کرمان رصد - دنیای اقتصاد /متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
فرمانده ارتش پاکستان روز دوشنبه در حالی وارد تهران شد که به گزارش رسانههای بینالمللی، میانجیگران کلیدی منطقهای هنوز از تلاشها برای احیای مذاکرات، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، بین ایران و ایالات متحده ناامید نشدهاند. این رسانهها در گزارشهایی جداگانه تبیین کردند که جنگ اخیر نهتنها سبب شده که توازن قوا در خاورمیانه به سود ایران تغییر کند، بلکه چنین به نظر میرسد که طرح واشنگتن برای حمله اقتصادی به تهران نمیتواند دستاوردهای قابلتوجهی به دنبال داشته باشد و واشنگتن باید از این اشتباهات درس بیاموزد.
راه خروج در آستانه تشدید تنشها
شبکه الجزیره روز دوشنبه طی گزارشی اعلام کرد که سفر منیر به تهران در حالی صورت میگیرد که وزیر خزانهداری آمریکا از آغاز هجوم مالی گسترده و بیسابقهای علیه ایران خبر داده و مدعی شده که هدف از این اقدامات، قطع کامل تمامی منابع درآمدی ایران و قطع شریانهای مالی کشورهای مرتبط با تهران است. الجزیره در ادامه نوشت: سفر فعلی در زمانی حساس برای تلاشهای میانجیگری پاکستان صورت میگیرد. با بینتیجه ماندن تفاهمنامه اسلامآباد، ایران تنگه هرمز را بسته نگه داشته و تاکید کرده که واشنگتن ابتدا باید محاصره دریایی خود را لغو کند، تحریمهای نفتی را پایان دهد، داراییهای ایرانیان در خارج را آزاد کند و تهدیدهای نظامی را متوقف کند. تهران میگوید ایالات متحده این شرایط را برآورده نکرده است.
الجزیره افزود: اما تحلیلگران میگویند سفر منیر نشاندهنده این است که میانجیگران کلیدی منطقهای هنوز از تلاشها برای احیای مذاکرات، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، بین ایران و ایالات متحده ناامید نشدهاند. قمر چیمه، تحلیلگر سیاسی و رئیس موسسه سنوبر مستقر در اسلامآباد، گفت: «هر دو طرف پاکستان را به عنوان کشوری میبینند که به تسهیل گفتوگو کمک کرده است بدون اینکه ذینفع شخصی در نتیجه آن باشد و چیزی برای خود به دست آورد. این موضوع توانایی ارائه یک راه خروج به همه طرفهای درگیر را فراهم میکند.» از سوی دیگر، یورونیوز طی گزارشی عنوان کرد که سفر فرمانده ارتش پاکستان، تلاشی است برای بازگرداندن وضعیت در خاورمیانه به مدار دیپلماسی. این رسانه در ادامه نوشت که تلاشهای منیر چهبسا آخرین بخت برای فرصت دادن به دیپلماسی و یافتن یک راهحل میانهرو در زمینه بحران در خاورمیانه باشد؛ چرا که در آستانه شروع دور جدید تحریمهای آمریکا علیه ایران، به نظر نمیرسد که هیچ یک از طرفین حاضر به عقبنشینی از مواضع خود باشد.
ظهور مختصات جدید در خاورمیانه
سفر منیر به تهران در حالی صورت میگیرد که مجله آتلانتیک روز یکشنبه طی گزارشی نوشت که جنگ اخیر سبب شده که توازن قوا در خاورمیانه به سود ایران تغییر کند. رابرت کیگان نویسنده نومحافظهکار این یادداشت در آتلانتیک مینویسد: ایران سالها با توازن قدرتی در خاورمیانه مواجه بود که سود آنچنانی نصیبش نمیکرد. این منطقه تحت سلطه یک ابرقدرت آمریکایی، اسرائیل هستهای و از نظر نظامی برتر و بازیگران محلی مهمی مانند مصر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی قرار داشت که از نظر استراتژیک و اقتصادی با ایالات متحده همراستا بودند. امروز ایران در شرایط کاملا جدیدی قرار دارد. این کشور با ابرقدرتی به نام آمریکا و اسرائیل بهطور مستقیم روبهرو شده، از حملات سلاحهای پیشرفته آنها جان سالم به در برده و توانسته قدرت خود را حفظ کند. به همین دلیل، ایران در پی حمله آمریکا، ساختار قدرت خاورمیانه و خلیج فارس را بهطور کامل باز تنظیم کرده است. قدرت غالب در منطقه در آینده ایران خواهد بود، نه ایالات متحده یا اسرائیل. کشورهای همسایه نیز در حال تطبیق با این واقعیت جدید هستند.
