کرمان رصد - عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به نگاه ساختارمند و رویکرد برنامهمحور رهبر شهید انقلاب به اداره کشور، نظریه مردمسالاری دینی را بهعنوان راهحل ایشان برای پیوند ذاتی مشروعیت و مقبولیت نظام تشریح کرد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما و به نقل از مرکز رسانه و روابط عمومی مجمع تشخیص مصلحت نظام، صادق واعظزاده، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس مرکز الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت، در گفتوگویی مشروح با این مرکز، ابعاد گوناگونی از اندیشهها، سیره و رویکردهای رهبر شهید انقلاب، آیتالله سید علی خامنهای، را تبیین و تشریح کرد.
وی در ابتدای سخنان خود با اشاره به تثبیت نظام در دوران زعامت رهبر شهید گفت: به نظر میرسد حضرت آیتالله خامنهای یک نگاه ساختارمند به اداره کشور داشتند و در کنار آن، توجه و اهتمام ویژهای هم به اینکه این نهادها و این ساختارها بر اساس یک نقشه راه و برنامهریزی میدانی حرکت کنند. همچنین تأکید ویژهای نسبت به اجرایی شدن سند الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت داشتند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، با اشاره به گفتوگوی خود با رهبر شهید درباره ریشه واژه «جمهوری» در اندیشه امام خمینی (ره)، اظهار داشت: رهبر شهید انقلاب فرمودند امام که جزئیترین اندیشهها و اعمال را منطبق بر اسلام اتخاذ میکردند، نمیشود که واژه «جمهوری» را از اسلام استخراج نکرده باشند. این استنباط ایشان بود و معتقد بودند که جمهوری در واقع از متن اسلام بیرون آمده است. دیدگاه خودشان هم همین بود.
وی با اشاره به دیدگاه ویژه رهبر شهید درباره نسبت اسلامیت و جمهوریت، خاطرنشان کرد: دیدگاه دیگری که امروز در جامعه ما شاید چنان که باید برجسته نشده، این است که ایشان بحث مقبولیت و مشروعیت نظام را با طرح جدیدی که مبتنی بر همین نظر حضرت امام است، حل کردند. ایشان میفرمایند نظام اسلامی باید متکی و مبتنی بر اراده مردم باشد. یعنی اسلامیت نظام منوط به این است که مقبولیت داشته باشد؛ بنابراین اصلاً بحث اینکه یک نظامی اسلامیت داشته باشد، اما مقبولیت نداشته باشد، منتفی است. این دیدگاهی است که رهبر شهید، آیتالله سید علی خامنهای داشتند و متفاوت از نظراتی است که بعضی شخصیتهای مورد قبول در جامعه ما بیان کردند. وقتی شما موضوع «مردمسالاری دینی» را در دیدگاه ایشان جستوجو میکنید، میبینید چنین دیدگاهی است. یعنی اصلاً دوگانه مقبولیت و مشروعیت را ایشان حل کردند.
رئیس مرکز الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت با اشاره به پیشینه فکری رهبر شهید، گفت: شاگردان امام (ره)، از جمله رهبری شهید، همین راه را ادامه دادند. ایشان در سنین جوانی در ماه رمضان سال ۱۳۵۳ در مسجد امام حسن (ع) مشهد، درسی ۳۰ روزه را با عنوان «طرح کلی اندیشه اسلامی» بر اساس قرآن ارائه کردند که نه فلسفی و نه کلامی، بلکه کاملاً نوآورانه بود. رهبر شهید انقلاب تأکید داشتند که ولایت به معنای ولایت امیرالمؤمنین (ع) را قبول داریم، اما مفاهیمی مانند انسجام ملی، استقلال و دوری از ولایت طاغوت را نیز ذیل ولایت از قرآن استخراج کردهایم؛ بنابراین چنین نوآوری در تبیین دین داشتند. ایشان در عرصههای فکری متفاوتی سیر میکردند. از یک طرف شخصیت روحانی و حوزوی داشتند و درسهای سنتی تدریس میکردند، از طرف دیگر با دانشجویان و جوانان مأنوس بودند. با برخی روشنفکران و شاعران رفتوآمد داشتند و با فضاهای روشنفکری اسلامی و حتی غیراسلامی آشنا بودند. خواندن رمانهای بزرگ جهانی از سوی ایشان معروف است. حتی به من توصیه کردند که فیلم بینوایان کافی نیست و خود داستان را بخوانم.
وی افزود: ایشان در سخنان خود، بدون اشاره مستقیم به واژگانی نظیر «رژیم» یا «حکومت»، در واقع زیرساختهای فکری آن نظام را به چالش میکشیدند. برای نمونه، به جای عبارت «حکومت اسلامی» که در آن دوران از حساسترین و ممنوعترین واژگان بود، از عبارت «حکومت علوی» استفاده میکردند. این رویکرد باعث شد که با تبعید، زندان و تعطیلی کلاسهای درس مواجه شوند. در آن دوران، آقای خامنهای در صف اول مبارزه تلقی میشدند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به دیدگاه رهبر شهید در پیوند ایرانیت و اسلامیت، اظهار داشت: ایشان در دوران جنگ تحمیلی اشاره کردند که اسلام و ایران، اکنون بر هم منطبقاند و یکی شدهاند و دو قلمروی جداگانه نیستند.
وی با اشاره به فرآیند تدوین الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت، گفت: نکته قابل توجه، فرآیند تدوین و بازبینی این سند است. رهبری شهید انقلاب، در بازهای حدوداً یکماهه، با دقت تمام، متن الگو را مطالعه کرده و اصلاحات متعددی را یادداشت فرمودند؛ از ویرایشهای ادبی و نگارشی تا اصلاحات محتوایی مانند بازتعریف مفهوم عدالت. ایشان حتی در مواردی، رتبهبندی و ترتیب جایگاه فقرات ایرانی را در سند ارتقا دادند تا برجستهتر دیده شوند. این مداخلات نشاندهنده آن است که از دیدگاه ایشان، تناقضی میان اسلامیت و ایرانی بودن وجود ندارد.
واعظ زاده در تشریح دیدگاه نهایی رهبر شهید درباره نسبت جمهوریت و اسلامیت، گفت: «در گفتوگویی که در محضر ایشان داشتم، این مطلب را به روشنی بیان فرمودند. ایشان گفتند: «امام، جمهوریت را از متن دین استخراج کرد.» مقصود از جمهوریت نیز این است که حکومت و حکمرانی متکی به اراده مردم استوار باشد. به اعتقاد ایشان، امام این اصل را از متن دین به دست آورد، نه از منابع و اندیشههای بیرون از دین. استدلالشان نیز این بود که نمیتوان پذیرفت امامی که پاسخ جزئیترین مسائل را از دین استخراج میکرد، در چنین مسئله مهم و بنیادینی به سراغ منبع دیگری رفته باشد. بر این اساس، مقبولیت نظام دینی، اصلی اسلامی است و نظامی که مقبولیت مردمی نداشته باشد مشروعیت دینی ندارد. مشروعیت نظام به اجرا و رعایت آموزههای اسلامی است و یکی از آنها اتکای نظام به اراده مردم است.