، با احتساب حداکثر تعرفه در بالاترین پلکان مصرف به دلیل عبور قطعی از الگو، دارای توجیه اقتصادی نیست. بااین‌حال، تعرفه در سایر بخش‌ها از جمله کشاورزی، تجاری، صنعتی و زیربخش‌های مصارف عمومی، استخراج را سودآور می‌کند. البته به نظر می‌رسد استخراج رمزارز در استان‌های گرم که نرخ تعرفه برق آن‌ها بسیار پایین بوده، استخراج غیرمجاز رمزارز خانگی در این استان‌ها را نیز اقتصادی کرده است، به‌طوری‌که طی سال‌های اخیر تعداد قابل‌توجهی از ماینر‌های خانگی در این استان‌ها کشف شده است.
ازاین‌رو، فعالیت استخراج رمزارز غیرقانونی در کشور ناگزیر به سه شکل متمرکز خواهد بود: نخست، به‌صورت انشعابات غیرمجاز در همه بخش‌های مرسوم مصرفی؛ دوم، بهره‌برداری غیرمجاز با انشعاب موجود در بخش با تعرفه اقتصادی برای استخراج؛ و سوم، استفاده غیرمجاز از برق داخلی نیروگاه‌های کشور به‌عنوان ظرفیتی برای تأمین انرژی پایدار این تجهیزات خارج از نظارت شبکه سراسری.
این مسئله نشان می‌دهد مکانیزم تعرفه‌گذاری پلکانی در بخش‌های مختلف، مانع از سوءاستفاده از انشعاب‌های قانونی شده است؛ زیرا مصرف پیوسته ماینر‌ها به‌سرعت بار مصرفی را به پلکان‌های انتهایی منتقل کرده و علاوه بر تعرفه بالا، ریسک کشف فعالیت را از طریق سیستم‌های صدور قبض افزایش می‌دهد.
در نتیجه، الگوی تخلف در مصارف ماینر‌ها، به‌جای سوءاستفاده از انشعاب قانونی مصارف مرسوم، از اتصالات غیرمجاز (پشت کنتور) یا تکیه بر تعرفه‌های ثابت و فاقد پایش پله‌ای است. ازاین‌رو، فرایند کشف فعالیت غیرمجاز استخراج رمزارز صرفاً از طریق مقایسه مصرف مشترکان میسر نخواهد بود.
مرکز پژوهش‌های مجلس پیشنهاد می‌دهد که مواجهه مؤثر با این پدیده، نیازمند تغییر از روش‌های سنتی به سمت نظارت‌های هوشمند و یکپارچه است که مجموعه‌ای از اقدام‌های چندبعدی، از جمله داده‌کاوی الگو‌های بار در دیسپاچینگ، تحلیل آماری تلفات غیرفنی شبکه توزیع و تقاطع آن با مصارف فیدر‌ها و مشترکان و تطبیق‌گیری داده‌های ترافیک شبکه اینترنت با مصرف لحظه‌ای فیدر‌های ترانسفورماتور‌ها را می‌طلبد. در این گزارش تأکید شده است، فرایند استخراج رمزارز‌ها به دلیل ماهیت پردازشی خود، نیازمند مصرف مداوم برق است و این مسئله در کشور‌هایی با قیمت انرژی پایین، جذابیت بیشتری دارد.


نظرات شما