آتلانتیک نوشت: تطابق منطقهای آغاز شده است. حکام حوزه خلیج فارس که روزگاری به تضمین امنیت آمریکاییها تکیه داشتند، اکنون باید با قدرتی صلح کنند که نشان داده میتواند در برابر قدرت محافظ آنها ایستادگی کند. این کشورها در چنین وضعیتی، با رد توافقنامههای ابراهیم که مورد حمایت ایالات متحده و اسرائیل بود، به سراغ توافق استراتژیک با پاکستان و ترکیه رفتند. این تاثیرات فراتر از خاورمیانه خواهد رفت. متحدان آمریکایی در آسیا و اروپا میتوانند ببینند که یک جنگ نسبتا کوتاه علیه ایران، بخش زیادی از ذخایر آمریکا برای سلاحهای لازم برای دفاع موشکی را مصرف کرده است.
آینده فشار اقتصادی
شبکه سیانان نیز طی گزارشی با اشاره به طرح کاخ سفید برای حمله مالی به ایران نوشت که بهرغم اظهارات مقامات آمریکایی در رابطه با فشارهای اقتصادی جدید، کارشناسان معتقدند که ایران سالهاست که با تحریمهای گسترده دستوپنجه نرم کرده و در نتیجه، تجربه زیادی برای دور زدن آنها دارد. این شبکه نوشت: در مواجهه با دور جدید تحریمها، تهران بر توانایی خود برای بقا در برابر فشارهای اقتصادی ایالات متحده شرطبندی میکند. در طول چند دهه اخیر، جمهوری اسلامی ناگزیر شد روشهای پیچیدهای را برای کاهش تاثیر تحریمهای غربی توسعه دهد و شبکهای غیرمتمرکز از شرکتهای صوری، دلالان، مراکز مبادله و ناوگان نفتکشهای سایه ایجاد کند که از انتقالات کشتی به کشتی و دادههای ردیابی تغییر یافته برای جابهجایی نفت استفاده میکند. این به آن معناست که توانایی تهران برای مقابله با فشارهای اقتصادی، بیشتر از چیزی است که دولت ترامپ روی آن حساب باز کرده است.
آموختن درسهای اشتباه
همزمان نشریه فارن پالیسی نیز در تحلیلی با عنوان آمریکا در حال آموختن درسهای اشتباه از ایران است، نوشته برت دورو، استدلال میکند که شکست آمریکا در جنگ با ایران بیش از آنکه ناشی از ضعفهای تاکتیکی و لجستیک باشد، نتیجه اشتباهات راهبردی و سیاسی در سطح رهبری است. نویسنده معتقد است بسیاری از تحلیلگران پس از جنگ بر مشکلاتی مانند کمبود مهمات دقیق، ناکافی بودن سامانههای دفاعی در برابر پهپادها، ضعف در مقابله با اختلالات حملونقل دریایی و کمبود مینروبها تمرکز کردهاند؛ اما این موارد علت اصلی ناکامی آمریکا نبودهاند.
به باور نویسنده، حتی اگر این کمبودها برطرف میشد، باز هم آمریکا به اهداف اصلی خود یعنی تغییر رژیم ایران، نابودی توان موشکی و پهپادی ایران و تغییر سیاستهای هستهای و منطقهای تهران دست نمییافت. پس از ماهها درگیری، ایران همچنان بخش مهمی از توان خود را حفظ کرده و حتی نفوذ بیشتری بر تنگه هرمز و کشورهای خلیج فارس پیدا کرده است.
دورو تاکید میکند که ارتش آمریکا همچنان از نظر فنی و عملیاتی یکی از قدرتمندترین نیروهای نظامی جهان است. توانایی اجرای عملیات در فاصله هزاران کیلومتری، تسلط بر آسمان ایران و وارد کردن تلفات سنگین به دشمن نشان میدهد که مشکل اصلی در کارآمدی نظامی نبوده است. به نظر او، دولت ترامپ سه ماموریت تقریبا غیر ممکن را به ارتش واگذار کرد. نخست، تلاش برای تغییر رژیم صرفا از طریق قدرت هوایی و بدون عملیات زمینی بود. هدف دوم، نابودی توان موشکی و پهپادی ایران تنها از طریق حملات هوایی بود. سومین هدف غیرواقعبینانه، ایجاد یک سپر دفاع موشکی تقریبا کامل برای حفاظت از زیرساختهای منطقه بود. در نتیجه، نویسنده ریشه شکست را نه در پنتاگون بلکه در کاخ سفید میداند. او معتقد است دونالد ترامپ و مشاورانش اهدافی غیر قابل تحقق تعیین کردند و پیت هگست، وزیر دفاع، نیز بهجای ارائه ارزیابی واقعبینانه، از این سیاستها حمایت کرد.