کرمان رصد - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
در رابطه با مناسبات واشنگتن و پکن نیوزویک در تحلیلی با استفاده از استعاره اسباببازی «تله انگشتی» چینی برای بحران کنونی میان واشنگتن و پکن مینویسد: درس عملی جالبی در «تله انگشتی چینی» نهفته است؛ یک حکمت فلسفی که میگوید برای رهایی از این تله، دو نفری که انگشتهایشان در آن گیر کرده نباید تلاش کنند از هم دور شوند، زیرا این کار فقط باعث میشود تله محکمتر شود. آنها باید به یکدیگر نزدیکتر شوند و هماهنگ با هم حرکت کنند.
بدین ترتیب، وقتی شی جینپینگ، در روزهای آینده وارد واشنگتن دیسی شود، یکی از این تلههای انگشتی را به همراه خود میآورد تا با دونالد ترامپ با آن بازی کند؛ زیرا هر دوی آنها در یک «تلهانگشتیِ ایرانی» گرفتار شدهاند.
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که جریان انتقال انرژی از طریق تنگه حیاتی هرمز را مختل کرده، اکنون با کارزار حوثیها علیه عربستان سعودی همراه شده؛ کارزاری که به زیرساختهای مهم نفتی آسیب زده و مسیر جایگزین انتقال نفت در دریای سرخ را نیز مختل کرده است.
فشار همزمان بر دو کریدور اصلی نفتی
اکنون بازارهای انرژی درباره فشاری که همزمان بر دو کریدور اصلی نفتی منطقه وارد میشود، واکنش کاملاً روشنی نشان دادهاند: قیمتها بار دیگر جهش کردهاند. قیمت نفت خام آمریکا در این ماه از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده، درحالیکه میانگین قیمت گازوئیل در سراسر آمریکا به رکورد ۶.۴۵ دلار در هر گالن رسیده است.
اوضاع به اندازهای بحرانی شده که سعودیها از چین خواستهاند در قبال ایران مداخله کند. به گفته رویترز و به نقل از منابع ناشناس، چینیها اکنون از تهران خواستهاند به عقب راندن انصارالله از حملاتشان به عربستان سعودی کمک کند. این اقدام صرفاً لطفی به ریاض نیست؛ پکن همزمان به دنبال گسترش نفوذ و جایگاه خود در منطقه خلیج فارس است.
بر اساس دادههای کپلر، خریدهای چین بیش از ۸۰ درصد صادرات نفت دریابرد ایران را تشکیل میدهد؛ رقمی در حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز. ایران تنها سهمی نسبتاً محدود از واردات چین را تأمین میکند و در این زمینه فاصله زیادی با روسیه و عربستان سعودی دارد.
این وضعیت همچنین در راستای منافع آمریکا قرار دارد. قیمت بنزین از کمتر از ۳ دلار در هر گالن پیش از جنگ به بیش از ۴ دلار رسیده و همین موضوع فشار جدی بر هزینههای زندگی مصرفکنندگان عادی و فشار تازهای بر کسبوکارها ایجاد کرده است. کشاورزان نیز با فشار مضاعف ناشی از افزایش هزینه سوخت و کود مواجهاند. همه این اتفاقات در حالی رخ میدهد که انتخابات میاندورهای نزدیک است و جمهوریخواهان ترامپ برای حفظ اکثریت همزمان خود در هر دو مجلس کنگره با مبارزه دشواری روبهرو هستند.
قمار ترامپ و شی بر سر میز ایران
ترامپ در ماه فوریه خود را به این «تله انگشتی ایرانی» گره زد؛ زمانی که جنگ را آغاز کرد تا بهطور قاطع امکان دستیابی تهران به سلاح هستهای را از میان ببرد و تهدیدی را که ایران برای تردد تجاری انرژی از طریق تنگه هرمز ایجاد میکرد، خنثی کند.
اما ترامپ اکنون، با وجود تحمیل پیامدهای اقتصادی شدید بر ایران، همچنان نتوانسته جنگ را به نتیجهای برساند که پیروزی راهبردی بزرگی را برای او به ارمغان بیاورد؛ پیروزیای که او در ماه فوریه تصور میکرد ظرف چند هفته به دست خواهد آمد.
از سوی دیگر چینیها بسیار پیشتر خود را به این «تله انگشتی ایرانی» گره زده بودند. چین مدتی طولانی است که شریک راهبردی مهم ایران به شمار میرود و برای تأمین سوخت مورد نیاز توسعه سریع اقتصادی خود، به خرید نفت ارزانقیمت ایران در مقیاس گسترده متکی بوده است. با آغاز جنگ در ایران چین نیز از طریق مصرف نفت ایران در معرض این درگیری قرار گرفت.
این وضعیت به آمریکا و چین امکان میدهد بر یکدیگر اهرم فشار داشته باشند. ترامپ که در حال بررسی تشدید دوباره حملات علیه ایران است، میتواند جنگ بیشتری را انتخاب کند و با اعمال تحریمهای شدیدتر علیه تجارت ایران با چین، فشار بیشتری بر پکن وارد کند.
آخرین کارزار اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» علیه ایران، به شکل معناداری بانکهای چینی را در آستانه نشست ترامپ و شی از تحریمها مستثنی کرده است؛ اما چین میداند که آمریکا نیز بخش بزرگی از این درد و هزینه را متحمل خواهد شد و پکن میتواند با تحریمهای اقتصادی یا تعرفههای خود، شرایط را پیچیدهتر کند.
چیزی که پکن همچنین ممکن است انجام دهد، اعمال فشار بر تهران است که به تجارت با چین وابستگی دارد. این برای ترامپ بسیار مفید است و ترامپ نیز ذاتاً فردی معاملهگر است. ترامپ ممکن است بخشی از فشار فعلی آمریکا بر ایران را کاهش دهد تا نفت بیشتری وارد بازار شود و در مقابل، شی جینپینگ ممکن است بخشی از فشار خود را بر تهران اعمال کند تا ایران با این روند همراه شود.
این اتفاق تاکنون رخ نداده است، زیرا هر دو رهبر تصور میکنند میتوانند طرف مقابل را فرسوده کنند. ترامپ روی این حساب کرده که قیمتهای بالای انرژی بیش از آنکه به رانندگان آمریکایی آسیب بزند، به کارخانههای چینی ضربه خواهد زد؛ درحالیکه شی قمار کرده است که گرفتار شدن و حواسپرتی ارتش آمریکا ارزش هزینه سوخت بیشتر را دارد. اما این همان «تله انگشتی» است: تلاش برای کشیدن و دور شدن از یکدیگر ممکن است شبیه قدرتنمایی به نظر برسد، اما در واقع فقط این گره را محکمتر میکند.